Η ματαίωση των σχεδίων του Τζορτζ Μπους για το αντιπυραυλικό σύστημα στην Ευρώπη λύπησε μόνο τους Ρεπουμπλικανούς και τους Πολωνούς

Νέα « ασπίδα » Ομπάμα για την παγκόσμια ασφάλεια

Ο ΡΕΠΟΥΜΠΛΙΚΑΝΟΣ γερουσιαστής Γιον Κιλ παραδέχθηκε προ ημερών ότι «τώρα» θα είναι ίσως πιο δύσκολο για το κόμμα του στη Γερουσία να εμποδίσει την έγκριση του ασφαλιστικού νομοσχεδίου που προωθεί ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα. Η δήλωση δεν προκαλεί ίσως έκπληξη. Εκπληξη προκαλεί αυτό που έκανε τον γερουσιαστή να προβεί σε αυτήν τη δήλωση. Είναι η απόφαση του αμερικανού προέδρου να εγκαταλείψει τα σχέδια του Τζορτζ Μπους για εγκατάσταση αντιπυραυλικής ασπίδας στην Πολωνία και στην Τσεχική Δημοκρατία, γεγονός το οποίο ανέβασε πάλι τη δημοτικότητα του προέδρου σε επίπεδα άνω του 55%, από το 48%- 51% που βρισκόταν τους δύο τελευταίους μήνες. Η χειρονομία του προέδρου Ομπάμα προκάλεσε υστερικές εκδηλώσεις στη Βαρσοβία και ηπιότερες στην Πράγα. Κυβερνητικές πολωνικές εφημερίδες έγραψαν: «Μας πρόδωσαν. Οι ΗΠΑ μάς πούλησαν στη Ρωσία και μας μαχαίρωσαν πισώπλατα». Και οι τσεχικές: «Πάει το ραντάρ. Κέρδισε η Ρωσία». Αντίθετα στην «παλιά» Ευρώπη η απόφαση χειροκροτήθηκε από την καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ και τον πρωθυπουργό Γκόρντον Μπράουν και έγινε δεκτή με ανακούφιση απ΄ άκρου εις άκρον της ηπείρου ενώ ο ρώσος πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ δήλωσε ότι «τώρα» ανοίγουν οι δρόμοι για μια «δημιουργική συνεργασία (με τις ΗΠΑ) για την ασφάλεια της Ευρώπης, της Ρωσίας, της ίδιας της Αμερικής», μια φράση που επανέλαβε κατά λέξη- γεγονός που επισήμανε η «Washington Ρost»- ο ρώσος αντιπρόσωπος στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες Ντμίτρι Ρογκόζιν.

Ο ΡΕΠΟΥΜΠΛΙΚΑΝΟΣ γερουσιαστής Γιον Κιλ παραδέχθηκε προ ημερών ότι «τώρα» θα είναι ίσως πιο δύσκολο για το κόμμα του στη Γερουσία να εμποδίσει την έγκριση του ασφαλιστικού νομοσχεδίου που προωθεί ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα. Η δήλωση δεν προκαλεί ίσως έκπληξη. Εκπληξη προκαλεί αυτό που έκανε τον γερουσιαστή να προβεί σε αυτήν τη δήλωση. Είναι η απόφαση του αμερικανού προέδρου να εγκαταλείψει τα σχέδια του Τζορτζ Μπους για εγκατάσταση αντιπυραυλικής ασπίδας στην Πολωνία και στην Τσεχική Δημοκρατία, γεγονός το οποίο ανέβασε πάλι τη δημοτικότητα του προέδρου σε επίπεδα άνω του 55%, από το 48%- 51% που βρισκόταν τους δύο τελευταίους μήνες. Η χειρονομία του προέδρου Ομπάμα
προκάλεσε υστερικές εκδηλώσεις στη Βαρσοβία και ηπιότερες στην Πράγα. Κυβερνητικές πολωνικές εφημερίδες έγραψαν: «Μας πρόδωσαν. Οι ΗΠΑ μάς πούλησαν στη Ρωσία και μας μαχαίρωσαν πισώπλατα». Και οι τσεχικές: «Πάει το ραντάρ. Κέρδισε η Ρωσία». Αντίθετα στην «παλιά» Ευρώπη η απόφαση χειροκροτήθηκε από την καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ και τον πρωθυπουργό Γκόρντον Μπράουν και έγινε δεκτή με ανακούφιση απ΄ άκρου εις άκρον της ηπείρου ενώ ο ρώσος πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ δήλωσε ότι «τώρα» ανοίγουν οι δρόμοι για μια «δημιουργική συνεργασία (με τις ΗΠΑ) για την ασφάλεια της Ευρώπης, της Ρωσίας, της ίδιας της Αμερικής», μια φράση που επανέλαβε κατά λέξη- γεγονός που επισήμανε η «Washington Ρost»- ο ρώσος αντιπρόσωπος στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες Ντμίτρι Ρογκόζιν.

Oι διαπιστώσεις και τα ευχολόγιαδεν έχουν φυσικά αξία αν δεν ακολουθήσουν και τα πρακτικά μέτρα για την υλοποίησή τους. Και αυτά ούτε σύντομα θα υιοθετηθούν ούτε είναι εύκολο να διατυπωθούν. Οποιες όμως προκαταρκτικές ενέργειες γίνουν, αυτές θα είναι μέσα σε κλίμα θετικό, σε κλίμα συνεργασίας, πολύ διαφορετικό από την ψυχρότητα και τη σκόπιμη αδράνεια που επικρατεί από χρόνια στις σχέσεις Μόσχας- Ουάσιγκτον και η οποία ήταν εμφανής στις διαπραγματεύσεις και στις διαβουλεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών, ακόμη και μετά τη συνάντηση των ΟμπάμαΜεντβέντεφ τον Ιούλιο. Ο πρόεδρος Ομπάμα έκανε ένα θεαματικό αλλά και πολυσήμαντο βήμα την περασμένη Πέμπτη. Προήδρευσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας- πρώτη φορά αμερικανός πρόεδρος παίρνει μέρος στο Συμβούλιο- για να δώσει μεγαλύτερη έμφαση και να προωθήσει την απόφαση κατά της διασποράς των πυρηνικών όπλων αλλά και για να υπογραμμίσει την ανάγκη της συνεργασίας με τη Ρωσία αλλά και με την Κίνα στην πραγματοποίηση του «ονείρου» του για έναν κόσμο δίχως πυρηνικά, τον οποίο είχε εξαγγείλει τον περασμένο Απρίλιο στην Πράγα.

Το πρώτο τεστ της αλλαγής του κλίματος και της δυνατότητας για ουσιαστική συνεργασία Αμερικής και Ρωσίας θα γίνει με το πρόβλημα του εκσυγχρονισμού της συνθήκης περιορισμού των στρατηγικών όπλων, της λεγόμενης SΤΑRΤ. Η συνθήκη εκπνέει τον Δεκέμβριο, συνομιλίες για την ανανέωσή της διεξάγονται επί τέσσερις και πλέον μήνες αλλά και οι δύο πλευρές ομολογούν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν «βασικές διαφορές απόψεων». Είναι όμως αισιόδοξες ότι «θα βρεθεί κάποια λύση». Κατά τα φαινόμενα θα δοθεί εικονική παράταση της ισχύος της συνθήκης και οι συνομιλίες θα συνεχιστούν ώστε να υπάρξει ένα κείμενο το οποίο θα υπογράψουν οι δύο πρόεδροι. Στις συνομιλίες που διεξάγονται από τα μέσα του καλοκαιριού έχει σημειωθεί πρόοδος στο ζήτημα του αριθμού των οχημάτων μεταφοράς πυραύλων- στο επίπεδο των 800-, αλλά υπάρχει χάσμα στο ζήτημα της ικανότητας και της ταχύτητας μετατροπής συμβατικών πυραύλων σε πυρηνικούς. Προχθές εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δικαιολόγησε την καθυστέρηση στην εξεύρεση λύσης με το γεγονός ότι «είχαμε 20 χρόνια να διαπραγματευθούμε τέτοια θέματα». Εξέφρασε όμως την ελπίδα ότι θα υπάρξει «ευνοϊκό αποτέλεσμα» επειδή και οι δύο πλευρές «παίζουν το διεθνές κύρος τους». Στη Μόσχα ο αντιστράτηγος Βίκτορ Γεσίν, πρώην διοικητής των πυραυλικών δυνάμεων της Ρωσίας, ήταν πιο συγκρατημένος στις προβλέψεις του. Δίνει πιθανότητες 50-50 στο να υπάρξει τους επόμενους έξι μήνες μια «νέα συνθήκη SΤΑRΤ η οποία θα τους ικανοποιεί όλους».

Αν όλα όμως εξελιχθούν καλώς καιδιατυπωθεί νέα συνθήκη, η υπογραφή της από τους δύο προέδρους δεν αρκεί. Πρέπει να επικυρωθεί από τα νομοθετικά σώματα της Ρωσίας και των ΗΠΑ και αυτό δεν αποκλείει εκπλήξεις. Η ρωσική Δούμα δεν θα δημιουργήσει πρόβλημα, στο Κογκρέσο όμως θα υπάρξει. Εχει, άλλωστε, στο παρελθόν αδρανοποιήσει συμφωνίες τις οποίες υπέγραψαν προηγουμένως οι πρόεδροι, είτε αρμόδιοι υπουργοί. Από τώρα οι Ρεπουμπλικανοί στη Γερουσία κατηγορούν τον πρόεδρο Ομπάμα ότι «υπονομεύει» την ασφάλεια της χώρας και δηλώνουν ότι «θα ψιλοκοσκινίσουν» κάθε νέα συνθήκη, συμφωνία είτε κοινό πρόγραμμα που θα συναφθεί μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Ο αρθρογράφος των «Νew Υork Τimes» καλούσε προχθές τον πρόεδρο Ομπάμα «να καλλιεργήσει και το αμερικανικό έδαφος» ώστε να μη συναντήσει «αδικαιολόγητες καθυστερήσεις» η οποιαδήποτε διεθνής συμφωνία- εννοώντας φυσικά τη SΤΑRΤ αλλά και άλλες υπό συζήτηση.

Οι εναλλακτικές λύσεις
Στα μέσα της δεκαετίας του ΄90 η Μόσχαέριξε την ιδέα στο ΝΑΤΟ για μια κοινή με τις ΗΠΑ αντιπυραυλική άμυνα η οποία θα κάλυπτε την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Δενυπήρξε καμία ανταπόκριση, μολονότι στρατιωτικοί και πολιτικοί αναλυτές στις δύο ακτές του Ατλαντικού, περιλαμβανομένου και του Χένρι Κίσινγκερ, την υποστήριξαν και κατά καιρούς αναφέρονται θετικά σε αυτήν. Τώρα η δυνατότητα μιας αμερικανο-ρωσικής «ασπίδας» για τα πυραυλικά μέσα επανήλθε στο προσκήνιο και μάλιστα από τον νέο Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Αντερς Φογκ Ράσμουσεν. Είναι αλήθεια ότι η κυβέρνηση Ομπάμα έδειξε ενδιαφέρον για μια τέτοια αντιπυραυλική συνεργασία με τη Ρωσία. Αφησε να διαρρεύσει η «προσοχή» που έδινε ο Λευκός Οίκος σε μια σχετική πρόταση του προέδρου Ντμίτρι Μεντβέντεφ και υπάρχουν ενδείξεις ότι ο αμερικανός πρόεδρος συζήτησε αυτό το ενδεχόμενο με τον ρώσο ομόλογό του στη Μόσχα τον περασμένο Ιούλιο.

Είναι γεγονός, εξάλλου, ότι ακόμη και οι αμερικανοί στρατιωτικοί στο ΝΑΤΟ δεν αποκρούουν όπως στο παρελθόν μια τέτοια εξέλιξη ενώ το Jane΄s, το βρετανικό περιοδικό των στρατιωτικών θεμάτων, υπολόγισε ότι ένα αμερικανο-ρωσικό σύστημα θα κοστίσει σημαντικά λιγότερο από ό,τι η «ασπίδα» που σχεδίαζε ο Τζορτζ Μπους.

Υπήρχε δηλαδή το κατάλληλο κλίμα ώστε ο κ. Ράσμουσεν, μιλώντας προ ημερών στις Βρυξέλλες, να μπορεί να δηλώσει ότι η Συμμαχία και ο ίδιος προσωπικά δίνουν «μεγάλη προσοχή» στη ρωσική πρόταση για ένα σύστημα από κοινού αντιπυραυλικής ασφαλείας. Σε τόνους που δεν είχαν ακουστεί ποτέ σε δημόσια εκδήλωση του ΝΑΤΟ ο Γενικός Γραμματέας του ανακοίνωσε ότι θα στείλει στη Μόσχα τη 12μελή ομάδα των «σοφών» που πρόσφατα συγκρότησε ώστε να μελετήσει την «πρωτοβουλία του προέδρου Μεντβέντεφ για μια συνθήκη ευρωατλαντικής ασφαλείας».

Στην Ουάσιγκτον υπάρχει ενδιαφέρον για την υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου, γράφουν οι «Τimes» του Λονδίνου και ο λόγος είναι ότι αυτό αποτελεί σήμερα την πιο σοβαρή εναλλακτική λύση. Η στάση της Ουάσιγκτον επηρεάζεται και από τις αντικειμενικές δυσκολίες που παρουσιάζει μακροπρόθεσμα η λύση του συστήματος Αegis. Ούτε η Σουηδία ούτε η Τουρκία έδειξαν ενθουσιασμό για το ενδεχόμενο να εγκατασταθούν οι πλωτές «ευέλικτες βάσεις» του Αegis στη Βαλτική, είτε στη Μαύρη θάλασσα, όπως πιθανολογούν αμερικανικές πηγές οι οποίες συνήθως εκφράζουν τις απόψεις του Πενταγώνου.

Ο σουηδικός Τύπος έθεσε ήδη ζήτημα μήπως μια τέτοια βάση στα ανοικτά των σουηδικών ακτών δημιουργήσει πρόβλημα για την ουδετερότητα της χώρας και στην Αγκυρα τούρκος διπλωμάτης δήλωσε ανώνυμα ότι η Τουρκία «θα δεχόταν πρόγραμμα του ΝΑΤΟ για αντιπυραυλική ασπίδα αλλά όχι πρόγραμμα των Ηνωμένων Πολιτειών». Αλλωστε η Τουρκία προτίμησε την αγορά του (αμερικανικού) αντιπυραυλικού συστήματος Ρatriot.

Το σύστημα Αegis

Το ξήλωμα της αντιπυραυλικής «ασπίδας» στην Πολωνία και στη Δημοκρατία της Τσεχίας δεν σημαίνει και εγκατάλειψη των αμερικανικών σχεδίων για αντιπυραυλική προστασία της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Το έκανε σαφές ο υπαρχηγός των Γενικών Επιτελείων στρατηγός Τζέιμς Καρτράιρ, το επιβεβαίωσε κατά κάποιον τρόπο ο ίδιος ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα μιλώντας την περασμένη Τετάρτη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Πηγές στο Πεντάγωνο βεβαιώνουν ότι ένα νέο «σύστημα ασφαλείας» θα εγκατασταθεί «μέσα σε λογικό χρονικό διάστημα» και ότι τις μεγαλύτερες πιθανότητες έχει το λεγόμενο σύστημα Αegis. Το σύστημα, το οποίο έκανε την εμφάνισή του στις αρχές της δεκαετίας στον Ειρηνικό Ωκεανό, στηρίζεται σε μετακινούμενες (θαλάσσιες) βάσεις, χρησιμοποιεί πυραύλους μεσαίου και μικρού βεληνεκούς και είναι δοκιμασμένο επιτυχώςένα προσόν το οποίο δεν είχε η περιβόητη «ασπίδα».

Το σύστημα Αegis, το οποίο έχει την υποστήριξη της υφυπουργού Εξωτερικών για τη διεθνή ασφάλεια και τον έλεγχο των εξοπλισμών Ελεν Τέουσερ, έχει και τρία ακόμη προσόντα: Πρώτον, οι Ρώσοι έχουν δηλώσει ότι δεν το θεωρούν «στρατηγική απειλή» εναντίον τους, δεύτερον, τα σκάφη-βάσεις μπορούν να πλέουν σε διεθνή ύδατα χωρίς να δημιουργούν νομικά είτε άλλα προβλήματα και, τρίτον, το σύστημα μπορεί να εγκατασταθεί σε χρόνο μικρότερο από τρεις μήνες και θα στοιχίζει μόλις το ένα τρίτο του κόστους της «ασπίδας», δηλαδή περί τα 700 εκατ. δολάρια.

Το μόνο αρνητικό του Αegis, το οποίο μεγαλοποιούν για πολιτικούς λόγους οι Ρεπουμπλικανοί, είναι ότι θα πρέπει να αντικατασταθεί αν και όταν «ο εχθρός»το Ιράν στη σημερινή περίπτωση- αποκτήσει πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς. Τότε το σύστημα δεν προλαβαίνει να ανταποκριθεί επιτυχώς.

Αυτή τη στιγμή το Πεντάγωνο και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξετάζουν τις στρατηγικές αλλά και τις πολιτικές συνέπειες που θα είχε η παρουσία σκάφους-βάσης στη Μαύρη Θάλασσα είτε στη Βαλτική, είτε και στις δύο ταυτόχρονα. Η Ρουμανία ανεπισήμως εξέφρασε ενδιαφέρον και δείχνει ότι δεν θα είχε αντίρρηση αν το Αigis αγκυροβολούσε έξω από τα χωρικά της ύδατα. Δεν υπάρχει επίσημη αντίδραση από τη Σουηδία- μόνο ο Τύπος είναι εναντίον- για τη Βαλτική είτε τη Βόρεια Θάλασσα, ούτε και από την Τουρκία, μολονότι κατ΄ αρχήν η Αγκυρα δεν θέλει μόνιμη αμερικανική παρουσία στη Μαύρη Θάλασσα. Η εφημερίδα «Τhe Wall Street Journal» περιέλαβε και τα «ανοιχτά του Ισραήλ» στις περιοχές πιθανής εγκατάστασης του Αegis, δηλαδή κάπου μεταξύ Κύπρου, Τουρκίας και Λιβάνου είτε Συρίας. Δεν είναι γνωστή η αντίδραση της Ιερουσαλήμ.

Τα θέματα της ατζέντας συνεργασίας
Τρία σημαντικά θέματα βρίσκονται στην ατζέντα των προβλημάτων που αργά ή γρήγορα θα απασχολήσουν τους προέδρους Ομπάμα και Μεντβέντεφ. Το Αφγανιστάν, η ένταξη της Ρωσίας στον Διεθνή Οργανισμό Εμπορίου (ΔΟΕ), και o ρόλος τον οποίο ενδεχομένως θα μπορούσε να έχει η Ρωσία σε ένα ευρωατλαντικό σύστημα ασφαλείας και πολιτικής συνεργασίας. Για το πρώτο, το Αφγανιστάν, τους χειρισμούς θα κάνουν οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών Χίλαρι Κλίντον και Σεργκέι Λαβρόφ. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την ένταξη της Ρωσίας στον ΔΟΕ οπότε από αμερικανικής πλευράς συνομιλητής πρέπει να είναι ο πρόεδρος Ομπάμα – τουλάχιστον στην τελευταία φάση. Το τρίτο ζήτημα βρέθηκε στο προσκήνιο μάλλον πρόσφατα, το ανακίνησαν οι Νικολά Σαρκοζί και Γκόρντον Μπράουν κατά τη συνάντησή τους το καλοκαίρι και έδειξε αμέσως ενδιαφέρον ο αμερικανός υπουργός Αμυνας Ρόμπερτ Γκέιτς.

Το περιοδικό «Αmerican Conservative» που ασχολήθηκε με το πρώτο και το τρίτο ζήτημα έγραψε ότι στο θέμα του Αφγανιστάν θα υπάρξει συμφωνία ως τα μέσα Νοεμβρίου αλλά για τον ρόλο της Ρωσίας στα Διατλαντικά είναι μάλλον απαισιόδοξο και οπωσδήποτε δεν προβλέπει κάποια συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ-ΕΕ-Ρωσίας πριν από το 2012 ή και 2015.

Η Μόσχα υποστηρίζει ότι η καθυστέρηση που σημειώνεται στην ένταξή της στον ΔΟΕ οφείλεται σε τεχνητά εμπόδια τα οποία «σκοπίμως» δημιουργεί η Ουάσιγκτον για να εξασφαλίσει, έναντι, κάποιες παραχωρήσεις. Η Ουάσιγκτον φυσικά το αρνείται, αλλά φαίνεται ότι τώρα θα αλλάξει στάση. Ο ρώσος πρωθυπουργός βρήκε την ευκαιρία, χαιρετίζοντας την απόφαση του προέδρου Ομπάμα για την αντιπυραυλική «ασπίδα», να ζητήσει από τον αμερικανό πρόεδρο να προωθήσει τις σχετικές συνομιλίες. Η γερμανική «Die Τageszeitung» έγραψε την περασμένη Τετάρτη ότι εντός των ημερών «θα κινηθεί» η διαδικασία ένταξης της Ρωσίας στον ΔΟΕ, οπότε «πιστεύεται» πως η Μόσχα θα γίνει «συνεργάσιμη» στις διαπραγματεύσεις για το νέο σύμφωνο SΤΑRΤ, οι οποίες καθυστερούν. Αντίθετα, η ρωσική «Τhe Μoscow Τimes» αμφιβάλλει αν θα υπάρξει εξέλιξη στο ζήτημα του ΔΟΕ.

Ρωσικές εφημερίδες αλλά και η κρατική ιστοσελίδα ruvr. ru αφήνουν να εννοηθεί ότι σε λίγες ημέρες θα ανακοινωθεί συμφωνία για μια ευρύτερου περιεχομένου συνεργασία Ρωσίας- ΗΠΑ σχετικά με το Αφγανιστάν, η οποία θα επιτρέπει τη μεταφορά ενόπλων καθώς και πολεμικού υλικού στα Αφγανιστάν μέσω ρωσικού εδάφους οδικώς και από τον εναέριο χώρο της. Σήμερα μόνο τραυματίες από το Αφγανιστάν και άοπλοι μπορούν να χρησιμοποιούν το αεροπορικό σύστημα της Ρωσίας και μόνο 14.000

πτήσεις τον μήνα υπεράνω του ρωσικού εδάφους επιτρέπονται. Αμερικανικές πηγές υπολογίζουν ότι αυτές οι διευκολύνσεις σημαίνουν περιορισμό δαπανών κατά 4 εκατ. δολάρια τον μήνα.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk