ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ

Τα πρόσωπα της Ευρώπης του μέλλοντός μας

ΜΕ ΤΟ «ναι» των Ιρλανδών στο δημοψήφισμα της 2ας Οκτωβρίου η Ευρωπαϊκή Ενωση ξεπέρασε το μεγαλύτερο εμπόδιο πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας. Λογικό είναι λοιπόν το ενδιαφέρον να στρέφεται τώρα στα πρόσωπα που θα κληθούν να καλύψουν τις νέες θέσεις που προβλέπει η Συνθήκη. Υπάρχει βεβαίως η τυπική εκκρεμότητα της επικύρωσης της Συνθήκης από τα δύο «μαύρα πρόβατα» του πρώην ανατολικού μπλοκ, την Πολωνία και την Τσεχία, αλλά αυτή είναι θέμα χρόνου και κυρίως δημιουργίας εντυπώσεων. Η ονοματολογία για τις νέες θέσεις δίνει και παίρνει τις τελευταίες εβδομάδες, πράγμα απολύτως φυσικό, αφού οι ευρωπαίοι ηγέτες θα κληθούν να αποφασίσουν μέσα από έναν κατάλογο υποψηφίων, διαμορφωμένο εν πολλοίς από τα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη. Φαβορί για τη θέση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου προβάλλει ο Τόνι Μπλερ, αλλά η υποψηφιότητά του περνάει μέσα από την αμφίρροπη σχέση της χώρας του με τις Βρυξέλλες και γι΄ αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί σίγουρη.

ΜΕ ΤΟ «ναι» των Ιρλανδών στο δημοψήφισμα της 2ας Οκτωβρίου η Ευρωπαϊκή Ενωση ξεπέρασε το μεγαλύτερο εμπόδιο πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας. Λογικό είναι λοιπόν το ενδιαφέρον να στρέφεται τώρα στα πρόσωπα που θα κληθούν να καλύψουν τις νέες θέσεις που προβλέπει η Συνθήκη. Υπάρχει βεβαίως η τυπική εκκρεμότητα της επικύρωσης της Συνθήκης από τα δύο «μαύρα πρόβατα» του πρώην ανατολικού μπλοκ, την Πολωνία και την Τσεχία, αλλά αυτή
είναι θέμα χρόνου και κυρίως δημιουργίας εντυπώσεων. Η ονοματολογία για τις νέες θέσεις δίνει και παίρνει τις τελευταίες εβδομάδες, πράγμα απολύτως φυσικό, αφού οι ευρωπαίοι ηγέτες θα κληθούν να αποφασίσουν μέσα από έναν κατάλογο υποψηφίων, διαμορφωμένο εν πολλοίς από τα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη. Φαβορί για τη θέση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου προβάλλει ο Τόνι Μπλερ, αλλά η υποψηφιότητά του περνάει μέσα από την αμφίρροπη σχέση της χώρας του με τις Βρυξέλλες και γι΄ αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί σίγουρη.
Σύμφωνα με το άρθρο 6 της Συνθήκης της Λισαβόνας, η νέα Συνθήκη αρχίζει να ισχύει «την πρώτη ημέρα του μήνα που ακολουθεί την κατάθεση του εγγράφου κύρωσης του υπογράφοντος κράτους που προέβη τελευταίο στη διατύπωση αυτή». Αυτό σημαίνει ότι αν οι Τσέχοι και οι Πολωνοί κινηθούν γρήγορα, τότε η Συνθήκη θα μπορούσε να τεθεί σε εφαρμογή ακόμη και από τον ερχόμενο μήνα. Ισως η προσέγγιση αυτή να είναι υπεραισιόδοξη, αλλά τα εμπόδια από τις δύο χώρες προέρχονται μόνο από τους προέδρους των χωρών, οι οποίοι είναι γνωστοί για τον ευρωσκεπτικισμό και την κωλυσιεργία τους σε αυτά τα θέματα. Τα κοινοβούλια και των δύο χωρών έχουν επικυρώσει τη Συνθήκη, αλλά μένει η υπογραφή των σχετικών νόμων από τους προέδρους, τον Πολωνό Λεχ Κατσίνσκι και τον Τσέχο Βάτσλαβ Κλάους. Και οι δύο είχαν δηλώσει ότι θα περιμένουν πρώτα να ολοκληρωθεί η επικυρωτική διαδικασία σε όλες τις άλλες χώρες και μετά θα βάλουν τη δική τους υπογραφή.

«Μαύρα πρόβατα»
Ο πρώτος είναι ο ένας από τους «δίδυμους αστέρες» της πολωνικής πολιτικής ζωής, οι οποίοι είχαν φέρει τους περισσότερους συναδέλφους τους στα πρόθυρα της απώλειας της αυτοκυριαρχίας τους όταν από τη θέση του προέδρου ο ένας και του πρωθυπουργού ο άλλος (ο Γιάροσλαβ, νυν αρχηγός της αντιπολίτευσης) διεκδικούσαν επίμονα εξαιρέσεις για τη χώρα τους από την υπό διαμόρφωση τότε νέα Συνθήκη. Ο άλλος είναι ο γνωστός για τις αντιευρωπαϊκές- στα όρια της γραφικότητας- θέσεις του τσέχος πολιτικός ο οποίος έχει οχυρωθεί πίσω από την προσφυγή (δεύτερη κατά σειρά) στο Συνταγματικό Δικαστήριο μιας ομάδας γερουσιαστών (φίλα προσκείμενων σε αυτόν) οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων και εξουσιών στις Βρυξέλλες αντιβαίνει προς το Σύνταγμα της χώρας. Ανάλογη προσπάθεια έγινε και στο παρελθόν- χωρίς επιτυχία- και η δεύτερη μοιάζει εξίσου άπελπις με την προηγούμενη. Επομένως είναι μάλλον απίθανο να υπάρξει σοβαρό εμπόδιο από την πλευρά αυτή. Οπολωνός πρόεδρος υπέγραψε τελικά χθες (Σάββατο), ενώ ο τσέχος ομόλογός του κυριολεκτικά στο παρά πέντε ζήτησε εξαιρέσεις από το Χάρτη Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Τι περιμένουμε
Αυστηρό χρονοδιάγραμμα για την έναρξη ισχύος της νέας Συνθήκης δεν υπάρχει και ούτε θα μπορούσε να υπάρξει με τόσες εκκρεμότητες ως τώρα. Μια λογική πρόβλεψη είναι η Συνθήκη να αρχίσει να ισχύει από 1ης Ιανουαρίου 2010 εφόσον θα έχουν επιλεγεί και τα νέα πρόσωπα που θα αναλάβουν τα δύο κορυφαία αξιώματα της ΕΕ. Στο μεταξύ λήγει η θητεία του υπάτου εκπροσώπου για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής (του Χαβιέρ Σολάνα ) και παράλληλα η θητεία των μελών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η Σουηδία, η οποία ασκεί την προεδρία αυτό το εξάμηνο, συγκαλεί έκτακτη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες στις 29 και 30 Οκτωβρίου με αντικείμενο τα θεσμικά ζητήματα. Εκεί θα συζητηθούν από όλους τα πρόσωπα που «παίζουν» για το αξίωμα του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του υπάτου εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας, ο οποίος θα είναι ταυτόχρονα και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ευτυχώς το Κοινοβούλιο εκλέγει μόνο του το προεδρείο του και η εκκρεμότητα με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκή Επιτροπής έληξε με την επανεκλογή- έστω και με οριακά αποτελέσματα- του Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο στη θέση αυτή. Αρα από αυτό το μέτωπο δεν περιμένουμε τίποτε.

Οι επίτροποι
Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για τα πρόσωπα που θα αναλάβουν τις δύο απλήρωτες θέσεις, ενώ για τα μέλη της νέας Επιτροπής τον πρώτο λόγο έχουν οι εθνικές κυβερνήσεις, οι οποίες καλούνται να υποδείξουν τους εκλεκτούς τους και να πάρουν μέρος σε ένα παζάρι διανομής αρμοδιοτήτων. Το μόνο βέβαιο είναι ότι με τη Συνθήκη της Λισαβόνας κάθε χώρα θα έχει έναν επίτροπο.

Η μάχη στις Βρυξέλλες θα δοθεί για την ανάληψη των πιο σημαντικών χαρτοφυλακίων, ενώ σε εθνικό επίπεδο η επιλογή του προσώπου γίνεται από την κυβέρνηση της κάθε χώρας. Η Επιτροπή θα στερηθεί τις υπηρεσίες του σημερινού επιτρόπου της Σταύρου Δήμα καθώς, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η νέα κυβέρνηση των Αθηνών θα προτείνει στη θέση του τον ευρωβουλευτή του ΠαΣοΚ κ. Σταύρο Λαμπρινίδη.

Με τα χρονικά όρια να στενεύουν, η σουηδική προεδρία είναι υποχρεωμένη να δώσει μια λύση στο θεσμικό κενό που δημιουργείται στο τέλος του μηνός με τη λήξη της θητείας της Επιτροπής. Η απλούστερη λύση θα ήταν να συνεχίσει το έργο της η Επιτροπή με τη σημερινή της σύνθεση και με υπηρεσιακό χαρακτήρα ως την έναρξη ισχύος της νέας Συνθήκης. Σε αυτή την περίπτωση το κορυφαίο εκτελεστικό όργανο της ΕΕ θα ασκεί τυπικές εξουσίες για μερικές εβδομάδες, ώσπου δηλαδή να οριστεί η νέα Επιτροπή, με βάση τους όρους της Λισαβόνας. Μια άλλη λύση θα ήταν να προσπαθήσουν οι Σουηδοί να σχηματίσουν από τώρα μια «κανονική» νέα Επιτροπή, αλλά είναι αμφίβολο ότι προλαβαίνουν να το κάνουν. Εκτός κι αν γίνει το θαύμα και η έκτακτη σύνοδος στο τέλος του μηνός φέρει πολλαπλά αποτελέσματα. Η Βρετανία έχει επικυρώσει διά του κοινοβουλίου της τη νέα Συνθήκη- όσο κι αν αυτό προκαλεί αρνητικά αντανακλαστικά σε μεγάλη μερίδα των βρετανών ψηφοφόρων και του πολιτικού κόσμου της χώρας. Ο Γκόρντον Μπράουν θεωρείται φιλοευρωπαίος- για τα βρετανικά δεδομένα πάντοτε- αλλά δεν θα μείνει για πολύ στη θέση του πρωθυπουργού. Ολες οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν ότι θα τον διαδεχτεί ως το τέλος της ερχόμενης άνοιξης ο αρχηγός των Συντηρητικών Ντέιβιντ Κάμερον.

Οι Τόρις είχαν υποσχεθεί στους ψηφοφόρους τους δημοψήφισμα για τη νέα Συνθήκη αν αυτή δεν έχει επικυρωθεί από τους υπολοίπους ως την ημέρα που θα αναλάμβαναν την εξουσία. Η αναμενόμενη εκλογική τους νίκη θα γίνει όμως με τη νέα Συνθήκη εν ισχύι. Επομένως, τι θα κάνουν; Θα φανούν αναξιόχρεοι απέναντι στους ψηφοφόρους τους ή θα προκαλέσουν μια νέα θεσμική κρίση στους κόλπους της ΕΕ;

Η πρώτη επιλογή μοιάζει περισσότερο πιθανή και για αυτόν τον λόγο οι Συντηρητικοί στο πρόσφατο (την περασμένη εβδομάδα) συνέδριό τους στο Μάντσεστερ δεν έδωσαν ξεκάθαρη απάντηση στο ερώτημα αυτό. Ο εκπρόσωπός τους για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής (και πρώην αρχηγός) Γουίλιαμ Χέιγκ επέκρινε τη Συνθήκη για να χαϊδέψει τα αφτιά των συνέδρων, αλλά την ίδια στιγμή ανέφερε ότι η ΕΕ είναι ένα σημαντικό όχημα για να ασκεί η Βρετανία την επιρροή της στον κόσμο. Γενική είναι η εκτίμηση πάντως ότι οι Συντηρητικοί, παρά τις αρχικές διακηρύξεις τους, θα βρουν μια φόρμουλα για να δικαιολογήσουν τη διαφαινόμενη αλλαγή της στάσης τους. Εξάλλου αν η νέα Συνθήκη έχει τεθεί σε ισχύ ως τη στιγμή που θα γίνουν κυβέρνηση- που είναι και η πιθανότερη εξέλιξη- τότε θα είναι απολύτως συνεπείς στις διακηρύξεις τους.

Τα φαβορί
Με βάσητα σημερινά δεδομένα και την υποψηφιότητα Μπλερ για τη θέση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, είναι πολύ πιθανό να κληθούν να κυβερνήσουν οι Συντηρητικοί με έναν Εργατικό πρώην πρωθυπουργό ως επικεφαλής της ΕΕ. Αν και αυτό το ενδεχόμενο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καμία υποψηφιότητα δεν μπορεί να θεωρηθεί σίγουρη, όπως δεν είναι βέβαιον ότι οι ίδιοι οι φερόμενοι ως υποψήφιοι ενδιαφέρονται πραγματικά για τη θέση. Οι υποψηφιότητες για αυτές τις μεγάλες θέσεις δεν υποβάλλονται πουθενά επισήμως, απλώς συζητιούνται μέσα από τις σελίδες του Τύπου και στις συναντήσεις των ευρωπαίων ηγετών.

Κάποιες έχουν ιδιαίτερη δυναμική, λόγω του βάρους του ονόματος του υποψηφίου, αλλά η πείρα έχει δείξει ότι την τελευταία στιγμή κάποια αουτσάιντερ παραμερίζουν τα φερόμενα ως φαβορί. Για την επιλογή των δύο θέσεων απαιτείται ομοφωνία των 27 ευρωπαίων ηγετών, πράγμα που σημαίνει ότι θα γίνει το σύνηθες αλισβερίσι και ότι για την τελική επιλογή θα μετρήσουν γεωγραφικά, φυλετικά και κομματικά κριτήρια.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk