Τα μαθήματα της κρίσης

Μεγάλη ποικιλία, ακόμη και αποκλίσεις απόψεων εκφράζονται στις απαντήσεις που έδωσαν διάφορες προσωπικότητες από τον χρηματοπιστωτικό, επιχειρηματικό, πολιτικό, ακαδημαϊκό και συνδικαλιστικό χώρο στην ερώτηση που τους έθεσε η γαλλική εφημερίδα «Le Μonde»: «Ποιο είναι το μάθημα που πρέπει να βγάλουμε από την κρίση;». Οι διαφορές στις απόψεις που διατυπώθηκαν είναι ενδεικτικές της δυσκολίας που καταγράφηκε στην πρόσφατη σύνοδο των επικεφαλής των χωρών που συμμετέχουν στο …

Μεγάλη ποικιλία, ακόμη και αποκλίσεις απόψεων εκφράζονται στις απαντήσεις που έδωσαν διάφορες προσωπικότητες από τον χρηματοπιστωτικό, επιχειρηματικό, πολιτικό, ακαδημαϊκό και συνδικαλιστικό χώρο στην ερώτηση που τους έθεσε η γαλλική εφημερίδα «Le Μonde»: «Ποιο είναι το μάθημα που πρέπει να βγάλουμε από την κρίση;». Οι διαφορές στις απόψεις που διατυπώθηκαν είναι ενδεικτικές της δυσκολίας που καταγράφηκε στην πρόσφατη σύνοδο των επικεφαλής των χωρών που συμμετέχουν στο G20 να υπάρξει ομοφωνία- έστω και για τα μάτια του κόσμου- για ένα παγκόσμιο πολιτικό σχέδιο εξόδου από την κρίση. Η δυσκολία αυτή μας επαναφέρει από το όνειρο μιας νέας παγκόσμιας διακυβέρνησης που θα γεννιόταν από τις στάχτες της κρίσης στη σκληρή πραγματικότητα των παραδοσιακών συγκρούσεων. Οσο και αν οι κυβερνήσεις, οι τραπεζίτες και οι επιχειρηματίες διακηρύσσουν ότι «τίποτε πλέον δεν θα ξαναείναι όπως παλιά», οι ίδιοι αρχίζουν και πάλι να ελπίζουν σε γρήγορη επάνοδο του «business as usual» σβήνοντας την πραγματικότητα των μακρόχρονων επιπτώσεων της χρηματοπιστωτικής καταστροφής στις επιχειρήσεις, στους φτωχούς και στις πιο εύθραυστες οικονομίες, με όλους τους κινδύνους μιας νέας καταστροφής που μια τέτοια άρνηση της πραγματικότητας περιέχει.

DΑΝΙΕL CΟΗΝ-ΒΕΝDΙΤ
ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ΟΜΑΔΑ ΠΡΑΣΙΝΩΝ)
«Να βγούμε από τον ανορθολογισμό»

«Ακόμη και αν η χρηματοπιστωτική θύελλα μοιάζει σήμερα να έχει ηρεμήσει, οι άλλες κρίσεις- οικονομική, κοινωνική, ενεργειακή, τροφική, οικολογική- είναι πάντα εδώ. Και συγκροτούν μια τρομερή αρμάδα που θα έπρεπε να μας ωθήσει να βγούμε από τον ανορθολογισμό ενός συστήματος που έχει οικοδομηθεί επάνω στο τρίπτυχο πίστωση- χρέος- ανάπτυξη και να μας κάνει να ξεκινήσουμε μια βαθιά μεταστροφή στους τρόπους και στους λόγους ζωής μας. Είναι ο μόνος δρόμος που έχουμε.

Γιατί άραγε αυτή η τύφλωση απέναντι στη συσσώρευση πιστώσεων και στη μετάθεση των ορίων; Για να τροφοδοτηθεί η μηχανή που καταβροχθίζει τον καπιταλιστικό τρόπο ανάπτυξης, που απαιτεί όλο και περισσότερα σε όλους τους χώρους, όλο και μεγαλύτερη προσφορά, δραστηριότητες, κέρδη, κατανάλωση… Με αντίτιμο τα κολοσσιαία χρέη, που είναι αντίστοιχες επιταγές από το μέλλον όλων μας, νοικοκυριών, επιχειρήσεων, συλλογικοτήτων και κρατών. Η τρελή ανάπτυξη του ΑΕΠ είναι ένας απόλυτος παραλογισμός που θέλει οι παραγωγές μας να αυξάνονται απεριόριστα σε έναν περιορισμένο κόσμο».

JΕΑΝ-CLΑUDΕ ΤRΙCΗΕΤ
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ (ΕΚΤ)
«Αυτοί που πιστεύουν ότι μπορούμε να αποφύγουμε βαθιές μεταρρυθμίσεις έχουν απολύτως άδικο»

«Το μεγάλο μάθημα είναι ότι πρέπει να διορθωθεί ο απαράδεκτα ευάλωτος χαρακτήρας του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος. Θα ήμασταν ασυγχώρητοι αν ξαναβρεθούμε σε κατάσταση κρίσης ανάλογη με αυτήν που αντιμετωπίζουμε εδώ και έναν χρόνο. Τρεις παρατηρήσεις: πρώτα πρώτα, αυτοί που πιστεύουν ότι, καθώς η κατάσταση βρίσκεται σε πορεία επιστροφής στην κανονικότητα, μπορούμε να αποφύγουμε τις βαθιές μεταρρυθμίσεις έχουν απολύτως άδικο! Αποφύγαμε μία ακόμη πολύ πιο σοβαρή χρηματοπιστωτική κρίση επειδή οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις πήραν αποφάσεις πρωτόγνωρης έκτασης και φύσης. Επειτα, είναι όλο το χρηματοπιστωτικό σύστημα που λειτούργησε στραβά: διαχείριση ρίσκου από τράπεζες, οργανισμοί αξιολόγησης, λογιστικοί κανόνες, λειτουργία των αγορών, έλεγχος κτλ. Η τεράστια προσπάθεια των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων πρέπει να εφαρμοστεί σε όλα τα στοιχεία του συστήματος χωρίς να χαρίσουμε κανένα προνόμιο.

Τέλος, το πιο εφησυχαστικό στοιχείο ως τώρα είναι η ποιότητα της συναίνεσης ανάμεσα στις αναδυόμενες χώρες και στις εκβιομηχανισμένες χώρες για τους μεγάλους προσανατολισμούς της χρηματοπιστωτικής μεταρρύθμισης. Επισημαίνω ότι η παγκόσμια αυτή συμφωνία είναι ιδιαίτερα γερή στην κοινότητα των κεντρικών τραπεζών. Αλλά το πιο δύσκολο ζήτημα παραμένει ανοικτό: Η Ευρώπη, η Αμερική, η Κίνα είναι άραγε έτοιμες να αλλάξουν στο μέλλον τις μακροοικονομικές τους πολιτικές- ακολουθώντας τις συμβουλές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου καθώς και των εταίρων τους-, για το κοινό καλό, δηλαδή τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας;».

ΡΑΤRΙCΚ ΡΕLΑΤΑ
ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΗΣ RΕΝΑULΤ
«Ο συντηρητισμός μπορεί να είναι καταστρεπτικός για μια επιχείρηση»

«Το πρώτο μάθημα είναι ότι ο κόσμος είναι πραγματικά παγκοσμιοποιημένος: πριν από έναν χρόνο γινόταν ακόμη πολύς λόγος για τη θεωρία της αποσύνδεσης ανάμεσα στην ανάπτυξη των δυτικών χωρών και στην ανάπτυξη των αναδυόμενων χωρών αλλά δεν υπήρξε τέτοια αποσύνδεση! Το δεύτερο μάθημα είναι ότι η κρίση αποκαλύπτει διαρθρωτικά προβλήματα. Η αυτοκινητοβιομηχανία συσσωρεύει τέτοια διαρθρωτικά προβλήματα. Επίσης συνειδητοποιήσαμε ότι το ρευστό είναι σημαντικό. Ξέρω ότι δεν είναι και πολύ δημοφιλές να το λέει κανείς αυτό στη Γαλλία. Αλλά το ρευστό, δηλαδή τα χρήματα που έχει πράγματι κανείς στην τσέπη του, είναι ουσιαστικό ζήτημα. Αυτή η έννοια δεν εντάσσεται πολύ γερά στη γαλλική κουλτούρα και πάντως δεν εντασσόταν στην κουλτούρα της Renault. Σήμερα έχει ήδη γίνει και αυτό είναι καλό. Τέλος, η κρίση μπορεί να αποτελέσει πραγματική ευκαιρία για να πάμε μπροστά. Είναι ουσιαστικό να προβλέπει κανείς τις αναγκαίες αλλαγές για να μην αναγκαστεί να τις υποστεί σε περίοδο κρίσης. Σε αυτές τις περιόδους ο συντηρητισμός- στελεχικός, κοινωνικός, τεχνικός, στο εμπόριο ή στην παραγωγή- μπορεί να είναι καταστροφικός για μια επιχείρηση».

ΗΕΙΝΕR FRΑSSΒΕCΚ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
«Οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν καταλήγουν στη σωστή τιμή, πλην εξαιρέσεων»
«Η υπόθεση ότι είναι αποτελεσματικές είναι λαθεμένη. Είναι το πιο σημαντικό μάθημα που μπορούμε να βγάλουμε από την κρίση. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν δίνουν παρά πολύ σπάνια τη σωστή τιμή. Η συλλογή και η επεξεργασία της πληροφορίας από τις αγορές αυτές ευνοούν συστηματικά την υπερβολική διόγκωση ή πτώση οδηγώντας σε κακή κατανομή των πόρων. Δεδομένου του ότι οι μετέχοντες σε μια ίδια αγορά αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο στις πληροφορίες ή και στα “σοκ”, οι αποφάσεις τους απέναντι στους κινδύνους πρακτικά παίρνονται από κοινού.

Η κρίση του 2008 απεικονίζει αυτόν τον μηχανισμό εξαιρετικά. Σε όλες τις μεγάλες οικονομίες οι χρηματοπιστωτικές αγορές πολύ διαφορετικών περιουσιακών τύπων επλήγησαν σχεδόν ταυτόχρονα. Στην ίδια χρονιά παρατηρούμε έναν πολύ ισχυρό παρόμοιο συσχετισμό ανάμεσα στις τιμές που φαίνεται από την παράλληλη αύξηση των τιμών πολύ διαφορετικών περιουσιακών στοιχείων στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Αυτός ο ισχυρός συσχετισμός στην κίνηση των τιμών μέρα με τη μέρα δεν μπορεί να εξηγηθεί παρά με την κερδοσκοπία, που βάζει τις τιμές να κυμαίνονται προς την ίδια κατεύθυνση, παρά τις πολύ διαφορετικές πραγματικές συνιστώσες τους. Εξ ου και το πολιτικό δίδαγμα από την κρίση αυτή: οι τιμές είναι εξαιρετικά σημαντικό θέμα για να τις εγκαταλείψουμε στα καπρίτσια των χρηματοπιστωτικών αγορών».

ΤΗΟΜΑS ΡΗΙLΙΡΡΟΝ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ
«Απαιτείται εκδημοκρατισμός χρηματοπιστωτικού συστήματος»
«Η δημοκρατία προϋποθέτει πληροφόρηση των πολιτών, αντιστάθισμα των εξουσιών και ισότητα απέναντι στον νόμο. Στις τρεις αυτές διαστάσεις το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν είναι δημοκρατικό. Οι αποταμιευτές δεν έχουν την απαραίτητη πρόσβαση στην πληροφορία για να μπορέσουν να κάνουν τις σωστές επενδυτικές επιλογές, να διαφοροποιούν αρκετά τις επενδύσεις τους και να γνωρίζουν γιατί πληρώνουν υπερβολικές δαπάνες διαχείρισης. Η χρηματοπιστωτική βιομηχανία χρειάζεται τις αντι-εξουσίες, πράγμα που συνεπάγεται αποτελεσματικές ρυθμίσεις. Οσο υποστηρίζω την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών για να ελέγχεται ο πληθωρισμός άλλο τόσο πιστεύω ότι χρειάζεται δημοκρατικός έλεγχος στο ρίσκο που αναλαμβάνει το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Τέλος, η ισότητα απέναντι στον νόμο καταλύεται από την παρουσία μεγάλων εταιρειών που κανείς δεν ξέρει πώς να καταργήσει χωρίς να κινδυνεύσει να καταρρεύσει το σύστημα συνολικά. Η σταθεροποίηση της χρηματοπιστωτικής βιομηχανίας στις αρχές της κρίσης απλώς ενίσχυσε το πρόβλημα αυτό. Να ένα εξωφρενικό προνόμιο που θα πρέπει να καταργηθεί».

FRΑΝCΟΙS CΗΕRΕQUΕ
ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ CFDΤ
«Η λέξη “ρύθμιση” δεν είναι πλέον βρισιά για τους φιλελεύθερους»

«Οι υμνητές της ελεύθερης αγοράς έλαβαν ένα γερό χαστούκι. Στους πλέον φιλελεύθερους κύκλους η λέξη “ρύθμιση” έπαψε να είναι βρισιά. Η έννοια βρήκε μάλιστα νέους οπαδούς, έστω και αν για μερικούς μπορεί να είναι επιφανειακό. Ως εκ τούτου είμαι καχύποπτος απέναντι στις πολύ προφανείς απαντήσεις, στις υπερβολικά συναινετικές, υπερβολικά απλές και σύντομες. Το να ρυθμιστεί ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός, να φορολογηθούν τα μπόνους των τρέιντερ, να εξαφανιστούν οι φορολογικοί παράδεισοι, να επιστρέψουν οι τραπεζίτες στη βασική τους δουλειά (που δεν είναι η κερδοσκοπία), όλα αυτά είναι προφανή. Αλλά αν αρκεστούμε σε αυτά, τότε κινδυνεύουμε η απορρύθμιση να συνεχίσει να επιδεινώνεται είτε στον κοινωνικό χώρο είτε στο περιβάλλον, καθώς η αγορά ψάχνει διαρκώς να απαλλαγεί από τους περιορισμούς. Η κρίση καλεί μια παγκόσμια κυβέρνηση να συγκροτήσει κατά μέτωπο χρηματοπιστωτικούς, περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς κανόνες. Απαιτεί μια παγκόσμια απάντηση».

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk