Κάθε μέρα πολίτης…

Στην πατρίδα μας ανθούν πολλές παθογένειες και μάλιστα έχουν μεγάλη χρονική περίοδο ανθοφορίας. Κάθε φορά που βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο έχουν την τιμητική τους, ιδιαίτερα εκείνες που σχετίζονται με την οικονομία και τις προοπτικές της. Ολοι τις επικρίνουν, επειδή στην πολιτική υπεύθυνοι είναι πάντοτε οι άλλοι. Στη συνέχεια θα σχολιάσω τις παθογένειες που σχετίζονται με τη «διοικητική κουλτούρα» και τη «διαμόρφωση της γνώμης», για τις οποίες έχουμε όλοι ευθύνες (και δεν σχολιάζονται) και προπαντός τα πολιτικά κόμματα και οι εκάστοτε κυβερνήσεις.

Στην πατρίδα μας ανθούν πολλές παθογένειες και μάλιστα έχουν μεγάλη χρονική περίοδο ανθοφορίας. Κάθε φορά που βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο έχουν την τιμητική τους, ιδιαίτερα εκείνες που σχετίζονται με την οικονομία και τις προοπτικές της. Ολοι τις επικρίνουν, επειδή στην πολιτική υπεύθυνοι είναι πάντοτε οι άλλοι. Στη συνέχεια θα σχολιάσω τις παθογένειες που σχετίζονται με τη «διοικητική κουλτούρα» και τη «διαμόρφωση της γνώμης», για τις οποίες έχουμε όλοι ευθύνες (και δεν σχολιάζονται) και προπαντός τα πολιτικά κόμματα και οι εκάστοτε κυβερνήσεις.

1) Διοικητική κουλτούρα: Η διοίκηση είναι ο βασικός συντελεστής για την αξιόπιστη λειτουργία κάθε δομής μιας κοινωνίας. Η ανεπάρκειά της συνιστά έλλειμμα της δημοκρατίας.

Ο τρόπος επιλογής των στελεχών της διοίκησης συνιστά σοβαρό πρόβλημα του πολιτικού μας συστήματος. Η άποψη που κυριάρχησε στα κόμματα εξουσίας είναι: η εφαρμογή της πολιτικής τους μπορεί να επιτευχθεί με στελέχη που να βρίσκονται στην άμεση πολιτική επιρροή τους. Η αντίληψη αυτή οδήγησε, τη δημοκρατική περίοδο μετά το 1974, στη διάκριση των υπηρεσιακών θέσεων, σε θέσεις-«κλειδιά» και σε θέσεις «ψυγείου», που καταλαμβάνονταν κάθε φορά από τους αρεστούς και μη αρεστούς…της κάθε κυβέρνησης, αλλά και του κάθε υπουργού της ίδιας κυβέρνησης!

Η συντήρηση μιας τέτοιας κουλτούρας καταργεί την έννοια της αξιοκρατίας, ακυρώνει την έννοια της δικαιοσύνης, δημιουργεί ένα δίκτυο πελατειακών σχέσεων, με κύριο χαρακτηριστικό την καθιέρωση της «δοτής εξουσίας» που τραυματίζει και τον δότη και τον αποδέκτη, και συμβάλλει στην αποσταθεροποίηση των θεσμών, που «αδειάζουν» από το περιεχόμενό τους, και τον εξοβελισμό των αξιών και των αξίων.

Το τι πρέπει να γίνει είναι σχεδόν αυτονόητο και συνοψίζεται στα ακόλουθα βήματα: α) η θεσμοθέτηση από τη νομοθετική εξουσία να είναι ακριβής, ώστε οι εμπλεκόμενοι να γνωρίζουν με σαφήνεια τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά τους, β) η σαφής διάκριση των πολιτικών θέσεων (η πλήρωσή τους θα είναι ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας) και γ) η αξιοκρατική επιλογή των μη πολιτικών θέσεων, βάσει κριτηρίων που υπαγορεύουν οι θέσεις αυτές, και μάλιστα από ειδικό εξωτερικό όργανο αξιολόγησης.

Η αλλαγή διοικητικής κουλτούρας αποτελεί εθνική προτεραιότητα υψίστης σημασίας…

2) Διαμόρφωση της γνώμης: Οσοι άνθρωποι υπόκεινται σε μια εξουσία (πρέπει να) έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν στον καθορισμό της. Η καθιέρωση θεσμών, τε χνικών και μεθόδων για την προστασία της διαμόρφωσης της γνώμης του πολίτη αποτελεί κορυφαία έκφραση της δημοκρατίας. Η κατακτημένη ελεύθερη έκφραση και η διαμορφωμένη γνώμη συνιστούν τη «δημοκρατία της γνώμης». Το πρώτο παράδειγμα έκφρασης γνώμης πρέπει να το δώσουν τα κόμματα, με τη συμμετοχή του πολίτη στις διαδικασίες αντιπροσώπευσης. Η υιοθέτηση προκριματικών εκλογών καθιστά τον πολίτη, την πηγή νομιμότητας, συνυπεύθυνο για τη διαχείριση της εξουσίας.

Το κυρίαρχο στη λειτουργία της δημοκρατίας, στις σημερινές συνθήκες στη χώρα μας, είναι η συμμετοχή του πολίτη, όχι μόνο στη διαδικασία επιλογής των αντιπροσώπων του, αλλά και στα δρώμενα το μεσοδιάστημα μεταξύ των εκλογών. Με τον τρόπο αυτό θα είναι «κάθε μέρα πολίτης» και θα αποκτήσει πληρέστερα τα πολιτικά του δικαιώματα.

Τα πολιτικά κόμματα στην πατρίδα μας πρέπει να επικεντρώσουν το ενδιαφέρον τους στη δημιουργία ενεργών πολιτών. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχύσουν την υπευθυνότητα και θα αναδείξουν την αρετή της συναίνεσης, της σύγκλισης, της διαπραγμάτευσης και του συμβιβασμού και μαζί θα προάγουν την ιδέα της συλλογικότητας και του δημόσιου αγαθού.

Οι τάσεις των πολιτών, για τα κρίσιμα θέματα, ανιχνεύονται με τις δημοσκοπήσεις. Αυτό όμως γίνεται σε γενικό επίπεδο και για θέματα γενικής πολιτικής. Στις δημοσκοπήσεις απουσιάζει η αποτύπωση των τάσεων των πολιτών για τα τοπικά θέματα, τα οποία όμως αποτελούν ουσιώδες μέρος των ενδιαφερόντων τους. Η διαδικασία των δημοσκοπήσεων, με όλα τα αμφιλεγόμενα, πρέπει να καθιερωθεί και στην περιφέρεια, και μάλιστα να αξιοποιούνται μέθοδοι και τεχνικές που θα δίνουν την ευκαιρία στον πολίτη να επιλέγει, μέσα από ερωτηματολόγια πολλαπλών επιλογών, τη πληρέστερη προτίμησή του.

Η πληρέστερη αποτύπωση της γνώμης των πολιτών θα ενισχύσει την ποιότητα της δημοκρατίας και απαιτεί: Παιδεία, ενημέρωση και ένα ισχύον σύστημα αξιών…

Η ευθύνη για την αλλαγή διοικητικής κουλτούρας και τη διαμόρφωση της γνώμης των πολιτών ανήκει στους πολιτικούς και στους πολίτες. Επειδή, όμως, το αρνητικό αποτέλεσμα των δυσλειτουργιών της δημοκρατίας το εισπράττουν οι πολίτες, στους πολιτικούς μας ανήκει η πρωτοβουλία να διαμορφώσουν τους κατάλληλους θεσμούς και το περιβάλλον διασφάλισης των πολιτικών δικαιωμάτων των πολιτών που θα τους καθιστά συνυπεύθυνους για την πορεία της κοινωνίας.

Ε-mail: cmasalas@cc.uoi.gr, cmassalas@uowm.gr

Ο κ. Χρήστος Β. Μασσαλάς είναι καθηγητής, πρόεδρος ΔΕ Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και του Συμβουλίου Ανώτατης Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk