74η ΔΕΘ – Αλλάζει τον χάρτη της Β. Ελλάδας η Εγνατία οδός

Το μεγαλύτερο οδικό έργο που έγινε στη χώρα μας με προδιαγραφές σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου είναι η Εγνατία οδός, η οποία δόθηκε πρόσφατα στην κυκλοφορία. Η Εγνατία οδός είναι ο διευρωπαϊκός άξονας με προδιαγραφές σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου που ενώνει Ανατολή και Δύση, διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα από την Ηγουμενίτσα ως τους Κήπους του Εβρου, ενώ με τους προβλεπόμενους κάθετους οδικούς άξονες συνδέει τη Βόρεια Ελλάδα με τα Βαλκάνια και κατ΄ επέκταση με την Κεντρική Ευρώπη.

Το μεγαλύτερο οδικό έργο που έγινε στη χώρα μας με προδιαγραφές σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου είναι η Εγνατία οδός, η οποία δόθηκε πρόσφατα στην κυκλοφορία. Η Εγνατία οδός είναι ο διευρωπαϊκός άξονας με προδιαγραφές σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου που ενώνει Ανατολή και Δύση, διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα από την Ηγουμενίτσα ως τους Κήπους του Εβρου, ενώ με τους προβλεπόμενους κάθετους οδικούς άξονες συνδέει τη Βόρεια Ελλάδα με τα Βαλκάνια και κατ΄ επέκταση με την Κεντρική Ευρώπη.

Περισσότερες από 70 εταιρείες και κοινοπραξίες εταιρειών κυρίως ελληνικών αλλά και ξένων εργάστηκαν για την κατασκευή της Εγνατίας οδού, που χρηματοδοτήθηκε από το ελληνικό Δημόσιο και από την Ευρωπαϊκή Ενωση, ενώ ένα τμήμα της έγινε με ομολογιακό δάνειο από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, ύψους 400 εκατ. ευρώ.

Το συνολικό κόστος του έργου, συμπεριλαμβανομένων και των κάθετων αξόνων του, ανέρχεται σε 7,2 δισ. ευρώ με ΦΠΑ και 6,5 δισ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ, από τα οποία τα 2,5 δισ. ευρώ είναι η κοινοτική χρηματοδότηση. Με την ολοκλήρωση του έργου μειώνεται κατά πέντε ώρες συνολικά η απόσταση από την Ηγουμενίτσα ως την Αλεξανδρούπολη και τους Κήπους και η διαδρομή καλύπτεται σήμερα σε 6,5 ώρες από 11,5 ώρες που χρειαζόταν πριν.

Ωστόσο το έργο δόθηκε στην κυκλοφορία χωρίς να έχουν κατασκευαστεί οι αναγκαίες εξυπηρετήσεις για τους οδηγούς και χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι κάθετοι άξονες.

Ειδικότερα, κατά μήκος της Εγνατίας οδού είναι από λίγες ως ανύπαρκτες οι εξυπηρετήσεις που προσφέρονται στους οδηγούς που διασχίζουν τη Βόρεια Ελλάδα, καθώς σε μεγάλα κομμάτια του αυτοκινητοδρόμου δεν υπάρχουν ούτε βενζινάδικα. Δηλαδή για ανεφοδιασμό καυσίμων ή για να πιουν έναν καφέ οι οδηγοί πρέπει να βγαίνουν από τον αυτοκινητόδρομο και να ψάχνουν αντίστοιχες εξυπηρετήσεις σε πόλεις και χωριά.

Το γεγονός αποδίδεται στην επικείμενη δημοπράτηση των 10 Σταθμών Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών (ΣΕΑ) που προγραμματίζεται να δημιουργηθούν κατά μήκος της Εγνατίας. Παράλληλα προβλέπεται η δημιουργία Χώρων Στάθμευσης και Αναψυχής (ΧΣΑ) για τους οδηγούς. Για τον σταθμό ΣΕΑ στην περιοχή Κλειδί Ημαθίας υπεγράφη η παραχώρηση. Οι υπόλοιποι 9 αναμένεται να δημοπρατηθούν το φθινόπωρο.

Διόδια εντός του 2009
Ως το τέλος του χρόνου θα αρχίσει η καταβολή διοδίων στην Εγνατία οδό ανάλογα με τα χιλιόμετρα που θα διανύονται, δηλαδή με χιλιομετροχρέωση. Ως τώρα εκκρεμούν οι απαραίτητες τεχνικές μελέτες για την εγκατάσταση των σταθμών διοδίων, οι οποίοι συνολικά ανέρχονται σε 13 και προβλέπεται να αρχίσουν σταδιακά να λειτουργούν.

Η επιβολή των διοδίων θα γίνει σταδιακά ανάλογα με την ολοκλήρωση παράπλευρων έργων ανά περιοχή, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες τα πρώτα διόδια στον σταθμό του Πολυμύλου Κοζάνης δεν αποκλείεται να επιβληθούν στο τέλος του φθινοπώρου και στη συνέχεια να κατασκευαστούν και οι σταθμοί διοδίων στα τμήματα που προβλέπονται.

Σε ό,τι αφορά το κόστος των διοδίων ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ.Σουφλιάς έχει δηλώσει ότι δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη το ύψος των διοδίων, ωστόσο σύμφωνα με παλιότερες δεσμεύσεις του η τιμή των διοδίων θα είναι χαμηλότερη σε σύγκριση με αυτή των αυτοκινητοδρόμων παραχώρησης, που ανέρχεται σε 0,04 ευρώ ανά χιλιόμετρο.

Σε όλο το μήκος της Εγνατίας οδού προβλέπεται ότι θα λειτουργήσουν 13 σταθμοί διοδίων η είσπραξη των οποίων θα γίνεται ηλεκτρονικά (e-pass) ενώ στη συνέχεια η εταιρεία προγραμματίζει την εφαρμογή ολοκληρωμένου συστήματος ηλεκτρονικής συλλογής διοδίων (τηλεδιόδια).

Οι σταθμοί διοδίων που έχει προγραμματιστεί να λειτουργήσουν είναι οι εξής (σε παρένθεση οι κόμβοι μεταξύ των οποίων θα γίνουν οι σταθμοί διοδίων):

Σελλών (Α/Κ Νεοχωρίου- Α/Κ Σελλών), Ιωαννίνων (Α/Κ Ιωαννίνων- Α/Κ Αράχθου), Μετσόβου (Α/Κ Μετσόβου- Α/Κ Παναγιάς), Γρεβενών (Α/Κ Βόλου- Α/Κ Βενέτικου), Πολυμύλου (Α/Κ Πολυμύλου- Α/Κ Βέροιας), Μαλγάρων (Α/Κ Μαλγάρων- Α/Κ Χαλάστρας), Θεσσαλονίκης (Α/Κ Ιωνίας Κ2-Α/Κ Ευκαρπίας Κ4), Νυμφόπετρας (Α/Κ Προφήτη- Α/Κ Βαϊχωρίου), Παγγαίου (Α/Κ Ορφάνιου- Α/Κ Μουσθένης), Νέστου (Α/Κ Χρυσούπολης- Α/Κ Βανιάνου), Ξάνθης (Α/Κ Βαφέικων- Α/Κ Ιάσμου), Κομοτηνής (Α/Κ Κομοτηνής Ανατ. – Α/Κ Μέστης), Αλεξανδρούπολης (Α/Κ ΒΙΠΕ Αλεξ/λης- Α/Κ Αρδανίου).

Συνεχίζονται οι εργασίες
Σε δύο τμήματα της Εγνατίας συνεχίζονται οι εργασίες, αλλά η κυκλοφορία γίνεται κανονικά. Τα σημεία αυτά είναι σε μια σήραγγα μήκους 830 μέτρων στο τμήμα Σέλλες – Αγ. Αναστασία μεταξύ Ιωαννίνων και Ηγουμενίτσας, στην οποία απομένουν λίγες εργασίες που ολοκληρώνονται.

Το δεύτερο σημείο είναι μια γέφυρα μήκους 380 μέτρων στο τμήμα Αραχθος- Περιστέρι μεταξύ Ιωαννίνων και Μετσόβου, η οποία ολοκληρώνεται μέσα στον Σεπτέμβριο, διότι υπήρχαν τεράστιες δυσκολίες στη θεμελίωσή της. Η κυκλοφορία και στα δύο αυτά τμήματα γίνεται με μικρές παρακάμψεις.

Στο τμήμα Κομοτηνή- Νυμφαίο κατασκευάζονται 23 χλμ., που θα δοθούν στην κυκλοφορία το 2010. Επιπλέον, συνεχίζονται τα έργα των κάθετων αξόνων. Κατασκευάζονται 277 χλμ. Στους άξονες: Θεσσαλονίκη- Προμαχώνας, Σιάτιστα- Καστοριά, ΑρδάνιοΟρμένιο. Δόθηκαν στην κυκλοφορία 113 χλμ. Εντός του έτους θα δοθούν στην κυκλοφορία άλλα72 χλμ.

Οι δυσκολίες στην Πίνδο
Το πιο δύσκολο τεχνικά κομμάτι της Εγνατίας ήταν το τμήμα ΙωάννιναΓρεβενά, συνολικού μήκους 96 χιλιομέτρων και προϋπολογισμού 1,6 δισ. ευρώ. Διασχίζει κάθετα την οροσειρά της Πίνδου και είναι ο πρώτος αυτοκινητόδρομος που ενώνει την Ανατολική με τη Δυτική Ελλάδα. Οδικό έργο με τόσες δυσκολίες δεν έχει κατασκευαστεί άλλη φορά στη χώρα μας. Η περιοχή είναι γεωλογικά ασταθής και το έδαφος είναι σαθρό. Πέρα από τα ψηλά βουνά, το πέρασμα των οποίων απαιτούσε την κατασκευή σηράγγων, και τις χαράδρες που έπρεπε να γεφυρωθούν, έπρεπε να αντιμετωπισθούν και τεράστια προβλήματα κατολισθήσεων με ειδικές τεχνικές. Ουσιαστικά εκεί έχει γίνει ένα «δεύτερο έργο, κάτω από το έργο».

Σε πολλά σημεία η σήραγγα διαδέχεται τη γέφυρα και οι σήραγγες και οι γέφυρες μαζί καλύπτουν το 35% του συνολικού τμήματος Ιωάννινα- Γρεβενά, γι΄ αυτό και το κόστος ανά χιλιόμετρο είναι τετραπλάσιο του συνηθισμένου. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό κατασκευαστικό επίτευγμα.

Οι αποστάσεις μειώνονται
Με την Εγνατία οδό η Βόρεια Ελλάδα αλλά και η Ηπειρος αλλάζουν πρόσωπο. Οι αποστάσεις μειώνονται δραστικά, το εμπόριο, ο τουρισμός, η κοινωνική ζωή διευκολύνονται και αναβαθμίζονται. Η Θεσσαλονίκη γίνεται ξανά το οικονομικό και πολιτισμικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων.

Το οδικό πλέγμα της Εγνατίας οδού αναμένεται να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης όλων των περιοχών που διασχίζει και να ανοίξει σημαντικές προοπτικές σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, αλλά και ολόκληρης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η Εγνατία οδός, που η υλοποίησή της απειλήθηκε στο παρελθόν από την ονομαζόμενη «παραεγνατία», ήταν σημαντικός οδικός άξονας από την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Εδώ και 30 χρόνια η κατασκευή του σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου στα ίχνη της Εγνατίας οδού αποτελούσε όνειρο των Βορειοελλαδιτών- και όχι μόνο- για τη διασύνδεση της Ηπείρου, της Μακεδονίας και της Θράκης και την άρση της απομόνωσής τους.

Η ένταξή της στα έργα προτεραιότητας των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών επισφράγισε την ευρωπαϊκή διάστασή της ως συνδετήριας οδού των αγορών της Ανατολής με τα μεγάλα βιομηχανικά κέντρα της Δύσης.

Από το 1970 άρχισαν οι προσπάθειες για τη σύνταξη των απαραίτητων μελετών. Τελικά το 1994 εντάχθηκε η κατασκευή του μεγαλύτερου μέρους του άξονα της Εγνατίας οδού στο Β Δ ΚΠΣ.

Αξονας τουριστικής ανάπτυξης
Με την Εγνατία οδό αναδεικνύονται μοναδικής ομορφιάς τοπία της χώρας και διατέθηκαν σημαντικά ποσά για τη διατήρησή τους, καθώς και για την ανάδειξη των αρχαιολογικών ευρημάτων. Μόνο στην Πίνδο διατέθηκαν 100 εκατ. ευρώ επιπλέον για κοιλαδογέφυρες, σήραγγες και «πράσινα περάσματα» για να προστατευθούν η καφέ αρκούδα, ο λύκος και άλλα μικρότερα θηλαστικά στην περιοχή, αλλά και για να προστατευθεί η φύση κυρίως της Πίνδου.

Τις δυνατότητες που δημιουργούνται, με την ανάδειξη των βιοτόπων και των ιδιαίτερων γνωρισμάτων κάθε περιοχής, την ενίσχυση της τοπικής ταυτότητας και τη διάσωση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, επιδιώκουν να αναδείξουν 13 φορείς- κυρίως της Τοπικής Αυτοδιοίκησης- μέσω της προγραμματικής σύμβασης που υπέγραψαν για την αξιοποίηση της Εγνατίας οδού, που φέρει τον τίτλο «Εγνατία- Τουρισμός».

Η Εγνατία οδός θα πρέπει, όπως αναφέρουν οι συμβαλλόμενοι φορείς, πέρα από τη μεταφορική της αξία, να συμβάλει στην ενιαία και ολοκληρωμένη τουριστική ανάπτυξη των περιοχών από τις οποίες διέρχεται, προς όφελος των τοπικών κοινωνιών και της τοπικής οικονομίας, με τη συστηματική προβολή τους ως τουριστικών προορισμών.

Οι συμβαλλόμενοι φορείς συμφώνησαν στην εντατική προβολή των περί της Εγνατίας περιοχών. Οι 13 φορείς που υπέγραψαν την προγραμματική σύμβαση για την αξιοποίηση της Εγνατίας οδού είναι οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις Ξάνθης, Εβρου, Ροδόπης, Καβάλας, Θεσσαλονίκης, Ημαθίας, Κοζάνης, Γρεβενών, Τρικάλων, Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας, ο Σύνδεσμος των εν Ελλάδι Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων (ΗΑΤΤΑ) και η Αναπτυξιακή Δυτικής Μακεδονίας ΑΕ- ΑΝΚΟ.

Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk