Η μητέρα όλων των «φουσκών»

Πριν από δέκα χρόνια τέτοιες ημέρες (17.9.1999) οι ελληνικές μετοχές- οι οποίες χαρακτηρίστηκαν εκείνη την εποχή από τον Τζον Λόμαξ της ΗSΒC «η μητέρα όλων των “φουσκών”» – σημείωναν το ιστορικό τους ρεκόρ. Στην ιστορία των αγορών οι «φούσκες», δηλαδή η υπερβολική διόγκωση των τιμών, δεν είναι κάτι άγνωστο και σίγουρα η ελληνική περίπτωση δεν αποτελεί μοναδικό φαινόμενο. Ολες πάντως δείχνουν να έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: γιγαντώθηκαν με το εύκολο χρήμα. Αυτό προκύπτει …

Πριν από δέκα χρόνια τέτοιες ημέρες (17.9.1999) οι ελληνικές μετοχές- οι οποίες χαρακτηρίστηκαν εκείνη την εποχή από τον Τζον Λόμαξ της ΗSΒC «η μητέρα όλων των “φουσκών”» – σημείωναν το ιστορικό τους ρεκόρ. Στην ιστορία των αγορών οι «φούσκες», δηλαδή η υπερβολική διόγκωση των τιμών, δεν είναι κάτι άγνωστο και σίγουρα η ελληνική περίπτωση δεν αποτελεί μοναδικό φαινόμενο.

Ολες πάντως δείχνουν να έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: γιγαντώθηκαν με το εύκολο χρήμα. Αυτό προκύπτει από τη μανία με τις τουλίπες του 1600, με τη «φούσκα» της South Sea Company το 1720, με τη «φούσκα» της αγοράς ακινήτων της Φλόριδας τη δεκαετία του 1920· επίσης, από την επενδυτική μανία γύρω από τις μετοχές του Κουβέιτ στις αρχές της δεκαετίας του 1980, τη «φούσκα» των ιαπωνικών μετοχών και των ακινήτων στα τέλη της δεκαετίας του ΄80, αλλά και την τεχνολογική «φούσκα» του 1998-2000 που τροφοδοτήθηκε και από τα χαμηλά επιτόκια.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, το 1999 φέρεται ότι «βοήθησαν», μεταξύ άλλων, και ο πολύς «αέρας», η απουσία θεσμών, χρηματιστηριακής παιδείας κτλ. Κατώτεροι των περιστάσεων τελικά αποδείχθηκαν όλοι: από τους δημοσιογράφους και τους ειδικούς ως τους επενδυτές και τις αρχές.

Οπως περιγραφόταν τότε (και γι΄ αυτό έχει την αξία του) από τον οίκο Flemings, «αυτό που συμβαίνειείναι μια κλασική περίπτωση ανοδικής προσαρμογής των αποτιμήσεων, που προκλήθηκε από την πτώση των επιτοκίων. Οταν όμως περάσει ο ενθουσιασμός,οι Ελληνες θα αναρωτιούνται τι στην πραγματικότητα αγόρασαν».

Από την υποτίμηση της δραχμής και την είσοδό της στον ΜΣΙ, εξάλλου, οι ξένοι αύξησαν τις θέσεις τους στο ΧΑ και καθώς σημείωναν υπερκέρδη, αφού η κεφαλαιοποίηση του Χρηματιστηρίου ως τις 17.9.1999 αυξήθηκε κατά 606%, πούλησαν (όπως και οι βασικοί μέτοχοι) όσες μετοχές μπόρεσαν με «θύματα» κυρίως τους μικροεπενδυτές και τους μικρομεριδιούχους μετοχικών αμοιβαίων.

Η ιστορία διδάσκει ότι τα χρηματιστήρια σημειώνουν ανοδικούς και πτωτικούς κύκλους που «αντιγράφουν» και κάποιες από τις ακρότητες του παρελθόντος. Η άνοδος π.χ. του γενικού δείκτη από τις αρχές του 2007 ως το ιστορικό ρεκόρ του ΧΑ ανήλθε σε 565,78% και ήταν αρκετά ανάλογη της αντίστοιχης αύξησης της περιόδου 3 Ιανουαρίου 1989 ως 5 Ιουλίου 1990 (+491,28%), ενώ στο «Λεσχίδιον» της Ερμούπολης στη Σύρο στα μέσα του 1873- τρία χρόνια πριν από την επίσημη ίδρυση του ΧΑ- είχαμε και την «πρώτη ελληνική μετοχή“φούσκα”». Πρόκειται για τη μετοχή του Λαυρίου, η οποία μέσα σε μία ημέρα από τις 160 δρχ. έφθασε στις 240 δρχ., κάτι που αποδόθηκε στο τέχνασμα των ψευδών τηλεγραφημάτων από την Αθήνα.

Ιστορικά πάντως οι μετοχές υπεραποδίδουν καθώς η μέση ετήσια πραγματική (αποπληθωρισμένη) απόδοση από το 1900 ως σήμερα διαμορφώνεται παγκοσμίως στο 6% για τις μετοχές, στο 2,1% για τα ομόλογα και στο 1% για τις καταθέσεις. Ωστόσο, ενώ το ποσοστό των περιπτώσεων υποαποδόσεων των μετοχών είναι πιο σπάνιο σε βάθος χρόνου, το ύψος των ζημιών σε περιόδους πτώσης μπορεί να είναι τεράστιο και να μην μπορεί να αναπληρωθεί… στη σύντομη διάρκεια μιας ζωής.

Δέκα χρόνια μετά τη «φούσκα» του 1999 περίπου 100 μετοχές στο ΧΑ συνεχίζουν να έχουν απώλειες που ξεπερνούν το 90%(!), ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των τίτλων σημειώνει απώλειες άνω του 70%.

Στην κορυφή της ελληνικής «φούσκας» του 1999, εξάλλου, πλειάδα μετοχών διακινούνταν με πολλαπλασιαστές κερδών άνω του 900, γεγονός που σημαίνει ότι τότε κάποιος αγόραζε μετοχές με σκοπό να πάρει πίσω τα κέρδη του σε 900 χρόνια!.. Κάτι τέτοιες στιγμές είναι που οι οικονομολόγοι θυμούνται την κάπως μακάβρια ρήση του Τζον Μέιναρντ Κέινς: «Μακροπρόθεσμα όλοι είμαστε νεκροί…».

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk