Neil DenariΣτον δρόμο για την κορυφή

Λίγες ημέρες πριν από τη διάλεξή του στο Μέγαρο Μουσικής, o αμερικανός αρχιτέκτονας που ξεχωρίζει για την κατασκευαστική ακρίβεια και τις εντυπωσιακές προσόψεις των κτιρίων του μας μιλάει για τις εμμονές του.

Λίγες ημέρες πριν από τη διάλεξή του στο Μέγαρο Μουσικής, o αμερικανός αρχιτέκτονας που ξεχωρίζει για την κατασκευαστική ακρίβεια και τις εντυπωσιακές προσόψεις των κτιρίων του μας μιλάει για τις εμμονές του.

Οι δημιουργίες του παραπέμπουν στον αεροδυναμικό σχεδιασμό της ατράκτου ενός αεροσκάφους. Αντίθετα όμως από το αποστειρωμένο και συμμετρικό εσωτερικό της, ο Neil Denari εισάγει στα έργα του τις ξύλινες επιφάνειες και τα τολμηρά χρώματα. Μετά τις σπουδές του στα Πανεπιστήμια του Houston και του Harvard, ο αμερικανός αρχιτέκτων εργάστηκε για λίγο στην Aerospatiale Helicoptres (νυν Airbus) στο Παρίσι. Αυτό το διάστημα ήταν αρκετό για να εδραιώσει την παιδεία του γύρω από τον σχεδιασμό αεροσκαφών. Στα χρόνια που ακολούθησαν είχε μια εκτενή ακαδημαϊκή καριέρα ως καθηγητής πανεπιστημίου, αλλά πολλά από τα projects που σχεδίαζε στο γραφείο του στο Λος Αντζελες παρέμεναν στα χαρτιά. Τα τελευταία χρόνια, όμως, κάποιες αναθέσεις σχετικά μικρής κλίμακας ανέδειξαν το γραφείο του διεθνώς – κορυφαίο το μελλοντικό του project High Line 23 στο Μανχάταν –, προβάλλοντας την εμμονή του στην κατασκευαστική ακρίβεια και στις εντυπωσιακές όψεις των κτιρίων του, διακοσμημένες με λογότυπα.

Τι επηρέασε την απόφασή σας να γίνετε αρχιτέκτων;

Μεγάλωσα στο Τέξας, μια πόλη που είχε άμεση σχέση με τις αποστολές στο Διάστημα, ενώ και ο πατέρας μου εμπλεκόταν σε αυτή τη βιομηχανία. Το γεγονός αυτό με επηρέασε πολύ. Ο τομέας της αεροναυπηγικής με γοήτευε πάντα, παρ’ όλα αυτά δεν είχα σχεδιαστικό ενδιαφέρον. Γι’ αυτό προτίμησα τελικά την αρχιτεκτονική.

Ο πατέρας σας δεν ήταν έμπορος έργων τέχνης;

Πράγματι, ήταν έμπορος και συλλέκτης σχεδόν από τότε που γεν-νήθηκα. Μάλιστα, μετά τη συνταξιοδότησή του, αυτή έγινε η κύρια απασχόλησή του. Τον ενδιέφερε αποκλειστικά η αναπαραστατική τέχνη και καθόλου ο μοντερνισμός. Οταν επισκεπτόμασταν όμως μουσεία, εγώ παρατηρούσα τα πάντα, από τον Rauschenberg και τον Johns ως τον Barnett Newman κ.ο.κ.

Σε αρκετά από τα σχέδιά σας πάντως διακρίνω επιρροές από τον σχεδιασμό αεροσκαφών.

Τη δεκαετία του 1980 την πηγή έμπνευσής μου αποτελούσαν οι κινητήρες. Τη δεκαετία του 1990 εξακολουθούσα να χρησιμοποιώ τα υλικά των μηχανών, απλώς τα σχέδιά μου ήταν περισσότερο αφαιρετικά.

Διακρίνεστε για τη μοναδική σας ικανότητα να συσχετίζεστε με τα λογότυπα, να τα εισάγετε στα έργα σας και να εμπνέεστε από αυτά.

Χαίρομαι που αναγνωρίζετε κάτι τέτοιο στο έργο μου. Τα τελευταία δέκα χρόνια προσπάθησα να εγκαταλείψω τον αυστηρό ρόλο του αρχιτέκτονος, ο οποίος έχει καθήκον να προστατεύει το «πραγματικό» και «παντοτινό», τον τρισδιάστατο χώρο, από τις δυνάμεις του «εφήμερου», όπως είναι π.χ. η διαφήμιση. Ετσι τόλμησα να μπω στον «αμαρτωλό» αυτόν χώρο. Θεωρώ ότι ο κύριος λόγος που πέτυχα αυτόν τον συγκερασμό αρχιτεκτονικής και εταιρικής ταυτότητας οφείλεται στο ότι ποτέ δεν εγκατέλειψα την αρχιτεκτονική. Με ενδιαφέρει δηλαδή πώς αυτά που θεωρούμε γραφιστικά μπορούν να διασταυρώνονται και να ενσωματώνονται στην αρχιτεκτονική, αντί απλώς να την επενδύουν. Οπως επίσης με ενδιαφέρει και το πώς η αρχιτεκτονική μπορεί να έχει αναγνωσιμότητα και να γίνει το μέσον για να θέσεις ζητήματα σημειωτικής και να μεταφέρεις μηνύματα. Αναφέρομαι εδώ στις ιδέες διανοητών που έγιναν ευρέως γνωστές τη δεκαετία του 1980, όπως εκείνες του γάλλου θεωρητικού Ζαν Μποντριγιάρ, ιδέες όμως που αργότερα πετάχτηκαν από το παράθυρο.

Πολλές φορές τοποθετείτε αριθμούς στα κτίριά σας, υπονοώντας ότι πρόκειται για κάποιο είδος ατράκτου, ένα όχημα που αποτελεί μέρος ενός «στόλου».

Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα την απίστευτη δύναμη διάδοσης που έχουν τα επαναλαμβανόμενα συστήματα, π.χ. τα τηλεοπτικά διαφημιστικά σποτ ή τα σπίτια στα προάστια των αμερικανικών πόλεων. Αρχισα δηλαδή να θέλω τα έργα μου να είναι μεν μοναδικά, αλλά την ίδια στιγμή να μοιάζουν τμήματα ενός ευρύτερου, παγκοσμιοποιημένου συστήματος αντικειμένων και όχι αποτέλεσμα μιας ατομικής καλλιτεχνικής δημιουργικότητας, όπως θα έκανε ο Frank Gehry.

Πιστεύετε ότι, δέκα χρόνια μετά, τα έργα σας θα είναι ακόμη στη μόδα;

Στην αρχιτεκτονική, που είναι η μεγαλύτερη και πιο δαπανηρή επιχείρηση μετά τη χρηματοδότηση ενός πολέμου, δεν μπορείς να σκέφτεσαι σαν να πρόκειται για ένα κοστούμι, ένα αυτοκίνητο ή ένα τηλέφωνο: «Δεν πειράζει, αν δεν μου αρέσει το κτίριο, θα το αλλάξω». Ο Frank Gehry, για παράδειγμα, στην αρχή έκανε πειραματικά έργα με υλικά πιο ευτελή. Εμένα, αντίθετα, ενώ με ενδιαφέρει πολύ ο πειραματισμός, θεωρώ ότι η ποιότητα κατασκευής είναι αυτή που θα εξασφαλίσει διάρκεια ζωής στο έργο.

Η διάλεξη με τίτλο «Εμμονές» θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, www.nmda-inc.com

Δημοσιεύθηκε στο BHMΑDECO, τεύχος 24, σελ. 60-64, Σεπτέμβριος 2009.

Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk