ΑΠΟΨΗ

Τι συμβαίνει σήμερα στην αγορά;

Πρόσφατα παρουσιάστηκαν στοιχεία ερευνών και κλαδικά δεδομένα που καταγράφουν δυσοίωνες εξελίξεις στις αγορές καταναλωτικών προϊόντων και υπηρεσιών. Οι εξελίξεις που αποτυπώνονται στα εμπειρικά δεδομένα δεν είναι όμως αποκλειστικά προϊόντα της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν την πεποίθηση ότι τα τελευταία χρόνια συντελούνται σημαντικές αλλαγές στην εγχώρια αγορά. Στην πλευρά της ζήτησης οι καταναλωτές είναι, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, έμπειροι και απαιτητικοί.

Τι συμβαίνει σήμερα στην αγορά; | tovima.gr

Πρόσφατα παρουσιάστηκαν στοιχεία ερευνών και κλαδικά δεδομένα που καταγράφουν δυσοίωνες εξελίξεις στις αγορές καταναλωτικών προϊόντων και υπηρεσιών. Οι εξελίξεις που αποτυπώνονται στα εμπειρικά δεδομένα δεν είναι όμως αποκλειστικά προϊόντα της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν την πεποίθηση ότι τα τελευταία χρόνια συντελούνται σημαντικές αλλαγές στην εγχώρια αγορά.

Στην πλευρά της ζήτησης οι καταναλωτές είναι, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, έμπειροι και απαιτητικοί. Προσαρμόζονται στις συνθήκες ανεπτυγμένης αγοράς και μαθαίνουν να ψάχνουν, να συγκρίνουν και να αποφασίζουν.

Οι αγοραστικές αποφάσεις λαμβάνονται λιγότερο παρορμητικά και καθορίζονται περισσότερο από συγκεκριμένα και ουσιώδη κριτήρια αξιολόγησης των εναλλακτικών επιλογών. Οι καταναλωτές είναι λιγότερο πιστοί σε ένα μόνον προϊόν ή κατάστημα και μοιράζουν τις αγορές τους, αναζητώντας αναλόγως ποικιλία ή συμφέρουσες τιμές. Αλλά η διασπορά των καταναλωτικών προτιμήσεων συνήθως περιορίζεται σε λίγα εναλλακτικά προϊόντα ή καταστήματα, διότι η υπερβολική διασπορά καθίσταται ασύμφορη σε όρους κόπου και χρόνου για τον ίδιο τον καταναλωτή. Στην αγοραστική συμπεριφορά η σημασία οικονομικών παραγόντων, όπως το κόστος κτήσης και χρήσης των προϊόντων, είναι πλέον μεγαλύτερη και εκφράζει ατομικές στρατηγικές διαχείρισης δυσμενέστερων εισοδηματικών περιορισμών. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι τα εισοδήματα από εργασία δεν ακολούθησαν την άνοδο των τιμών σε προϊόντα και υπηρεσίες. Επίσης η εργασία φορολογείται αγρίως. Αποτέλεσμα είναι η μείωση της πραγματικής αγοραστικής ικανότητας των εργαζομένων. Επιπλέον μεγάλο τμήμα του πληθυσμού δεν μπορεί να διατηρήσει την κατανάλωση που στήριζε με δανεισμό και προσδοκία μελλοντικού πλούτου.

Στην πλευρά των επιχειρήσεων, οι προηγούμενες αλλαγές στην καταναλωτική συμπεριφορά φυσικά αντανακλώνται σε επίπεδο μεγεθών και οικονομικών αποτελεσμάτων. Σε συγκεντρωτικά στοιχεία βλέπουμε στασιμότητα ή πτώση πωλήσεων και σε ατομικά δεδομένα αγοραστικής συμπεριφοράς παρατηρούμε μείωση της αξίας και ανασύνθεση του καλαθιού αγορών με υποκατάσταση ή και μείωση προϊόντων. Εν τούτοις η βιομηχανία και το εμπόριο έχουν κατακτήσει πολύ υψηλό επίπεδο σε τομείς όπως η ποιότητα, η ποικιλία και η εξυπηρέτηση. Αυτό διακρίνεται καθαρά σε πρόσφατες έρευνες που μετρούν την ικανοποίηση των καταναλωτών, οι οποίες όμως καταγράφουν αρκετή δυσαρέσκεια από το επίπεδο τιμών. Στο λιανικό εμπόριο η παρούσα συγκυρία ευνοεί τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, τα οποία εδραιώνονται. Γενικότερα η αγορά μας, ακολουθώντας πλέον στενότερα τις διεθνείς τάσεις, γίνεται, μεταξύ άλλων, πιο ολιγοπωλιακή. Μεγάλοι προμηθευτές φθάνουν στον καταναλωτή μέσω μεγάλων διανομέων. Ερώτημα που αφορά το συλλογικό συμφέρον είναι αν η αυξημένη αποτελεσματικότητα των μεγάλων επιχειρήσεων αντισταθμίζει την όποια επίπτωση στον ανταγωνισμό προκαλεί η συγκέντρωση της αγοράς.

Ο κ. Γ. Μπάλτας είναι αναπληρωτής καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk