Πρώτη προσέγγιση Τουρκίας- Αρμενίας

Θα μπει τελικά το κρίσιμο «γκολ» στη «διπλωματία του ποδοσφαίρου» μεταξύ Τουρκίας και Αρμενίας; Η κοινή ανακοίνωση για την έναρξη εντατικών διαπραγματεύσεων διαρκείας έξι εβδομάδων με σκοπό την υπογραφή δύο Πρωτοκόλλων για την αποκατάσταση των μεταξύ τους διπλωματικών σχέσεων, αλλά και για την ανάπτυξη των διμερών σχέσεων, χαρακτηρίζεται το πρώτο κρίσιμο κομμάτι στη διαμόρφωση ενός νέου γεωπολιτικού παζλ στον Καύκασο. Εφόσον οι διαπραγματεύσεις καταλήξουν, τα σύνορα των δύο χωρών θα ανοίξουν και πάλι μετά το 1993.

Θα μπει τελικά το κρίσιμο «γκολ» στη «διπλωματία του ποδοσφαίρου» μεταξύ Τουρκίας και Αρμενίας; Η κοινή ανακοίνωση για την έναρξη εντατικών διαπραγματεύσεων διαρκείας έξι εβδομάδων με σκοπό την υπογραφή δύο Πρωτοκόλλων για την αποκατάσταση των μεταξύ τους διπλωματικών σχέσεων, αλλά και για την ανάπτυξη των διμερών σχέσεων, χαρακτηρίζεται το πρώτο κρίσιμο κομμάτι στη διαμόρφωση ενός νέου γεωπολιτικού παζλ στον Καύκασο. Εφόσον οι διαπραγματεύσεις καταλήξουν, τα σύνορα των δύο χωρών θα ανοίξουν και πάλι μετά το 1993. Αυτό, όμως, δεν είναι εύκολο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν ασφυκτικά την Αγκυρα να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με το Ερεβάν. Τα «αγκάθια» όμως της διένεξης ΑρμενίαςΑζερμπαϊτζάν για το Ναγκόρνο- Καραμπάχ, της αρμενικής γενοκτονίας, καθώς και ο ρόλος της Ρωσίας στην ευρύτερη περιοχή περιπλέκουν την εξίσωση.

«Το σημαντικότερο στοιχείο των σχέσεων καλής γειτονίας είναι η αναγνώριση των συνόρων μεταξύ των γειτόνων και η συμφωνία για ένα σχετικό νόμιμο πλαίσιο» δήλωσε αναφερόμενος στα δύο Πρωτόκολλα ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου. Ωστόσο φρόντισε αμέσως να χαμηλώσει τους τόνους σχετικά με την ολοκλήρωση της συμφωνίας: «Πρόκειται για μια μακρόχρονη διαδικασία, η οποία θα ξεκινήσει με ένα πρώτο βήμα». Σε σχετική ερώτηση αν αυτό το βήμα είναι η αναγνώριση των συνόρων απάντησε καταφατικά, προσθέτοντας ότι αυτό πρέπει να γίνει «στη βάση των παραμέτρων που απορρέουν από τη Συμφωνία του Καρς» (υπεγράφη το 1921).

Οι συνομιλίες αντιμετωπίζουν βέβαια σημαντικά εμπόδια. Μια συμφωνία θα πρέπει να επικυρωθεί από τα κοινοβούλια των δύο χωρών. Επρόκειτο για ένα τουρκικό αίτημα που προκάλεσε τη δυσφορία της αρμενικής πλευράς, αλλά τελικά έγινε δεκτό. Και τούτο διότι ο πρόεδρος της χώρας Σερζ Σαρκισιάν (αλλά και ο υπουργός Εξωτερικών Εντουάρ Ναλμπαντιάν ) έχει δεχθεί τα πυρά της εθνικιστικής αντιπολίτευσης ότι στον βωμό της αποκατάστασης των σχέσεων με την Τουρκία άφησε στο περιθώριο το ζήτημα της αρμενικής γενοκτονίας.

Σύμφωνα με τα πρωτόκολλα, θα δημιουργηθεί μια υποεπιτροπή με σκοπό να αποκαταστήσει την αμοιβαία εμπιστοσύνη, «συμπεριλαμβανομένης μιας αντικειμενικής επιστημονικής εξέτασης των ιστορικών αρχείων», που αφορούν μεταξύ άλλων τα τραγικά γεγονότα της σφαγής 1,5 εκατ. Αρμενίων την περίοδο 1915-1917. Ο κ. Σαρκισιάν πάντως, για να αποκρούσει την κριτική των αντιπάλων του και της αρμενικής διασποράς, έχει πει ότι πρέπει να έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στο θέμα των συνόρων, προτού ανταποδώσει την επίσκεψη Γκιουλ επισκεπτόμενος την Αγκυρα στις 14 Οκτωβρίου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ενωση χαιρέτισαν το σχέδιο εξομάλυνσης των τουρκοαμερικανικών σχέσεων. Ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Ιαν Κέλι επανέλαβε τη θέση της Ουάσιγκτον ότι «η εξομάλυνση θα πρέπει να λάβει χώρα χωρίς προϋποθέσεις και εντός λογικού χρονικού πλαισίου». Σύμφωνα μάλιστα με διπλωματικές πηγές από την Τουρκία, το ζήτημα κυριάρχησε και στην τηλεφωνική συνομιλία, διαρκείας 35 λεπτών, που είχαν την περασμένη Κυριακή ο κ. Νταβούτογλου και η αμερικανίδα ομόλογός του Χίλαρι Κλίντον. Από την πλευρά της, η επίτροπος αρμόδια για τις Εξωτερικές Σχέσεις Μπενίτα Φερέρο-Βάλντνερ ζήτησε να προχωρήσουν γρήγορα οι συνομιλίες.

Η ελληνίδα υπουργός Εξωτερικών και προεδρεύουσα του ΟΑΣΕ, η κυρία Ντόρα Μπακογιάννη, χαρακτήρισε την πρόοδο στις συνομιλίες Τουρκίας και Αρμενίας συμβολή στην περιφερειακή σταθερότητα. «Η εγκαθίδρυση διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Αρμενίας θα ήταν θετικό βήμα όχι μόνο για την περιοχή του Ν. Καυκάσουαλλά και για την ευρύτερη. Χαιρετίζω θερμά το θετικό αυτό βήμα που θα συμβάλει στην εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο κρατών» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο δρόμος προς την αποκατάσταση των σχέσεων Αγκυρας- Ερεβάν κάθε άλλο παρά στρωμένος με ροδοπέταλα είναι. Η «διπλωματία του ποδοσφαίρου», το εναρκτήριο λάκτισμα για την οποία έδωσε ο τούρκος πρόεδρος Αμπντουλάχ Γκιουλ με την επίσκεψή του στην αρμενική πρωτεύουσα για τον αγώνα μεταξύ των εθνικών ομάδων στις 6 Σεπτεμβρίου του 2008, εκινείτο στη βάση της φιλοσοφίας του κ. Νταβούτογλου περί «μηδενικών προβλημάτων» με τους γείτονες. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αυτό το σχέδιο ήταν ένα πάγιο αίτημα διαδοχικών αμερικανικών κυβερνήσεων. Ιδιαίτερα για τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος είχε υποσχεθεί προεκλογικά στο ισχυρό αρμενικό λόμπι την αναγνώριση της αρμενικής γενοκτονίας, η εξομάλυνση των διμερών σχέσεων Τουρκίας- Αρμενίας θα τον γλίτωνε από τον πονοκέφαλο να βρεθεί και πάλι ενώπιον του ενδεχομένου να έλθει ψήφισμα για την αναγνώριση της γενοκτονίας στο αμερικανικό Κογκρέσο. Υπάρχουν βέβαια και οι γεωπολιτικοί λόγοι. Το «λιώσιμο των πάγων» Αγκυρας- Ερεβάν θα βοηθούσε στο να αποσπαστεί η πρώην Σοβιετική Δημοκρατία από τον ασφυκτικό εναγκαλισμό της Ρωσίας και να ενισχυθεί η δυτική επιρροή στον Νότιο Καύκασο.

Το Μπακού θεωρεί την Τουρκία «μητέρα-πατρίδα» και συμπαραστάτη στο θέμα Ναγκόρνο- Καραμπάχ. Αυτός ήταν ένας από τους λόγους που ο κ. Ερντογάν έσπευσε, λίγο πριν από τη μονογραφή του «οδικού χάρτη» για την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων με την Αρμενία τον περασμένο Απρίλιο, να προβάλει την ανάγκη επικύρωσης μιας συμφωνίας από την Εθνοσυνέλευση αλλά και την ανάγκη να λυθεί το Ναγκόρνο- Καραμπάχ (για το οποίο διεξάγονται συζητήσεις στο πλαίσιο της «Ομάδας του Μινσκ» με τη συμμετοχή ΗΠΑ, Ρωσίας, Γαλλίας).

Υπάρχει όμως και άλλη μια αιτία για την αμφιλεγόμενη στάση του τούρκου πρωθυπουργού. Το Αζερμπαϊτζάν αποτελεί σημαντικότατο κρίκο στην προσπάθεια της Τουρκίας να μετατραπεί σε διαμετακομιστικό ενεργειακό κέντρο από την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο προς την Ευρώπη. Μόλις το Μπακού αισθάνθηκε ότι η Αγκυρα επιδιώκει να αγνοήσει τις θέσεις του, άρχισε να φλερτάρει με τη Μόσχα και πριν από περίπου δύο μήνες συμφώνησε με την Gazprom για την πώληση φυσικού αερίου. Το αρμενικό φυσικό αέριο όμως είναι απαραίτητο ώστε να προχωρήσει ο αγωγός Νabucco, τον οποίον προωθούν Αμερικανοί και Ευρωπαίοι, αλλά επίσης θεωρούν σημαντικό οι Τούρκοι ώστε να παίζουν το χαρτί της περιφερειακής υπερδύναμης. Διπλωματικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η Αγκυρα δεν έχει την πολυτέλεια να απολέσει την υποστήριξη του Μπακού στο ζήτημα αυτό.

Αόριστες δηλώσεις Ερντογάν περί μειονοτήτων
«Τις επόμενες ημέρες μπορεί να γίνουν κάποια βήματα σχετικά με τα θέματα των μειονοτήτων» δήλωσε χθες ο τούρκος πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υπενθυμίζοντας ότι πριν από μερικές ημέρες είχε στο νησί της Πριγκήπου επαφές με εκπροσώπους των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων. Πριν από λίγο καιρό ο κ. Ερντογάν, συνοδευόμενος από τον υπουργό άνευ χαρτοφυλακίου και επικεφαλής της τουρκικής διαπραγματευτικής ομάδας με την ΕΕ Εγκεμέν Μπαγίς και την υπουργό Παιδείας Νοϊμέτ Τσουμπουκτσού, είχε συναντηθεί στην Πρίγκηπο με εκπροσώπους των μειονοτήτων, ενώ στη συνέχεια είχε επισκεφθεί και το Ορφανοτροφείο Πριγκήπου, όπου τον είχε υποδεχτεί ο Οικουμενικός Πατριάρχης κκ. Βαρθολομαίος. Αν και το τελευταίο διάστημα έχει κορυφωθεί η φημολογία ότι επίκειται μια κίνηση καλής θέλησης στο θέμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, διπλωματικές πηγές σημείωναν ότι μετά τα λόγια πρέπει να ακολουθήσουν και τα έργα.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk