Τι είναι το «εναλλακτικό ΑΕΠ» που προτείνει η Επιτροπή Στίγκλιτζ

Δώδεκα μήνες χρειάστηκαν οι «σοφοί» του γάλλου προέδρου Νικολά Σαρκοζί για να διαπιστώσουν τελικά αυτό που η λαϊκή σοφία γνωρίζει εδώ και αιώνες. Το χρήμα και ο παραγόμενος πλούτος δεν φέρνουν την ευτυχία και γι΄ αυτόν τον λόγο χρειάζεται ένας νέος τρόπος μέτρησης της ανάπτυξης και της ευημερίας, πέρα από τις δοκιμασμένες λογιστικές μεθόδους. Αυτό είπαν με δυο λόγια οι οικονομολόγοι της Επιτροπής Στίγκλιτζ που παρέδωσαν την έκθεσή τους για ένα «εναλλακτικό ΑΕΠ» στα χέρια του γάλλου προέδρου.

Τι είναι το «εναλλακτικό ΑΕΠ»  που προτείνει η Επιτροπή Στίγκλιτζ | tovima.gr

Δώδεκα μήνες χρειάστηκαν οι «σοφοί» του γάλλου προέδρου Νικολά Σαρκοζί για να διαπιστώσουν τελικά αυτό που η λαϊκή σοφία γνωρίζει εδώ και αιώνες. Το χρήμα και ο παραγόμενος πλούτος δεν φέρνουν την ευτυχία και γι΄ αυτόν τον λόγο χρειάζεται ένας νέος τρόπος μέτρησης της ανάπτυξης και της ευημερίας, πέρα από τις δοκιμασμένες λογιστικές μεθόδους. Αυτό είπαν με δυο λόγια οι οικονομολόγοι της Επιτροπής Στίγκλιτζ που παρέδωσαν την έκθεσή τους για ένα «εναλλακτικό ΑΕΠ» στα χέρια του γάλλου προέδρου. Κρατώντας στα χέρια του το πόρισμα επιφανών οικονομολόγων, όπως είναι οι νομπελίστες Τζόζεφ Στίγκλιτζ και Αμάρτια Σεν και ο διασημότερος γάλλος οικονομολόγος Ζαν-Πολ Φιτουσί, ο Σαρκοζί δεν εφείσθη μεγαλόστομων διακηρύξεων, στις οποίες ως γνωστόν αρέσκεται. Μίλησε για την ανάγκη μιας «στατιστικής επανάστασης» με σκοπό «την αποκαθήλωση της θρησκείας των αριθμών και των διαγραμμάτων».

Μετά λοιπόν τη διά στόματος Σαρκοζί «εκθρόνιση» του ΑΕΠ δεν άργησαν να ξεπηδήσουν και άλλες νεωτερικές ή ακόμη και ανατρεπτικές ιδέες για τον υπολογισμό της πραγματικής ανάπτυξης μιας χώρας, που δεν θα αφήνουν απ΄ έξω τις μη μετρήσιμες έννοιες της κοινωνικής προόδου, της αειφορίας και της οικολογίας. Ενα «πράσινο ΑΕΠ» προτείνει ο γερμανός οικονομολόγος Χανς Ντιεφενμπάχερ, το οποίο όπως δηλώνει ο εμπνευστής του δεν είναι ανάγκη να εκτοπίσει εντελώς το ΑΕΠ. «Θα μου αρκούσε αν ο Δείκτης Εθνικής Ευημερίας (Νational Welfare Ιndex, ΝWΙ) είχε επικουρικό ρόλο. Θα πρέπει να απεξαρτηθούμε από την απολυτότητα του σημερινού μοναδικού δείκτη» σχολιάζει ο Ντιεφενμπάχερ. Ο δείκτης που εισηγείται είναι η συνισταμένη 21 επιμέρους μεταβλητών που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τον γενικό δείκτη. Για παράδειγμα οι καταστροφές ή οι θάνατοι που προκαλούνται από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ή το κοινωνικό κόστος που προκύπτει από τις περιβαλλοντικές καταστροφές είναι μερικές από τις παραμέτρους με αρνητική βαρύτητα. Αντίστροφα η αξία της εθελοντικής εργασίας ή οι δημόσιες δαπάνες για την Παιδεία και την Υγεία αυξάνουν τον δείκτη. Εκτός όμως από τις «πράσινες παραμέτρους» ο Δείκτης Εθνικής Ευημερίας συνδιαμορφώνεται και από άλλα φαινόμενα, τα οποία δεν λαμβάνουν υπόψη οι καθιερωμένοι δείκτες μέτρησης της ανάπτυξης. Το κόστος του εγκλήματος, για παράδειγμα, και η μετάβαση από τον χώρο εργασίας στην κατοικία συγκαταλέγονται μεταξύ των παραμέτρων με αρνητικό πρόσημο.

«Δ εν είναι απαραίτητα καλύτερος ο ΝWΙ, είναι όμως εντελώς διαφορετική η φιλοσοφία του» επισημαίνει ο γερμανός οικονομολόγος. Πράγματι αυτό που τον διαφοροποιεί, εκτός από την οικολογική «ευαισθησία» του, είναι η γενικότερη αντίληψη περί ανάπτυξης. Ετσι η βασική παράμετρος του δείκτη είναι μεν η ιδιωτική κατανάλωση, σταθμίζεται όμως με έναν άλλον δείκτη, αυτόν της κατανομής του εθνικού προϊόντος. Στην πραγματικότητα εισχωρούν στις στατιστικές μελέτες άυλες και μη μετρήσιμες έννοιες, όπως η δίκαιη και διαρκώς επιζητούμενη αναδιανομή του παραγομένου εισοδήματος. Επίσης συγκλίνει με τη νέα θεώρηση που υιοθέτησε και η Επιτροπή Στίγκλιτζ, σύμφωνα με την οποία τα παραγόμενα προϊόντα και οι υπηρεσίες που διατίθενται σε μια οικονομία συντελούν στην ευμάρεια, δεν εγγυώνται όμως την ευημερία. Το τρίτο στοιχείο που διαφοροποιεί τον «πράσινο δείκτη ανάπτυξης» είναι το γεγονός ότι εστιάζει στις αρνητικές συνέπειες επιβλαβών για το περιβάλλον πολιτικών, όπως η μη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και οι οικονομικές απώλειες που απορρέουν από τη μόλυνση της ατμόσφαιρας, τη ρύπανση των θαλασσών ή την καταστροφή καλλιεργήσιμων εκτάσεων και δασών.

O Ντιεφενμπάχερ παραδέχεται ότι είναι δύσκολο να υπολογιστούν με ακρίβεια οι απώλειες που συνεπάγεται η καταστροφή ενός δάσους ή, ακόμη περισσότερο, ο αφανισμός ενός σπάνιου είδους της χλωρίδας ή της πανίδας εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας. Αντιστοίχως αναγνωρίζει ότι ο ορισμός της ευημερίας δεν μπορεί να υπόκειται σε λογιστικές προσθαφαιρέσεις και να υπολογίζεται με μαθηματικούς τύπους. «Αυτό ξεπερνά το πεδίο δράσης της επιστήμης και εισέρχεται στη σφαίρα των κοινωνικών αντιλήψεων» σημειώνει.

Ηδη αρκετοί συνάδελφοί του έχουν κατηγορήσει τον δημιουργό του πράσινου ΑΕΠ για αυθαίρετες επιστημονικές μεθόδους. Είναι ωστόσο ένα βήμα για να ανακαλύψουμε και πάλι τα οικονομικά ως κοινωνική επιστήμη.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk