Μέρες των Σλήμαν

Τι συμβαίνει σε μια έκθεση που έχει ως τίτλο «Ο κύριος Σλήμαν δεν είναι εδώ»; 21 φοιτητές του Παντείου μαζί με την καθηγήτριά τους, μπαίνουν στην οικία του, το περίφημο Ιλίου Μέλαθρον, και ξεδιπλώνουν μπροστά μας την ζωή του.

Ρομαντικά βαλς, τσουγκρίσματα φίνων κρυστάλλινων ποτηριών και γέλια αντηχούν στην αίθουσα δεξιώσεων της οικίας του Ερρίκου Σλήμαν, στην οδό Πανεπιστημίου, στον αριθμό 12, όπου σήμερα στεγάζεται το Νομισματικό Μουσείο. Εχουν περάσει σχεδόν 119 χρόνια από τον θάνατο του περίεργου αυτού εμπόρου που έσκαψε στην Τροία και στις Μυκήνες, και όμως από τη Δευτέρα 6 Ιουλίου ως και τις 30 του ίδιου μήνα οι επισκέπτες του χώρου θα αισθάνονται ότι από λεπτό σε λεπτό ο Ερρίκος Σλήμαν μπορεί να κατεβεί την επιβλητική σκάλα και να τους υποδεχθεί μαζί με τη γυναίκα του, Σοφία.

Οι 21 φοιτητές και φοιτήτριες της κατεύθυνσης «Πολιτισμός και Πολιτιστική Διαχείριση» του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου τα κατάφεραν καλά. Στο πλαίσιο της περιοδικής έκθεσης που διοργάνωσαν στο Νομισματικό Μουσείο με τίτλο «Ο κύριος Σλήμαν δεν είναι εδώ», ξεδιπλώνουν μπροστά μας στιγμές της οικογένειας Σλήμαν, αλλά και της Αθήνας του 19ου αιώνα, κάνοντας χρήση ποικίλων ερμηνευτικών μέσων, όπως βίντεο, φωτογραφίας, ηχητικών εγκαταστάσεων, αντικειμένων και άλλου αρχειακού υλικού.

«Η έκθεση αυτή ήταν ένα μεγάλο στοίχημα για εμάς» αναφέρει η λέκτωρ Μουσειολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Ανδρομάχη Γκαζή, η οποία για δεύτερη συνεχή χρονιά διοργανώνει έκθεση μαζί με τους φοιτητές της. «Αυτή τη φορά επιλέξαμε το Νομισματικό Μουσείο, το κτίριο-κόσμημα της οδού Πανεπιστημίου, που ελάχιστοι Αθηναίοι γνωρίζουν ότι υπήρξε κάποτε η οικία του Ερρίκου Σλήμαν. Μπήκαμε λοιπόν μέσα, αντιμετωπίσαμε το κτίριο με φρέσκια νεανική ματιά και στόχο να ξεναγήσουμε τους επισκέπτες στο σπίτι και στη ζωή των πρώτων ενοίκων του».

Το Ιλίου Μέλαθρον, που σημαίνει «μέγαρο της Τροίας» παραπέμποντας σαφώς στις ανασκαφές του Ερρίκου Σλήμαν εκεί, κατασκευάστηκε μεταξύ 1878 και 1879, σε σχέδια του γερμανού αρχιτέκτονα Eρνέστου Tσίλερ, για να στεγάσει τον Ερρίκο Σλήμαν και την κατά τριάντα χρόνια νεότερή του δεύτερη γυναίκα του, Σοφία Εγκαστρωμένου (Καστριώτη). Κοστίζοντας τότε το τεράστιο για τα δεδομένα της εποχής ποσό των 439.650 δραχμών, γρήγορα έγινε σημείο αναφοράς της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής της Αθήνας του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Το 1926 πουλήθηκε από την οικογένεια Σλήμαν και πέρασε στα χέρια του ελληνικού Δημοσίου, φιλοξενώντας διαδοχικά το Συμβούλιο της Επικρατείας, τον Αρειο Πάγο αλλά και το Εφετείο ως το 1983. Τελικά παραχωρήθηκε στο υπουργείο Πολιτισμού και από το 1998 στεγάζει τη μόνιμη έκθεση του Νομισματικού Μουσείου.

Περνώντας την πόρτα του, συναντάμε τη χάρτινη φιγούρα σε ανθρώπινο ύψος του υπηρέτη του Σλήμαν, Βελλεροφόντη, που κατασκεύασαν οι φοιτητές με τη βοήθεια της γραφίστριας Σύνης Αστρά, ώστε να ξεναγεί τους επισκέπτες με τις οδηγίες που είναι αναρτημένες πάνω της. «Χρειάστηκε πολύς κόπος και τρέξιμο ώστε να στηθεί αυτή η έκθεση» αναφέρει η φοιτήτρια Σαλώμη Χονδρούλη, που είχε αναλάβει τον συντονισμό της ομάδας των φοιτητών. «Διαβάσαμε πολύ για τη ζωή του Σλήμαν και της γυναίκας του και επισκεφθήκαμε τη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη προκειμένου να εξασφαλίσουμε σε αντίτυπα φωτογραφίες, επιστολές και διπλώματα από το αρχείο του Ερρίκου Σλήμαν που φυλάσσεται εκεί. Ψάξαμε επίσης στο αρχείο της ΕΡΤ και στα φωτογραφικά αρχεία του Μουσείου Μπενάκη και του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου. Κάναμε έρευνα στο ΕΛΙΑ και στη Βιβλιοθήκη της Βουλής, ενώ ήρθαμε σε επαφή με το νοσοκομείο “Η Σωτηρία” ώστε να εξασφαλίσουμε δύο πορτρέτα της Σοφίας Σλήμαν, η οποία υπήρξε η ιδρύτριά του. Σκοπός μας ήταν να δημιουργήσουμε μια ψευδαίσθηση της παρουσίας της οικογένειας Σλήμαν στον χώρο, αφήνοντας μικρά “ίχνη” σε κάθε δωμάτιο, ώστε οι επισκέπτες να ανακαλύπτουν σταδιακά στοιχεία της ζωής των ενοίκων του σπιτιού, καθώς και της σχέσης αυτού του ασυνήθιστου ζευγαριού».

Η γνωριμία του Ερρίκου Σλήμαν με τη Σοφία ήταν καθαρό συνοικέσιο. Ο 47χρονος, ήδη μία φορά παντρεμένος, Ερρίκος Σλήμαν αναζητούσε μια απόγονο του Ομήρου, μια ελληνίδα σύζυγο, με αρχαιοελληνική ομορφιά, και τη βρήκε στο πρόσωπο της 17χρονης τότε Σοφίας. Απέκτησαν μαζί δύο παιδιά, την Ανδρομάχη και τον Αγαμέμνονα, είναι όμως άγνωστο αν η Σοφία γνώρισε την ευτυχία στο πλευρό του Σλήμαν, ο οποίος τον περισσότερο καιρό έλειπε σε ταξίδια.

Η φοιτήτρια Ντορίνα Αλεξοπούλου μάς ξεναγεί στην έκθεση. «Χωριστήκαμε σε ομάδες με πολύ συγκεκριμένες αρμοδιότητες» αναφέρει. «Αλλοι είχαν αναλάβει την έρευνα, άλλοι την ανεύρεση χορηγών και άλλοι το στήσιμο της έκθεσης. Ακόμη και το κάθε δωμάτιο το έχει επιμεληθεί διαφορετική ομάδα. Υπήρξε βέβαια συνολική μουσειολογική επιμέλεια όλης της έκθεσης με στόχο να δοθεί ένα ενιαίο ύφος». Περιδιαβάζοντας το μουσείο, στην αίθουσα δεξιώσεων ακούμε την ηχητική εγκατάσταση με ήχους από βαλς της εποχής, στο δωμάτιο τσαγιού συναντάμε ένα αυθεντικό σερβίτσιο της Σοφίας Σλήμαν, το οποίο δάνεισε το Νομισματικό Μουσείο στους φοιτητές, ενώ στον μικρό ξενώνα βλέπουμε το βίντεο που έφτιαξαν για τη ζωή στην Αθήνα εκείνη την εποχή. Στον δεύτερο όροφο, στο δωμάτιο των παιδιών βρίσκουμε παιχνίδια του 19ου αιώνα, που προέρχονται από τη Συλλογή Παιχνιδιών και Παιδικής Ηλικίας του Μουσείου Μπενάκη, και φυσικά οι εκπλήξεις δεν σταματούν εδώ, καθώς στη βιβλιοθήκη εκτίθενται δύο πορτρέτα της Σοφίας Σλήμαν, αλλά και αντίτυπα της αλληλογραφίας του ζευγαριού και διπλώματα του Ερρίκου Σλήμαν. Σημαντικό ρόλο παίζουν και τα κείμενα που έγραψαν για κάθε δωμάτιο οι φοιτητές, στα οποία εξηγούν την ιστορία του σπιτιού, αλλά και τα τεκμήρια, φωτογραφίες και γράμματα της οικογένειας Σλήμαν.

«Ηταν προσπάθεια που άξιζε τον κόπο»
μας εξηγεί η Ανδρομάχη Γκαζή. «Τα παιδιά βγήκαν από το πανεπιστημιακό αμφιθέατρο, ήρθαν αντιμέτωπα με τη δημιουργία μιας πραγματικής έκθεσης και κολύμπησαν σε βαθιά νερά. Καλλιέργησαν τις δεξιότητές τους, τόνωσαν την πίστη τους στις δυνάμεις τους και αποκόμισαν συγκεκριμένες γνώσεις. Η προσπάθειά μου ήταν να συνδυάσω μέσα στο μάθημα τη θεωρία με την πράξη και θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά το Νομισματικό Μουσείο που μας έδωσε τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουμε αυτή την έκθεση».

Στον κήπο της οικίας συναντάμε τα γυμνά αγάλματα που κάποτε ο Σλήμαν σκέπασε με φανταχτερά υφάσματα, αντιδρώντας με χιούμορ στην κατηγορία της ελληνικής κυβέρνησης για προσβολή της δημοσίας αιδούς. Εγκαταλείποντας το μουσείο, μας αποχαιρετά η πινακίδα που φέρει τον τίτλο της έκθεσης «Ο κύριος Σλήμαν δεν είναι εδώ», αν και είναι μάλλον φανερό ότι οι φοιτητές του Παντείου σε συνεργασία με την καθηγήτριά τους έφεραν τον Σλήμαν πολύ κοντά μας.


Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 30 Ιουλίου και θα λειτουργεί καθημερινά από Τρίτη ως Κυριακή από τις 8 π.μ. ως και τις 8 μ.μ. και τις Δευτέρες από τις 1.30 μ.μ. ως και τις 8 μ.μ. Διεύθυνση: Νομισματικό Μουσείο (Ιλίου Μέλαθρον), Ελ. Βενιζέλου (Πανεπιστημίου) 10-12, Αθήνα, τηλ. 210 3643.774 και 210 3612.519. Είσοδος ελεύθερη για νέους ως 19 ετών και φοιτητές.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk