16 ερωτήσεις - απαντήσεις

Γιατί τα χαλάσαμε με τους Ευρωπαίους (και πώς μπορούμε να τα ξαναφτιάξουμε)

Η ΕΛΛΑΔΑ χαρακτηρίζεται από τον «διεθνή Τύπο» το μαύρο πρόβατο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μάς πιέζει διαρκώς να πάρουμε μέτρα για τον περιορισμό του ελλείμματος και του χρέους. Τα κυβερνητικά προγράμματα εξυγίανσης της οικονομίας επιστρέφονται ως ανεπαρκή και το κόστος δανεισμού του Δημοσίου έχει εκτιναχθεί στα ύψη. Πόσο ακριβή είναι όλα αυτά; Για ποιο λόγο χάλασε η σχέση μας με τους ευρωπαίους εταίρους και πώς μπορούμε να την ξαναφτιάξουμε; Ποιες δυνατότητες επιρροής έχει ο έλληνας πρωθυπουργός στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή; Μήπως είναι καλύτερα να επιστρέψουμε στη δραχμή; Πώς θα ξεφύγει η ελληνική οικονομία από το τέλμα; Δεκαέξι απλές ερωτήσεις και απαντήσεις περιγράφουν το ζήτημα.

Γιατί τα χαλάσαμε με τους Ευρωπαίους (και πώς μπορούμε να τα ξαναφτιάξουμε) | tovima.gr

Η ΕΛΛΑΔΑ χαρακτηρίζεται από τον «διεθνή Τύπο» το μαύρο πρόβατο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μάς πιέζει διαρκώς να πάρουμε μέτρα για τον περιορισμό του ελλείμματος και του χρέους. Τα κυβερνητικά προγράμματα εξυγίανσης της οικονομίας επιστρέφονται ως ανεπαρκή και το κόστος δανεισμού του Δημοσίου έχει εκτιναχθεί στα ύψη. Πόσο ακριβή είναι όλα αυτά; Για ποιο λόγο χάλασε η σχέση μας με τους ευρωπαίους εταίρους και πώς μπορούμε να την ξαναφτιάξουμε; Ποιες δυνατότητες επιρροής έχει ο έλληνας πρωθυπουργός στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή; Μήπως είναι καλύτερα να επιστρέψουμε στη δραχμή; Πώς θα ξεφύγει η ελληνική οικονομία από το τέλμα; Δεκαέξι απλές ερωτήσεις και απαντήσεις περιγράφουν το ζήτημα.

1. Γιατί αφού όλες οι χώρες ακολουθούν πολιτική αύξησης των δημοσίων δαπανών- με την υπόδειξη μάλιστα της ΕΕ – η Ελλάδα πιέζεται να ακολουθήσει πολιτική μείωσης του ελλείμματος;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει βασικό σκοπό τη διατήρηση του Συμφώνου Σταθερότητας το οποίο επιβάλλει σε όλα τα κράτη έλλειμμα μικρότερο από το 3% του ΑΕΠ και αποκλιμακούμενο δημόσιο χρέος. Η Ελλάδα έχει έλλειμμα σημαντικά υψηλότερο, ενώ το δημόσιο χρέος αυξάνεται αντί να μειώνεται. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ελληνική περίπτωση διαφέρει από τις άλλες διότι το έλλειμμα δεν σχετίζεται με την κρίση αλλά με την κακοδιαχείριση του δημόσιου τομέα και τις διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας. Πιστεύει λοιπόν ότι δεν πρέπει να χαλαρώσουμε, αλλά αντίθετα πρέπει να διορθώσουμε τα δημόσια οικονομικά μας για να μπορέσουμε μελλοντικά να ορθοποδήσουμε. Θεωρεί επίσης ότι η αύξηση των δημόσιων δαπανών στην Ελλάδα είναι αντιπαραγωγική.

2. Γιατί άλλες χώρες που έχουν έλλειμμα το οποίο υπερβαίνει το 3% του ΑΕΠ δεν πιέζονται αντιστοίχως από την Επιτροπή;

Η αλήθεια είναι ότι και άλλες χώρες, όπως π.χ. η Γαλλία και η Ισπανία, έχουν ελλείμματα που υπερβαίνουν το 3% του ΑΕΠ τους. Και σε αυτές τις χώρες η Επιτροπή κάνει ανάλογες συστάσεις. Η διάρθρωση, όμως, της οικονομίας τους είναι τέτοια που η Επιτροπή κρίνει αναγκαία την ενίσχυση των δημόσιων δαπανών για να κινηθούν οι βιομηχανίες τους. Η Ελλάδα δυστυχώς εκτός του δημόσιου ελλείμματος έχει και τεράστιο δημόσιο χρέος, αλλά και υπερβολικό έλλειμμα εξωτερικών συναλλαγών που φθάνει στα 40 δισ. ευρώ ετησίως. Ο συνδυασμός των τριών αυτών προβλημάτων μάς κάνει πιο ευάλωτους.

3. Σε ποιόν βαθμό μπορεί η Επιτροπή να επιβάλει στην ελληνική κυβέρνηση συγκεκριμένα μέτρα;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν επιβάλλει μέτρα πολιτικής. Μπορεί όμως να πιέζει να φέρουμε τα δημοσιονομικά μεγέθη εντός των ορίων του Συμφώνου Σταθερότητας και αυτό κάνει. Η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε πρόγραμμα μέτρων, η Επιτροπή το έκρινε ανεπαρκές και ζητεί τη λήψη και άλλων. Δεν προσδιορίζει ποια πρέπει να είναι αυτά, αλλά έχει υποδείξει ότι πρέπει να λυθεί το Ασφαλιστικό, να ανοίξουν οι αγορές και τα «κλειστά» επαγγέλματα. Θέλει επίσης να υπάρξουν διαρθρωτικές αλλαγές για τη μείωση της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς. Τα μέτρα που παίρνει η κυβέρνηση είναι ταμειακά και δεν αντιμετωπίζουν αυτά που η Επιτροπή προσδιορίζει ως προβλήματα.

4. Πώς μπορεί να μας τιμωρήσει αν δεν εφαρμόσουμε την πολιτική που υποδεικνύει;

Κατ΄ αρχάς καμία χώρα δεν μπορεί να «εκδιωχθεί» από την ΕΕ διότι δεν υπάρχει καν διαδικασία για να γίνει κάτι τέτοιο. Ο επίτροπος Χοακίν Αλμούνια είπε χαρακτηριστικά ότι η Επιτροπή δεν θα λάβει μέτρα κατά της Ελλάδας και ότι η χώρα μας θα τιμωρηθεί από τις διεθνείς αγορές. Αυτό σημαίνει ότι οι διεθνείς αγορές θα μας αυξήσουν το κόστος δανεισμού διότι θα χάσουν την εμπιστοσύνη τους στην οικονομία μας. Αυτό και έγινε. Παρ΄ όλα αυτά η Επιτροπή μπορεί να μας τιμωρήσει- και το κάνει-, θέτοντας την ελληνική οικονομία υπό επιτήρηση.

5. Εχουμε δυνατότητες «παζαρέματος» με την Επιτροπή για να περιορίσουμε την πίεση;

Δυστυχώς οι δυνατότητες πίεσης που έχουν οι μικρές χώρες είναι πολύ μικρότερες από αυτές που έχουν οι μεγαλύτερες. Στην περίπτωσή μας οι δυνατότητες είναι ακόμη πιο περιορισμένες διότι έχουμε χάσει την αξιοπιστία μας, η οποία άρχισε να μειώνεται από την περίφημη απογραφή του πρώην υπουργού Γ.Αλογοσκούφη και στη συνέχεια μειώθηκε ακόμη περισσότερο όταν διαπιστώθηκε ότι δεν μπορούμε να προσαρμοστούμε στις προϋποθέσεις της Επιτροπής. Το κακό ολοκληρώθηκε με τις συνεχείς αλλαγές του προϋπολογισμού του 2009.

6. Τι θα μπορούσαμε να υποσχεθούμε ώστε να αποφύγουμε τα επώδυνα μέτρα;

Η κυβέρνηση θα μπορούσε να παρουσιάσει στην Επιτροπή πρόγραμμα σταδιακού περιορισμού του ελλείμματος μέσα στην επόμενη διετία και να κερδίσει χρόνο. Ωστόσο θα έπρεπε αυτό το πρόγραμμα να περιλαμβάνει συγκεκριμένες διαρθρωτικές αλλαγές, όπως π.χ. για το Ασφαλιστικό, και να αποδεικνύεται ότι είναι εφαρμόσιμο. Δυστυχώς η κυβέρνηση δεν συνέταξε ένα τέτοιο πρόγραμμα, αλλά παρουσίασε βιαστικά εισπρακτικά μέτρα αμφιβόλου αποτελεσματικότητας. Η Επιτροπή έχει αποσύρει την εμπιστοσύνη της από την ελληνική κυβέρνηση και γι΄ αυτό δεν είναι διατεθειμένη να μας δώσει περιθώρια χρόνου.

7. Θα μας συνέφερε αν εγκαταλείπαμε το ευρώ και επιστρέφαμε στη δραχμή;

Κατ΄ αρχάς κανείς δεν μπορεί να μας επιβάλει να αλλάξουμε νόμισμα. Μπορούμε, όμως, να το ζητήσουμε εμείς. Κάποιοι θεωρούν ότι θα ήταν καλό να εγκαταλείψουμε το ευρώ για να αποφύγουμε τα σκληρά μέτρα και για να μπορούμε να τυπώνουμε όσο χρήμα θέλουμε και να υποτιμάμε το νόμισμά μας για να γίνουμε πιο ανταγωνιστικοί. Τι θα συνέβαινε σε αυτή την περίπτωση; Πρώτον, η Ενωση θα προτιμούσε να μας διασώσει παρά να μας αφήσει να εγκαταλείψουμε το νόμισμά της, διότι αυτό θα είχε αρνητική επίδραση στο ευρώ. Οι διεθνείς αγορές θα θεωρούσαν ότι αφού έφυγε μια χώρα μπορεί να φύγουν και άλλες και το ευρώ θα κλονιζόταν. Από την άλλη μεριά, οι Ελληνες που θα θεωρούσαν ότι η δραχμή θα υποτιμάται διαρκώς θα πουλούσαν τις περιουσίες τους για να αποταμιεύσουν σε ευρώ, θα δυσκολευόμασταν να αποπληρώσουμε τα δάνεια που έχουμε σε ευρώ και όλες οι αξίες θα κατέρρεαν. Οι επιχειρήσεις θα δυσκολευόταν να δανειστούν, το ίδιο και το Ελληνικό Δημόσιο. Αυτό θα ήταν ολική καταστροφή.

8. Ποιο είναι σήμερα το «κλίμα» στη σχέση μας με την Επιτροπή και πότε χάλασε;

Οι σχέσεις με την Επιτροπή άρχισαν να χαλάνε από την απόφαση της κυβέρνησης να πραγματοποιήσει την «απογραφή» της οικονομίας. Η απόφαση αυτή αποσκοπούσε στο να πείσει τους ψηφοφόρους ότι η οικονομική διαχείριση του ΠαΣοΚ ήταν κακή. Είπε λοιπόν στην Επιτροπή ότι το έλλειμμα ήταν υψηλότερο απ΄ ό,τι είχε αποδείξει η προηγούμενη κυβέρνηση ότι ήταν. Η Επιτροπή ενοχλήθηκε διότι η απογραφή έθιγε και τη δική της αξιοπιστία εφόσον είχε αποδεχθεί τα στοιχεία που είχε δώσει η προηγούμενη κυβέρνηση. Η απογραφή μάς έθεσε αυτομάτως υπό επιτήρηση και για να βγούμε έπρεπε να πάρουμε δραστικά μέτρα. Αντ΄ αυτού η κυβέρνηση προχώρησε στην αύξηση του ΑΕΠ με την ενσωμάτωση της παραοικονομίας, οπότε αυτόματα το έλλειμμα και το χρέος που είχαν λογιστικά αυξηθεί μέσω της απογραφής ως ποσοστά του ΑΕΠ μειώθηκαν λογιστικά. Με το κόλπο αυτό βγήκαμε από την επιτήρηση. Δέχθηκε δηλαδή η Επιτροπή για δεύτερη φορά τα λογιστικά κόλπα της κυβέρνησης. Οταν όμως διαπίστωσε ότι και πά λι ξέφυγε το έλλειμμα από το 3% και ότι ο προϋπολογισμός του 2009 δεν ήταν υλοποιήσιμος η σχέση μαζί της έφτασε στο ναδίρ.

9. Με την «απογραφή» αποκαταστάθηκε η ακρίβεια των ελληνικών στοιχείων;

Η προηγούμενη κυβέρνηση είχε επεξεργαστεί κάποια επιχειρήματα για τον υπολογισμό του ελλείμματος. Για παράδειγμα είχε πει ότι οι στρατιωτικές δαπάνες δεν πρέπει να μπαίνουν στο σύνολό τους στο έλλειμμα τη χρονιά που αποφασίζονται, αλλά να μετράει μόνο η ετήσια πραγματική δαπάνη κάθε χρόνο ώσπου να εξοφληθούν τα όπλα που παραγγέλλουμε. Η Επιτροπή όχι μόνο είχε συμφωνήσει, αλλά υιοθέτησε αυτή τη λογική και σε αντίστοιχες περιπτώσεις άλλων χωρών. Με την απογραφή η κυβέρνηση Καραμανλή ζήτησε όλες αυτές οι δαπάνες να μπαίνουν στο έλλειμμα και έτσι εκτινάχθηκε σε ποσοστό πάνω από 5% του ΑΕΠ και μπήκαμε σε επιτήρηση. Τίποτε δεν είχε αλλάξει στην ελληνική οικονομία. Εμείς υιοθετήσαμε λογιστικό σύστημα που λειτουργούσε εις βάρος μας.

10. Γιατί δεν έχουμε καταφέρει να είμαστε εντάξει με τις απαιτήσεις της ΕΕ;

Η ελληνική οικονομία στηρίζεται στον δημόσιο τομέα σε ποσοστό που ξεπερνά το 50% του ΑΕΠ. Αφενός είναι πολύ ευρύς ο δημόσιος τομέας και αφετέρου μεγάλο μέρος του ιδιωτικού τομέα στηρίζεται στις δημόσιες παραγγελίες και στις δημόσιες δαπάνες. Οι απαιτήσεις της Επιτροπής αφορούν τα ελλείμματα και τα χρέη του δημόσιου τομέα και ο δικός μας είναι μεγάλος και αντιπαραγωγικός. Ταυτόχρονα η γραφειοκρατία και η διαφθορά εμποδίζουν την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα ώστε να συμβάλει περισσότερο στην αύξηση του ΑΕΠ, ενώ οι πελατειακές σχέσεις κράτουςψηφοφόρων εμποδίζουν όλες τις αλλαγές. Επιπλέον η ελληνική οικονομία είναι λιγότερο ανταγωνιστική σε σχέση με τις οικονομίες των άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Και όσο παραμένει ελεγχόμενη από το κράτος θα έχουμε αύξηση ελλείμματος και χρέους.

11. Πόσο ισχυρός είναι ένας επίτροπος έναντι του έλληνα πρωθυπουργού;

Οι επίτροποι είναι πανίσχυροι. Διοικούν την Ευρωπαϊκή Ενωση διότι εφαρμόζουν τις αποφάσεις που λαμβάνονται στο Εco/Fin, δηλαδή στο Συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών όλων των χωρών. Οι δεσμεύσεις του Συμφώνου Σταθερότητας έχουν αποφασιστεί από τις ηγεσίες όλων των χωρών και οι επίτροποι απλώς φροντίζουν για την εφαρμογή τους. Συνεπώς εκπροσωπούν όλους τους πρωθυπουργούς και όλες τις κυβερνήσεις. Ο έλληνας πρωθυπουργός θα πρέπει να εφαρμόσει την πολιτική που υποδεικνύουν οι επίτροποι διότι έχει και εκείνος μαζί με όλους τους άλλους πρωθυπουργούς συμφωνήσει όσον αφορά το Σύμφωνο Σταθερότητας.

12. Μπορεί ο έλληνας πρωθυπουργός να παρακάμψει την Επιτροπή και να κλείσει συμφωνίες με τους ομολόγους του ώστε να ακολουθήσει ελεύθερα την πολιτική που η κυβέρνησή του επιθυμεί;

Ο έλληνας πρωθυπουργός μπορεί να συνεννοηθεί με τους άλλους ευρωπαίους ηγέτες και να βρουν ένα πεδίο συνεννόησης ώστε να συναποφασίσουν στο Εco/Fin κάποιες αλλαγές, τις οποίες μπορούν να επιβάλουν στην Επιτροπή. Δεν μπορεί όμως κανένας πρωθυπουργός να αγνοήσει την Επιτροπή, η οποία εφαρμόζει αποφάσεις που έχουν από κοινού λάβει όλες οι κυβερνήσεις. Αυτό που μπορεί ο έλληνας Πρωθυπουργός να κάνει είναι να εξασφαλίσει τη στήριξη από ένα γκρουπ ισχυρών χωρών της ΕΕ, αλλά σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να δώσει χειροπιαστές διαβεβαιώσεις για εξυγίανση της οικονομίας. 13. Γιατί η Επιτροπή δίνει τόση σημασία στην προσαρμογή της Ελλάδας; Είναι αλήθεια ότι η δική μας πορεία θέτει σε κίνδυνο την Ευρωπαϊκή Ενωση;

Ο ρόλος της Επιτροπής είναι να τηρούνται οι συμφωνίες, συνεπώς είναι η δουλειά της να ελέγχει και να επαναφέρει στον σωστό δρόμο κάθε χώρα που ξεφεύγει από το πλαίσιο των κανόνων. Η αλήθεια είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν κινδυνεύει από την κακή πορεία της ελληνικής οικονομίας. Αν ανεχθεί τις δικές μας παρατυπίες χάνει αξιοπιστία έναντι της διεθνούς κοινότητας. Η αδυναμία της ελληνικής οικονομίας και το υψηλό κόστος δανεισμού της Ελλάδας επηρεάζουν την ισχύ του ευρώ έστω και οριακά, αφού αυτό είναι το κοινό νόμισμα. Διότι ο κίνδυνος για μια χώρα, όσο και αν αυτή είναι μικρή, επηρεάζει τον συνολικό κίνδυνο για την Ευρωπαϊκή Ενωση έναντι των διεθνών αγορών.

14. Γιατί η Ελλάδα ενώ είναι χώρα-μέλος της ΕΕ και το νόμισμά της είναι το ευρώ δανείζεται με υψηλότερο επιτόκιο από αυτό με το οποίο δανείζονται οι άλλες χώρες;

Το ύψος του επιτοκίου είναι το άθροισμα ορισμένων κινδύνων. Οταν μια ευρωπαϊκή χώρα δανείζεται, το επιτόκιο ξεκινάει από το επίπεδο του Εuribor και προστίθεται σε αυτό ο κίνδυνος που υπάρχει για την οικονομία της. Ο κίνδυνος προσδιορίζεται από την κατάσταση της οικονομίας και τις δυνατότητες εξόφλησης του χρέους της. Η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε κακή κατάσταση σε σχέση με τη γερμανική και ο κίνδυνος να μην μπορεί να πληρώσει άνετα τα χρέη της είναι μεγαλύτερος. Συνεπώς επιβαρύνεται με υψηλότερο επιτόκιο απ΄ ό,τι τα δάνεια της Γερμανίας. Το ζήτημα που συζητιέται στην Ευρώπη είναι ότι θα έπρεπε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να εκδίδει ευρωομόλογα και να δανείζεται από τις διεθνείς αγορές με χαμηλό κόστος και στη συνέχεια να δανείζει τις χώρες-μέλη. Ετσι οι δανειστές δεν θα μπορούσαν ανεξέλεγκτα να επιβαρύνουν με υψηλά επιτόκια μια χώρα-μέλος. Ομως αυτό απαγορεύεται από το Καταστατικό της ΕΚΤ.

15. Πώς μπορεί η κυβέρνηση να δανειστεί με χαμηλότερο επιτόκιο;

Τέτοιου είδους συμφωνίες κλείνονται σε πολιτικό επίπεδο. Είναι διακρατικές συμφωνίες, όπως αυτές που έχουν κλείσει οι ΗΠΑ με την Κίνα για να συνεχίσουν οι Κινέζοι να αγοράζουν αμερικανικά ομόλογα. Η Ελλάδα δεν έχει μέχρι στιγμής κλείσει τέτοιες συμφωνίες και γι΄ αυτό είναι αναγκασμένη να απευθύνεται στους διεθνείς δανειστές, δηλαδή στα golden boys των ξένων τραπεζών, οι οποίοι ασφαλώς μας χρεώνουν όσο περισσότερο μπορούν. Συμφωνίες δανεισμού θα μπορούσαμε να έχουμε συνάψει με χώρες που έχουν πλεόνασμα στο εξωτερικό τους ισοζύγιο, όπως π.χ. με την Κίνα, το Κουβέιτ, χώρες με τις οποίες είχαμε επαφή σε επίπεδο αρχηγών.

16. Μπορεί να αλλάξει στο κοντινό μέλλον η στάση της Επιτροπής απέναντι στην Ελλάδα;

Η στάση της Επιτροπής θα αλλάξει αν πειστεί ότι η κυβέρνηση θα μπορέσει να μειώσει τα ελλείμματα και το χρέος. Δεν έχει πειστεί και η επιφυλακτικότητά της αυξάνεται καθώς βλέπει ότι δεν υπάρχει διάθεση συμμόρφωσης από μέρους της ελληνικής κυβέρνησης. Συνεπώς δεν μπορούμε να αισιοδοξούμε ότι η στάση της έναντι της Ελλάδος θα χαλαρώσει. Από την άλλη μεριά υπάρχει μια γενικότερη συζήτηση στην Ευρωπαϊκή Ενωση για χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας λόγω της κρίσης. Αν συνολικά χαλαρώσει η Επιτροπή τα κριτήρια του Συμφώνου, τότε θα είναι πιο εύκολο και για την Ελλάδα να αντιμετωπίσει τα προβλήματά της.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk