Ο νέος φόβος εξουσιάζει το Χόλιγουντ

Το άγχος της πολιτικής ορθότητας κρέμεται σαν δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια των διευθυντών των μεγάλων στούντιο

Κάθε φορά που κάποιος πηγαίνει στον κινηματογράφο θα πρέπει να θυμάται το ακρωνύμιο ΗUΑC (Ηouse of UnΑmerican Αctivities Committee- Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων), υποστηρίζει σε πρόσφατο άρθρο του στους «Τimes» του Λονδίνου ο Μάικλ Φρίντλαντ, συγγραφέας του υπό έκδοση βιβλίου «Witch Ηunt in Ηollywood» («Το κυνήγι των μαγισσών στο Χόλιγουντ»). Το σημαντικότερο, συνεχίζει ο συγγραφέας, οι ίδιοι οι κινηματογραφιστές θα πρέπει να έχουν χαραγμένα τα εν λόγω αρχικά στην καρδιά τους. Εχουν περάσει παραπάνω από 60 χρόνια από την εποχή που η ΗUΑC ήταν το «εκτελεστικό απόσπασμα» του κινηματογράφου και το ανησυχητικό είναι ότι κατά πάσα πιθανότητα το σκηνικό επαναλαμβάνεται- αν και με διαφορετικούς τρόπους.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων ήταν αφοσιωμένη στην εξαφάνιση των «κακών κόκκινων» θυμίζει ο ιστορικός. Αν για την οποιαδήποτε ταινία υπήρχε έστω και αμυδρή υποψία για σχέση με τις κομμουνιστικές ιδέες, η ταινία αυτομάτως διεκδικούσε μια θέση στη «μαύρη λίστα». Το ίδιο συνέβαινε και με τους κινηματογραφιστές. Αν στο προσχέδιο των ταινιών υπήρχαν θέματα τα οποία δεν άρεσαν στα μέλη της επιτροπής, οι ταινίες δεν πραγματοποιούνταν ποτέ και οι εμπλεκόμενοι σε αυτές θεωρούνταν ύποπτοι.

Το Χόλιγουντ ήταν εύκολη λεία για την Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων. Γιατί κάθε φορά που ένας σεναριογράφος, σκηνοθέτης ή ηθοποιός βρισκόταν αντιμέτωπός της οι κάμερες ρόλαραν, τα φλας άστραφταν και οι εφημερίδες γέμιζαν από φωτογραφίες τους ενώ προσπαθούσαν να απαντήσουν την ερώτηση «Είσαστε τώρα ή υπήρξατε ποτέ κομμουνιστής;». Ο Φρίντλαντ επισημαίνει την «υπέροχη δημοσιότητα που κατ΄ αυτόν τον τρόπο καρπωνόταν η επιτροπή, φτιαγμένη από δημαγωγούς του Κογκρέσου- συμπεριλαμβανομένου του Ρίτσαρντ Νίξον- οι οποίοι ονειρεύονταν να μετατρέψουν τον Ψυχρό Πόλεμο σε Καυτό». Αυτή ήταν μόνο η αρχή του κινήματος που έγινε γνωστό ως «μακαρθισμός»: ο «κακός» γερουσιαστής Τζόζεφ Μακ Κάρθι δεν είχε ακόμη αρχίσει να κάνει το δικό του σόου στην αμερικανική Γερουσία. Ο μακαρθισμός «συνέλαβε» το γενικό κλίμα του κόσμου και είχε ως αποκορύφωμα τους Δέκα της Μαύρης Λίστας του Χόλιγουντ- κυρίως συγγραφείς- που κατέληξαν στη φυλακή. Κατέστρεψε καριέρες και ζωές.

Το νέο μοντέλο

Η Μέριλ Στριπ ως πανίσχυρη εκδότρια περιοδικού μόδας στην ταινία «Ο Διάβολος φοράει Ρrada», ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της όψιμης επαγγελματικής αναβάθμισης των γυναικείων ρόλων στο αμερικανικό σινεμά (ΑΡ/20ΤΗ CΕΝΤURΥ FΟΧ, ΒΑRRΥ WΕΤCΗΕR)

Και σήμερα, συνεχίζει ο Φρίντλαντ, υπάρχουν ενδείξεις ότι όλα αυτά μπορεί να επαναληφθούν μέσα σε ένα νέο μοντέλο. Δεν είναι πια απαραίτητες οι ακροάσεις-ανακρίσεις της Επιτροπής γιατί οι όροι είναι καθαρά οικονομικοί. «Βλέπουμε να εξαπλώνεται ένα νέο είδος φόβου:αν το προϊόν ενός παραγωγού δεν καλύπτει συγκεκριμένα κριτήρια, δεν πρόκειται να υλοποιηθεί. Είτε πολιτικό είναι το θέμα του φιλμ είτε παλαιομοδίτικης πολιτικής ορθότητας, θα πρέπει να περάσει από τεστ. Η απλή υποψία ότι το φιλμ δεν ταιριάζει με τις ιδέες κάποιου, του οποιουδήποτε, είναι αρκετή ώστε η ταινία να μην περάσει καν από το πρώτο στάδιο μιας σύσκεψης σχετικής με την ανάπτυξη της ιστορίας της». Ο σεναριογράφος του τηλεοπτικού σόου «ΜΑSΗ» Λάρι Γκέλμπαρτ, φίλος του Φρίντλαντ, το έθεσε με τον καλύτερο τρόπο: «Η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων ήταν ένα κακό όνειρο- αλλά που το ξαναζούμε».

Το σημερινό καθεστώς των στούντιο του Χόλιγουντ δεν έχει καμία σχέση με εκείνο των παλαιών μεγιστάνων του θεάματος που (με την εξαίρεση του Σάμιουελ Γκόλντουιν ) είχαν παραδοθεί άνευ όρων στην Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων ώστε να αποφύγουν τη στάμπα του κομμουνιστή. Τα νήματα των κινηματογραφικών επιχειρήσεων κινούν πια οι πολυεθνικές εταιρείες, οι οποίες δεν αρέσκονται στο να βλέπουν τις μεγάλες μπίζνες να δέχονται επίθεση στην ασημένια οθόνη. Την ίδια ώρα οι κινηματογραφιστές φοβούνται μήπως θεωρηθούν μη πολιτικώς ορθοί και δείχνουν υπερβολική προσοχή. Η κυβέρνηση Μπαράκ Ομπάμα έχει ενισχύσει αυτόν τον φόβο, όπως και η παρουσία των μαύρων σε υψηλά στρατιωτικά πόστα. Από φόβο ίσως ότι οι μειονότητες της Αμερικής απεχθάνονται την ιδέα της κυριαρχίας των λευκών σε υψηλές θέσεις κυριαρχεί η αντίληψη ότι για να κάνεις κινηματογράφο ο όρος του μαύρου στοιχείου είναι απαραίτητος. Από την εποχή που ο Χάρισον Φορντ υποδύθηκε τον πολιτικό αναλυτή Τζακ Ράιαν στα «Παιχνίδια πολέμου» οι υψηλοί αξιωματούχοι, διοικητές βάσεων και δικαστές έπρεπε απαραιτήτως να είναι μαύροι. Στη «Δυτική πτέρυγα», παρατηρεί ο Φρίντλαντ, ένας από τους υψηλά υσταμένους του υπουργείου Αμυνας είναι μαύρος, ενώ ο πρόεδρος που πρόκειται να αναλάβει καθήκοντα είναι ισπανικής καταγωγής ( Τζίμι Σμιτς ).

Αναβαθμισμένες γυναίκες

Ο Εντ Ασνερ, ο περίφημος Λου Γκραντ της ομώνυμης τηλεοπτικής σειράς της δεκαετίας του 1970, σε πρόσφατη φωτογραφία του. Ο Ασνερ υποστηρίζει ότι εξακολουθεί να υπάρχει προκατάληψη για όσους θεωρούνται αριστεροί (ΕΡΑ/JΟSΗUΑ GΑΤΕS WΕΙSΒΕRG)

Σύμφωνα με το άρθρο του Φρίντλαντ, επαγγελματικώς αναβαθμισμένοι όμως φαίνεται να είναι και οι γυναικείοι ρόλοι με παραδείγματα τηλεοπτικές σειρές όπως οι «Νοικοκυρές σε απόγνωση» και κινηματογραφικές ταινίες όπως το «Ο Διάβολος φοράει Ρrada», όπου η Μέριλ Στριπ υποδύεται μια πανίσχυρη εκδότρια περιοδικού μόδας, και την πρόσφατη «Κατάσταση των πραγμάτων» του Κέβιν Μακ Ντόναλντ, όπου η Ελεν Μίρεν υποδύεται το αφεντικό του ρεπόρτερ Ράσελ Κρόου, διευθύντρια της εφημερίδας του.

Μεγάλο ενδιαφέρον όμως έχει και η κουβέντα του Φρίντλαντ με έναν άλλον φίλο του, τον παραγωγό- σκηνοθέτη Μέλβιλ Σάβελσον , ο οποίος είχε συμμετάσχει στην παραγωγή ενός ντοκυμαντέρ για την Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων. Λίγο προτού πεθάνει, τον Αύγουστο του 2007, ο Σάβελσον είχε πει στον φίλο του ότι δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να γυρίσει πια ταινία γιατί θα έπρεπε να ευχαριστήσει πάρα πολλούς ανθρώπους. «Σε καμία περίπτωση δεν θα μου επιτρεπόταν να πω ότι κάποιος από τις φυλετικές μειονότητες σε υψηλό πόστο κάνει κάτι κακό. Δεν θα μου επιτρεπόταν να δυσαρεστήσω μια εταιρεία που κατασκευάζει τροφές. Δεν θα μπορούσα να περάσω την ιδέα ότι υπερασπίζομαι το Ισραήλ».

Ο «πολυλογάς» Πεκ και ο «λάθος» Ασνερ
Ο Φρίντλαντ αναφέρει επίσης την περίπτωση Γκρέγκορι Πεκ, τη βιογραφία του οποίου είχε γράψει ο ίδιος. «Δεν θέλουν να μου δώσουν δουλειά» του είχε πει ο Πεκ, «ούτε καν ρόλους ηλικιωμένων γιατί έχω τη φήμη ότι στους διαλόγους μου προσθέτω λόγια τα οποία δεν ταιριάζουν με το κοινό του 21ου αιώνα». Αλλη μία ειρωνεία είναι ότι το όνομα του Γκρέγκορι Πεκ είχε εμφανιστεί στη «λίστα των εχθρών» του Ρίτσαρντ Νίξον.

Υπάρχει βέβαια και η αντίθετη πλευρά του ιδίου νομίσματος. Ο Εντ Ασνερ, ο οποίος υπήρξε ο τηλεοπτικός αρχισυντάκτης «Λου Γκραντ» στη δημοφιλή σειρά της δεκαετίας του ΄70, υποστηρίζει ότι εξακολουθεί να υπάρχει προκατάληψη για όσους θεωρούνται αριστεροί. Σύμφωνα με τη γνώμη του Ασνερ, πρώην προέδρου του Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου, ένας από τους λόγους που η σειρά, παρά τα υψηλά νούμερα θεαματικότητάς της, διεκόπη ήταν η πίεση από το κανάλι που πίστευε ότι ο «Λου Γκραντ» ήταν μπλεγμένος με τη «λάθος πολιτική».

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk