Εξανεμίστηκε το εντυπωσιακό προβάδισμα του «αστικού στρατοπέδου» μπροστά στην επέλαση του αριστερού συνασπισμού

Ολα παίζονται ακόμη στις γερμανικές εκλογές

ΒΕΡΟΛΙΝΟ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ. Μειωμένες εξαγωγές, υψηλή ανεργία, υπέρογκα κρατικά χρέη, άδεια ταμεία: οι εκλογές στη Γερμανία γίνονται υπό τις συνθήκες γενικευμένης οικονομικής κρίσης. Το μεγαλύτερο μέρος όμως των περίπου 62,5 εκατομμυρίων ψηφοφόρων που θα προσφύγουν σήμερα στις κάλπες παρακολούθησε σχεδόν απαθές τις κομματικές αντιπαραθέσεις. Εναν ρόλο σε αυτό έπαιξαν οι υποψήφιοι καγκελάριοι: η Ανγκελα Μέρκελ και ο Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ είναι κάθε άλλο παρά χαρισματικοί ρήτορες. Ούτε όμως και τα προγράμματα των κομμάτων είχαν διεγερτικό χαρακτήρα.

ΒΕΡΟΛΙΝΟ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ. Μειωμένες εξαγωγές, υψηλή ανεργία, υπέρογκα κρατικά χρέη, άδεια ταμεία: οι εκλογές στη Γερμανία γίνονται υπό τις συνθήκες γενικευμένης οικονομικής κρίσης. Το μεγαλύτερο μέρος όμως των περίπου 62,5 εκατομμυρίων ψηφοφόρων που θα προσφύγουν σήμερα στις κάλπες παρακολούθησε σχεδόν απαθές τις κομματικές αντιπαραθέσεις. Εναν ρόλο σε αυτό έπαιξαν οι υποψήφιοι καγκελάριοι: η Ανγκελα Μέρκελ και ο Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ είναι κάθε άλλο παρά χαρισματικοί ρήτορες. Ούτε όμως και τα προγράμματα των κομμάτων είχαν διεγερτικό χαρακτήρα. Στην οικονομική κρίση προστέθηκε έτσι η πολιτική.

Αυτό δεν μειώνει φυσικά τη σημασία των εκλογών. Υπό την πίεση της κρίσης η νέα κυβέρνηση θα αναγκαστεί να κάνει βαθιές τομές, ιδίως στην οικονομία, που θα έχουν επενέργεια σε βάθος χρόνου. Το ερώτημα είναι μόνο προς όφελος ή εις βάρος ποιων. Από αυτή την άποψη, οι μετεκλογικές εξελίξεις θα έχουν πολύ μεγαλύτερο βάρος από τις προεκλογικές.

Είναι καλή στην άμεση επικοινωνία. Η Ανγκελα Μέρκελ γοητεύει με τον προφορικό λόγο τους ακροατές της. Το ίδιο συμβαίνει και με τις συνεντεύξεις της. Οι «εξομολογήσεις» που έκανε την περασμένη εβδομάδα σε διάφορα περιοδικά είχαν, σύμφωνα με συνεργάτη της, μεγάλη απήχηση στη δημοσιότητα. Ιδιαίτερη εντύπωση έκαναν ορισμένα προσωπικά «απόρρητα», όπως ότι «δεν θακατόρθωνε ποτέ να τα βγάλει πέρα» χωρίς τη βοήθεια του συζύγου της, του καθηγητή Χημείας στο Πανεπιστήμιο Χούμπολντ του Βερολίνου Γιόαχιμ Σάουερ, ή ότι τρελαίνεται για «πατατόσουπα και αγκινάρες».

Λιγότερη τύχη είχε με τις δημόσιες ομιλίες της. Το γενικό συμπέρασμα ήταν ότι επρόκειτο για «άψυχες» εμφανίσεις που, αντί να προσελκύσουν, απομάκρυναν τους ψηφοφόρους. Σε αυτό συμφωνούσαν και πολλοί βαρόνοι του κόμματος που διεμήνυσαν ήδη ότι σε περίπτωση ήττας των Χριστιανοδημοκρατών θα της «φορτώσουν» προσωπικά την ευθύνη γι΄ αυτό.

Εκείνο που έκανε τη μέγιστη εντύπωση στους παρατηρητές ήταν όμως όχι αυτά που λέει η κυρία Μέρκελ αλλά εκείνα που δεν λέει. Οχι μόνο σε θέματα-κλειδιά, όπως η περαιτέρω συμμετοχή στον πόλεμο του Αφγανιστάν, αλλά και σε ό,τι αφορά τον αντίπαλό της για την καγκελαρία, τον Σοσιαλδημοκράτη Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ. Το όνομά τουεξαφανίστηκε από το στόμα της. «Σώπασε για την εξουσία» επεξηγεί η εφημερίδα «Frankfurter Αllgemeine». Γεγονός είναι, συνεχίζει, ότι η κυρία Μέρκελ απεχθάνεται τον αντίπαλό της και θα ήθελε πολύ να του τα «σύρει». Από την άλλη, όμως, δεν θέλει να τον «ξεφωνίσει», φοβούμενη ότι δεν θα μπορεί να συνομιλεί μαζί του σε περίπτωση επανέκδοσης της σημερινής κυβέρνησης Χριστιανοδημοκρατών- Σοσιαλδημοκρατών.

Η επανέκδοση αυτή, αν κρίνει κανείς από τις δημοσκοπήσεις, γίνεται όλο και πιθανότερη. Σύμφωνα με αυτές, το μέχρι πρότινος εντυπωσιακό προβάδισμα (ως και 8% των ψήφων) του λεγόμενου «αστικού στρατοπέδου» (Χριστιανοδημοκράτες και Ελεύθεροι Δημοκράτες) εξανεμίστηκε κυριολεκτικά τις τελευταίες ημέρες.

Το Ινστιτούτο FΟRSΑ δίνει τώρα συνολικά 48% στους Χριστιανοδημοκράτες (35%) και στους Ελεύθερους Δημοκράτες (13%), ενώ το αριστερό στρατόπεδο ανέβηκε ενδιάμεσα στο 47% (Σοσιαλδημοκράτες 26%, Πράσινοι 11%, Αριστερά 10%). Το Ιδρυμα Ιnfo GmbΗ διαπιστώνει μάλιστα αντιστροφή της σειράς: 46% για τα αστικά κόμματα και 49% για το αντίπαλο στρατόπεδο. «Ολα παίζονται ακόμη» λέει ο ίδιος αναλυτής. «Η δυναμική όμως είναι υπέρ των Σοσιαλδημοκρατών, που τις τελευταίες δύο εβδομάδες ανέβηκαν κατά 5-6 μονάδες».

Τυχόν συνέχιση αυτού του τρεντ θα έβαζε λοιπόν τέρμα στα όνειρα για έναν συνασπισμό της«τιγροπάπιας»όνομα παρμένο από ένα κόμικ του σχεδιαστή Γιάνος: μια ζέβρα με ραβδώσεις που φέρουν τα χρώματα των δύο κομμάτων, το μαύρο (Χριστιανοδημοκράτες) και το κίτρινο (Ελεύθεροι Δημοκράτες).

Επίσημα τα δύο κυβερνητικά κόμματα τονίζουν ότι δεν θέλουν επανάληψη της συνεργασίας. Ανεπίσημα όμως ποντάρουν περισσότερο στο σχέδιο «Β», δηλαδή στη συνέχισή της. «Είναι καταδικασμένοι σε αυτό» λέει ο ίδιος αναλυτής. Και αυτό επειδή τα μικρότερα κόμματα κάνουν αδύνατο κάθε τριαδικό σχήμα: οι Πράσινοι αρνούνται να συμπράξουν με τους Χριστιανοδημοκράτες και τους Ελεύθερους Δημοκράτες ( «συνασπισμός της Τζαμάικας» – λόγω των χρωμάτων των τριών κομμάτων). Και οι Ελεύθεροι Δημοκράτες αποκρούουν κάθε συνεργασία με τους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους ( «συνασπισμός του φαναριού» ).

Αδύνατη θεωρείται επίσης και η συνεργασία των Σοσιαλδημοκρατών και των Πρασίνων με την Αριστερά. Και αυτό παρ΄ όλο που, όπως αποκάλυψε πρόσφατη συγκριτική έρευνα, τα τρία αυτά κόμματα έχουν τον μέγιστο κοινό παρονομαστή σε προγραμματικό επίπεδο, ήτοι κάπου ανάμεσα στο 60% και στο 70%. (Το αντίστοιχο μέγεθος για τους Χριστιανοδημοκράτες και τους Ελεύθερους Δημοκράτες είναι κάτω από 50%.) «Η Σοσιαλδημοκρατία και η Αριστερά θα δώσουν σίγουρα τα χέρια στις εκλογές του 2013» λέει αναλυτής. «Ως τότε όμως θα κρατούν αποστάσεις σε ομοσπονδιακό επίπεδο».

Το ερώτημα είναι μόνο τι θα γίνει ως τότε με τον κ. Σταϊνμάγερ. «Αν πάρει κάτω από 28%, θα εξαφανιστεί πολιτικά. Αν το ξεπεράσει, όμως, θα είναι αυτός που θα έχει και τον πρώτο λόγο στο κόμμα» προβλέπει το περιοδικό «Der Spiegel».

Σήμερα, πάντως, τον πρώτο λόγο τον έχουν οι ψηφοφόροι. Αυτοί είναι που θα επιλέξουν τον νέο καγκελάριο. Και όσο περισσότερο λάβουν υπόψη τις πολιτικές θέσεις και λιγότερο τα προσωπικά «απόρρητα» των υποψηφίων τόσο καλύτερη θα είναι και η επιλογή τους.

Το εκλογικό σύστημα
Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ έχει 299 εκλογικές περιφέρειες και εκλέγει 598 βουλευτές. Το εκλογικό όριο είναι το 5%. Κόμματα όμως που επιτυγχάνουν την εκλογή τριών υποψηφίων τους στις εκλογικές περιφέρειες εισέρχονται επίσης στη Βουλή (Ράιχσταγκ) και συμμετέχουν στο μοίρασμα της βουλευτικής πίτας ανάλογα με το ποσοστό τους. Κάθε ψηφοφόρος έχει δύο ψήφους. Με τη λεγόμενη «πρώτη ψήφο» μπορεί να εκλέξει έναν βουλευτή της περιφέρειάς του διαλέγοντάς τον από μια κοινή λίστα στην οποία συμπεριλαμβάνονται εκπρόσωποι των κομμάτων ή και κομματικά ανένταχτοι. Κάθε περιφέρεια εκλέγει έτσι έναν βουλευτή.

Με τη «δεύτερη ψήφο» εκλέγει στα 16 κρατίδια μια κομματική λίστα. Από το ποσοστό που παίρνουν οι κομματικές λίστες ενός κόμματος σε παγγερμανικό επίπεδο καθορίζεται (αποκλειστικά) και ο συνολικός αριθμός των βουλευτών του. Το εκλογικό σύστημα είναι η απλή αναλογική. Οχι όμως η «ανόθευτη», δεδομένου ότι στο μοίρασμα των εδρών συμμετέχουν μόνο τα κόμματα που εισήλθαν στη Βουλή.

Η διπλή αυτή ψήφος δίνει στον ψηφοφόρο δύο επιλογές: με την πρώτη ψήφο μπορεί, π.χ., να ψηφίσει έναν Χριστιανοδημοκράτη, με τη δεύτερη ένα κόμμα ενδεχομένως άλλης πολιτικής κατεύθυνσης, φέρ΄ ειπείν, το Σοσιαλδημοκρατικό.

Βασισμένο σε αυτό, τα κόμματα που αποβλέπουν σε μετεκλογική συνεργασία κάνουν συμφωνίες ανταλλαγής ψήφων. Το ένα κόμμα καλεί, φέρ΄ ειπείν, τους οπαδούς του να υποστηρίξει με την πρώτη ψήφο το σύμμαχο κόμμα- προσδοκώντας φυσικά ότι σε αντάλλαγμα γι΄ αυτό θα πάρει τη δεύτερη ψήφο των οπαδών του ίδιου συμμάχου.

Αυτή η τάση συνεργασίας ενισχύεται και από μια άλλη ιδιομορφία του εκλογικού συστήματος: την ύπαρξη των λεγόμενων «επιπρόσθετων εδρών» (uberhangmandate). Αυτές προκύπτουν από μια «υπερεπιτυχία» ενός κόμματος σε επίπεδο εκλογικών περιφερειών. Αν, π.χ., ένα κόμμα πάρει στις εκλογές (σύμφωνα με το ποσοστό που του αντιστοιχεί με τη δεύτερη ψήφο)

220 έδρες, έχει βγάλει όμως συνολικά, χάρη στην πρώτη ψήφο, βουλευτές σε 240 περιφέρειες, τότε κρατά ως «δώρο» τις 20 επιπλέον έδρες. Ετσι ο αριθμός των εδρών του γερμανικού κοινοβουλίου δεν είναι ποτέ σταθερός. Στις 598 «σταθερές» προστίθενται πάντα κάποιες «επιπρόσθετες».

Σε αυτήν ακριβώς την ιδιαιτερότητα ποντάρει τώρα η κυρία Μέρκελ για να επιτύχει την πολυπόθητη αυτοδυναμία με τους Ελεύθερους Δημοκράτες. Σύμφωνα με τα προγνωστικά, οι Χριστιανοδημοκράτες θα κερδίσουν στις σημερινές εκλογές γύρω στις 15-20 επιπρόσθετες έδρες- την ώρα που οι αντίπαλοί της ελπίζουν μόνο σε μονοψήφιο αριθμό. Ακόμη και σε περίπτωση λοιπόν που τα δύο αστικά κόμματα θα έπαιρναν μικρότερο ποσοστό ψήφων από τα αριστερά (Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινοι, Αριστερά), θα μπορούσαν να τα ξεπεράσουν σε έδρες και να σχηματίσουν αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Οι Σοσιαλδημοκράτες αντιτείνουν ότι αυτό θα ήταν αντιδημοκρατικό. Μπορεί. Αντισυνταγματικό πάντως δεν είναι. Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Καρλσρούης αποφάνθηκε το 2008 ότι ως και 30 επιπρόσθετες έδρες είναι στα όρια της συνταγματικής νομιμότητας.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk