Τι απαγορεύεται και τι επιτρέπεται, ποιοι (υπουργοί) φεύγουν και ποιοι (καθηγητές) έρχονται, πότε βγαίνουν οι πολιτευτές στα «παράθυρα»

Κανόνες (και ζαβολιές) του εκλογικού παιχνιδιού

ΜΕ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ-«ΚΛΕΙΔΙΑ», διορισμό υπηρεσιακών υπουργών, αλλά και πλήθος απαγορεύσεων, από τα οικονομικά πλαφόν στις δαπάνες των υποψηφίων βουλευτών έως τη συχνότητα εμφάνισής τους στα ΜΜΕ, κυλάει ο χρόνος ως τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου. Η δημοσίευση- αύριο, Δευτέρατου Διατάγματος διάλυσης της Βουλής στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως συνιστά άλλωστε και την επίσημη έναρξη της προεκλογικής περιόδου. Οι υποψήφιοι ανακηρύσσονται δέκα ημέρες αργότερα, δηλαδή στις 16 Σεπτεμβρίου, ενώ αντιστοίχως οι συνδυασμοί στις 20 του μήνα από τον Αρειο Πάγο- τα στοιχεία αυτά είναι υποχρεωμένος να κοινοποιήσει άμεσα ο οικείος νομάρχης. Σύμφωνα με τον ισχύοντα εκλογικό νόμο, τα κόμματα είναι υποχρεωμένα να ανοίξουν τα χαρτιά τους και ως προς τα ψηφοδέλτια Επικρατείας στις 20 Σεπτεμβρίου. Το αυτονόητο στην τήρηση μιας εκάστης κομβικής ημερομηνίας δεν ισχύει ωστόσο όταν έρχεται η ώρα της αντικατάστασης των υπουργών που ελέγχουν κρίσιμα πόστα. Κάθε κυβέρνηση ακολουθεί μεν την πολιτική αυτή πρακτική, εμφανίζεται ωστόσο να πράττει κατά το δοκούν ως προς τον αριθμό των υπηρεσιακών υπουργών. Ο διορισμός τους εξελίσσεται ενίοτε σε πεδίο αντιπαράθεσης, ιδίως μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων. Ενδεικτική ήταν η αναμέτρηση του 2007, όταν το ΠαΣοΚ ζητούσε σε οξείς τόνους την αντικατάσταση του υπουργού Δικαιοσύνης, πέραν αυτής του υπουργού Εσωτερικών και του κυβερνητικού εκπροσώπου. Και μπορεί αντιστοίχως ο κ. Πρ. Παυλόπουλος να παραχώρησε τότε, όπως και τώρα, τον θώκο του στον καθηγητή της Νομικής κ. Σπ. Φλογαΐτη, και ο κ. Θ. Ρουσόπουλος στον επίσης καθηγητή κ. Κ. Αρβανιτόπουλο, ο κ. Αν. Παπαληγούρας δεν μετακινήθηκε ωστόσο από το υπουργείο Δικαιοσύνης. Δημοσιεύματα εμφανίζουν σήμερα το ΠαΣοΚ να ζητεί εκτός του κ. Παυλόπουλου, που παραδίδει τη Δευτέρα στον κ. Φλογαΐτη, την αντικατάσταση τεσσάρων ακόμη κυβερνητικών στελεχών: του αναπληρωτή υπουργού Εσωτερικών κ. Χρ. Μαρκογιαννάκη, του υπουργού Δικαιοσύνης κ. Ν. Δένδια, του υφυπουργού Εσωτερικών, αρμοδίου για θέματα Τύπου κ. Κ. Γκιουλέκα και του κυβερνητικού εκπροσώπου κ. Ευ. Αντώναρου. Η τελευταία φορά πάντως κατά την οποία διορίστηκε υπηρεσιακός υπουργός Δικαιοσύνης ήταν στις κρίσιμες εκλογές του 2000, όταν ο κ. Δ. Γουργουράκης, γνωστός και από τη θητεία του ως προέδρου της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, αντικατέστησε τον τότε αρμόδιο για τα θέματα αυτά Ευάγγελο Γιαννόπουλο.

ΜΕ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ-«ΚΛΕΙΔΙΑ», διορισμό υπηρεσιακών υπουργών, αλλά και πλήθος απαγορεύσεων, από τα οικονομικά πλαφόν στις δαπάνες των υποψηφίων βουλευτών έως τη συχνότητα εμφάνισής τους στα ΜΜΕ, κυλάει ο χρόνος ως τις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου. Η δημοσίευση- αύριο, Δευτέρατου Διατάγματος διάλυσης της Βουλής στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως συνιστά άλλωστε και την επίσημη έναρξη της προεκλογικής περιόδου. Οι υποψήφιοι ανακηρύσσονται δέκα ημέρες αργότερα, δηλαδή στις 16 Σεπτεμβρίου, ενώ αντιστοίχως οι συνδυασμοί στις 20 του μήνα από τον Αρειο Πάγο- τα στοιχεία αυτά είναι υποχρεωμένος να κοινοποιήσει άμεσα ο οικείος νομάρχης.
Σύμφωνα με τον ισχύοντα εκλογικό νόμο, τα κόμματα είναι υποχρεωμένα να ανοίξουν τα χαρτιά τους
και ως προς τα ψηφοδέλτια Επικρατείας στις 20 Σεπτεμβρίου. Το αυτονόητο στην τήρηση μιας εκάστης κομβικής ημερομηνίας δεν ισχύει ωστόσο όταν έρχεται η ώρα της αντικατάστασης των υπουργών που ελέγχουν κρίσιμα πόστα. Κάθε κυβέρνηση ακολουθεί μεν την πολιτική αυτή πρακτική, εμφανίζεται ωστόσο να πράττει κατά το δοκούν ως προς τον αριθμό των υπηρεσιακών υπουργών. Ο διορισμός τους εξελίσσεται ενίοτε σε πεδίο αντιπαράθεσης, ιδίως μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων.
Ενδεικτική ήταν η αναμέτρηση του 2007, όταν το ΠαΣοΚ ζητούσε σε οξείς τόνους την αντικατάσταση του υπουργού Δικαιοσύνης, πέραν αυτής του υπουργού Εσωτερικών και του κυβερνητικού εκπροσώπου. Και μπορεί αντιστοίχως ο κ. Πρ. Παυλόπουλος
να παραχώρησε τότε, όπως και τώρα, τον θώκο του στον καθηγητή της Νομικής κ. Σπ. Φλογαΐτη, και ο κ. Θ. Ρουσόπουλος στον επίσης καθηγητή κ. Κ. Αρβανιτόπουλο,
ο κ. Αν. Παπαληγούρας δεν μετακινήθηκε ωστόσο από το υπουργείο Δικαιοσύνης.
Δημοσιεύματα εμφανίζουν σήμερα το ΠαΣοΚ να ζητεί εκτός του κ. Παυλόπουλου, που παραδίδει τη Δευτέρα στον κ. Φλογαΐτη, την αντικατάσταση τεσσάρων ακόμη κυβερνητικών στελεχών: του αναπληρωτή υπουργού Εσωτερικών κ. Χρ. Μαρκογιαννάκη, του υπουργού Δικαιοσύνης κ. Ν. Δένδια, του υφυπουργού Εσωτερικών, αρμοδίου για θέματα Τύπου κ. Κ. Γκιουλέκα και του κυβερνητικού εκπροσώπου κ. Ευ. Αντώναρου. Η τελευταία φορά πάντως κατά την οποία διορίστηκε υπηρεσιακός υπουργός Δικαιοσύνης ήταν στις κρίσιμες εκλογές του 2000, όταν ο κ. Δ. Γουργουράκης, γνωστός και από τη θητεία του ως προέδρου της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, αντικατέστησε τον τότε αρμόδιο για τα θέματα αυτά Ευάγγελο Γιαννόπουλο.

Η παραφιλολογία κάθε αναμέτρησης εστιάζει βεβαίως στις εκλογικές δαπάνες αλλά και στα έσοδα- τη χρηματοδότηση δηλαδή- των υποψηφίων. Πάτημα δίδει ο ίδιος ο νόμος για το πολιτικό χρήμα καθώς στις κυρώσεις προβλέπει ιλιγγιώδη πρόστιμα- έως το διπλάσιο της ετήσιας βουλευτικής αποζημίωσης! -, ως και έκπτωση από το βουλευτικό αξίωμα (στην περίπτωση τυχόν υπέρβασης στο διπλάσιο του επιτρεπομένου ορίου των δαπανών).

Οι φήμες- ειδικά στις μεγάλες εκλογικές περιφέρειες- οργιάζουν, δε, και για έναν ακόμη λόγο: η λειτουργία των τοπικών Επιτροπών Ελέγχου Εκλογικών Δαπανών, που συστήνονται τις ημέρες αυτές, εξελίσσεται κάθε φορά σε φιάσκο. Ουδείς διασταυρώνει τα στοιχεία που προσκομίζουν οι υποψήφιοι, ενώ έχουν καταγραφεί περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα στην Κρήτη, κατά τις οποίες συνδυασμοί και υποψήφιοι δεν μπαίνουν καν στον κόπο να τα παρουσιάσουν εντός 40 ημερών από τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας.

Σήμερα στην Α΄ Αθηνών το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των εκλογικών δαπανών για κάθε υποψήφιο βουλευτή φθάνει τις 90.000 ευρώ, ενώ στη γιγαντιαία Β΄ Αθηνών τις 135.000 ευρώ. Στην Α΄ Πειραιώς αγγίζει τις 63.000 ευρώ, στη Β΄ Πειραιώς τις 73.000 και στην Περιφέρεια Νομού Αττικής τις 81.000 ευρώ. Ανάλογα είναι τα μεγέθη στην Α΄ και Β΄ Θεσσαλονίκης, με ποσά της τάξεως των 88.000 και 72.000 ευρώ, αντιστοίχως. Στα Γρεβενά ο υποψήφιος δεν θα πρέπει να υπερβεί τις 18.000 ευρώ, στα Δωδεκάνησα τις 63.000 ευρώ, στα Ιωάννινα τις 54.000 ευρώ και στην Καστοριά, αλλά και στη Χίο, τις 27.000 ευρώ.

Οι λογαριασμοί
Τόσο τα έσοδα όσο και οι δαπάνες των υποψηφίων βουλευτών- σε ποσοστό τουλάχιστον 60% του συνολικού ύψους τους- διακινούνται μέσω λογαριασμών σε τράπεζες, εγκατεστημένες στην Ελλάδα. Οι υποψήφιοι οφείλουν μάλιστα να γνωστοποιούν τους λογαριασμούς αυτούς, μέσα σε διάστημα μόλις πέντε ημερών από το άνοιγμά τους, στην οικεία Επιτροπή Ελέγχου. Οι όποιες καταθέσεις γίνονται με συναίνεση του υποψηφίου, επωνύμως φυσικά, και δεν μπορούν να υπερβούν το ποσό των 3.000 ευρώ.

Απαγορεύεται η χρηματοδότηση όπως και κάθε είδους παροχές προς τους υποψηφίους αλλά και τα κόμματα από φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν την ελληνική ιθαγένεια ή είναι ιδιοκτήτες ή εκδότες ΜΜΕ.

Οι συνεντεύξεις
Σωρεία διατάξεων του εκλογικού νόμου θέτει όριο και στον επικοινωνιακό οίστρο των υποψηφίων. Η εμφάνιση ενός εκάστου σε κάθε ραδιοφωνικό ή τηλεοπτικό σταθμό εθνικής εμβέλειας επιτρέπεται μόνο μία φορά καθ΄ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Επανάληψη της μετάδοσης εμφανίσεων υποψηφίων στα δελτία ειδήσεων είναι δυνατή μόνο την ίδια ημέρα. Αν το Μέσο είναι τοπικής ή περιφερειακής εμβέλειας, οι εμφανίσεις μπορεί να είναι δύο. Οι μόνοι που εξαιρούνται, εκτός φυσικά από τους αρχηγούς των κομμάτων, είναι όσοι απαρτίζουν τα ψηφοδέλτια Επικρατείας.

Το μικρό μυστικό της απαγόρευσης αυτής είναι ότι δεν ενεργοποιείται με την έναρξη της προεκλογικής περιόδου, αλλά με την ανακήρυξη των υποψηφίων, δηλαδή 10 ημέρες αργότερα. Με άλλα λόγια, η παρέλαση υπουργών και βουλευτών από τα «παράθυρα» και τα «στρογγυλά τραπέζια» των καναλιών, μετά το «διάγγελμα» του Πρωθυπουργού, δεν μετράει. Το κοντέρ μηδενίζει στις 16 Σεπτεμβρίου. Νομικοί επισημαίνουν ως ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και την απουσία κυρώσεων στην περίπτωση παράβασης.

Οι περιορισμοί
Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η Διακομματική Επιτροπή Εκλογών (που συστήνεται τις ημέρες αυτές) καθορίζουν κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με τις εμφανίσεις των υποψηφίων στα κρατικά και ιδιωτικά ΜΜΕ, ενώ παράλληλα θέτουν περιορισμούς κατά τρόπον ώστε να αποτρέψουν την έμμεση προβολή τους (π.χ. με δηλώσεις), πουθενά ωστόσο δεν προβλέπεται ποινή για τους… μαϊντανούς της προεκλογικής περιόδου.

Φωτογραφίες, αφίσες, πανό, ακόμη και συνθήματα με σπρέι, απαγορεύονται διά ροπάλου (με τους δημάρχους αρμοδίους για την αποκαθήλωση ή απάλειψή τους), όπως και η διακίνηση ενθέτων φυλλαδίων μέσω του Τύπου. Ούτε λόγος βεβαίως για μετάδοση εκπομπών από υποψηφίους ή για διακίνηση προεκλογικού υλικού μέσω του Δημοσίου.

Ο νόμος λέει, παράλληλα, «όχι» στα εκλογικά κέντρα υποψηφίων, χωρίς να περιλαμβάνει στην έννοια αυτή τα πολιτικά γραφεία. Θεωρεί επιλήψιμη τη λειτουργία των τελευταίων μόνον αν βρίσκονται σε ισόγειο, αλλά και πάλι δίδει άφεση στην περίπτωση που έχουν παρελθόν: αν παραμένουν στη θέση αυτή δηλαδή από την 31η Δεκεμβρίου του 2000. Ανεξαρτήτως σημείου, πάντως, τα πολιτικά γραφεία δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα τρία στον αριθμό.

Ο νόμος είναι σαφής, ως προς την προβολή των υποψηφίων, για τους υπαίθριους ή στεγαζόμενους χώρους που ενδεχομένως παραχωρηθούν ως εκλογικά κέντρα: η πράξη συνιστά ποινικό αδίκημα και τιμωρείται με φυλάκιση των εμπλεκομένων- των ιδιοκτητών των ακινήτων, μεταξύ άλλων- ενός έτους.

Οι δημοσκοπήσεις
Το γαϊτανάκι των δημοσκοπήσεων στις ευρωεκλογές του Ιουνίου, η δημόσια συζήτηση ως προς την αξιοπιστία τους, αλλά και την ύπαρξη ή όχι καρτέλ εταιρειών, λειτούργησαν καθοριστικά για τον χρόνο διενέργειάς τους. Και, ουσιαστικά, για την επιστροφή στο παλαιό καθεστώς, κατά το οποίο απαγορεύεται η δημοσιοποίησή τους δύο εβδομάδες πριν από την ημέρα της αναμέτρησης, δηλαδή πέραν της 20ής Σεπτεμβρίου. «Δεκαπέντε ημέρες πριν από τη διενέργεια των βουλευτικών εκλογών, των εκλογών (…), και έως την 19.00 ώρα της ημέρας της ψηφοφορίας, απαγορεύεται η δημοσιοποίηση δημοσκοπήσεων για την πρόθεση ψήφου των εκλογέων και η καθ΄ οιονδήποτε τρόπο μετάδοση αποτελεσμάτων των δημοσκοπήσεων, καθώς και η καθ΄ οιονδήποτε τρόπο μετάδοση και αναμετάδοσή τους από τα μέσα ενημέρωσης, με οποιονδήποτε τρόπο και αν διανέμονται ή εκπέμπουν». Οι παραβάτες τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών που δεν μετατρέπεται ή αναστέλλεται και επισύρει χρηματική ποινή ως και 300.000 ευρώ.

Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk