Οι είκοσι ηγέτες θα αναζητήσουν τη χρυσή τομή και μια κατ΄ αρχήν συμφωνία

Προσπάθεια ανάνηψης της παγκόσμιας οικονομίας

Η ατζέντα της συνόδου του G20 είναι εκ πρώτης όψεως άκρως ενθαρρυντική: σκοπός της άλλωστε, σύμφωνα με τους βρετανούς διοργανωτές, είναι η «ανάνηψη» της ημιθανούς παγκόσμιας ανάπτυξης, με τον πρωθυπουργό Γκόρντον Μπράουν να ζητεί από τους «19» προσκεκλημένους του να πράξουν «ό,τι χρειάζεται» για την από κοινού αντιμετώπιση της κρίσης. Βασικοί στόχοι της συνόδου είναι το «ξεπάγωμα» του δανεισμού και η «αποτοξίνωση» του μολυσμένου από τα τοξικά προϊόντα τραπεζικού συστήματος, που …

Η ατζέντα της συνόδου του G20 είναι εκ πρώτης όψεως άκρως ενθαρρυντική: σκοπός της άλλωστε, σύμφωνα με τους βρετανούς διοργανωτές, είναι η «ανάνηψη» της ημιθανούς παγκόσμιας ανάπτυξης, με τον πρωθυπουργό Γκόρντον Μπράουν να ζητεί από τους «19» προσκεκλημένους του να πράξουν «ό,τι χρειάζεται» για την από κοινού αντιμετώπιση της κρίσης. Βασικοί στόχοι της συνόδου είναι το «ξεπάγωμα» του δανεισμού και η «αποτοξίνωση» του μολυσμένου από τα τοξικά προϊόντα τραπεζικού συστήματος, που έχει ήδη επιχειρηθεί με ανάμεικτα αποτελέσματα σε εθνικό επίπεδο από τα περισσότερα κράτη, αλλά και η αναβάθμιση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που ξεμένει ταχύτατα από χρήματα τη στιγμή που καλείται να διασώσει κυριολεκτικά δεκάδες οικονομίες από τη χρεοκοπία, μεταξύ των οποίων και αρκετές χώρες από την Ανατολική Ευρώπη, αλλά και τη (συμμετέχουσα στο G20, με απλωμένο χέρι) Τουρκία. Το ΔΝΤ έχει άλλωστε ήδη «σώσει», ό,τι κι αν σημαίνει αυτό, επτά χώρες το τελευταίο εξάμηνο ξοδεύοντας 46 δισ. δολάρια…

Η αρχική αισιοδοξία, όμως, που γεννήθηκε μέσα από την περιρρέουσα φιλολογία για «ένα νέο Μπρέτον Γουντς», που θα άλλαζε για πάντα τους μηχανισμούς της παγκόσμιας οικονομίας και θα εισήγε ένα νέο, δικαιότερο καπιταλιστικό σύστημα, έχει προ πολλού υποχωρήσει: όχι μόνο το χάσμα απόψεων ανάμεσα στους «πλούσιους» και στους «φτωχούς» του πλανήτη παραμένει αγεφύρωτο, και μάλιστα βαθαίνει λόγω της ροπής των πλουσίων προς τον προστατευτισμό, αλλά βαθύ ρήγμα έχει πλέον σχηματιστεί και μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που προσπαθεί με νύχια και με δόντια να κρατήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία της, και των Αγγλοαμερικανών, οι οποίοι προσπαθούν να κλείσουν τις μαύρες τρύπες των οικονομιών τους με δισεκατομμύρια δολάρια των φορολογουμένων τους.

Στρατηγικές διαφωνίες
Η στρατηγική διαφωνία για την καλύτερη μέθοδο οικονομικής αναθέρμανσης είναι τώρα εμφανής και στο εσωτερικό του «σκληρού πυρήνα» των βιομηχανικών χωρών, με το «αγγλοαμερικανικό» στρατόπεδο να διαφωνεί κάθετα με τον «γαλλογερμανικό άξονα» στο φλέγον θέμα της ενίσχυσης των δημόσιων «πυροσβεστικών» πακέτων τόνωσης των οικονομιών. Οι Μπαράκ Ομπάμα και Μπράουν, για τους δικούς τους λόγους ο καθένας, δείχνουν σε αυτή τη φάση να αδιαφορούν για τα τεράστια ελλείμματα και χρέη που σωρεύουν για να παράσχουν στήριξη προς τους κατ΄ εξοχήν ενόχους της κρίσης, τις μεγάλες τράπεζες και τα στελέχη τους, που άφησαν τη στεγαστική «φούσκα» πρώτα να διασταλεί και στη συνέχεια να εκραγεί, με αποτέλεσμα εκατομμύρια απλοί άνθρωποι σε όλον τον κόσμο να χάνουν σήμερα τις δουλειές τους και τις περιουσίες τους.

Η Γαλλία και η Γερμανία, όμως, όπως και τα περισσότερα κράτη της Ενωσης, αντιστέκονται σθεναρά στις πιέσεις των ΗΠΑ, της Βρετανίας αλλά και της Ιαπωνίας να αποδεχθούν την ανάγκη πρόσθετων δημοσιονομικών ενισχύσεων, της τάξεως του 2% του ΑΕΠ τους, για την αντιμετώπιση της κρίσης. Εκπροσωπώντας την πλειονότητα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, Γάλλοι και Γερμανοί τάχθηκαν ενάντια στα πρόσθετα «πακέτα σωτηρίας» με χρήματα των φορολογουμένων, δηλαδή στην αμφιλεγόμενη συνταγή σωτηρίας των Μπαράκ Ομπάμα και Γκόρντον Μπράουν, και συμφωνούν με τους «Αγγλοσάξονες» μόνο στην ανάγκη επιβολής ενός αυστηρότερου ρυθμιστικού πλαισίου στη λειτουργία του χρηματοοικονομικού συστήματος. Η θέση τους αυτή υποστηρίχθηκε τελικά, παρά τις επί μέρους διαφωνίες, και στην πρόσφατη σύνοδο των «27», όπου δόθηκε ιδιαίτερο βάρος στη δημοσιονομική πειθαρχία της ευρωζώνης.

Οι αποκαλύψεις των τελευταίων εικοσιτετραώρων για τα μπόνους των στελεχών του αμερικανικού ασφαλιστικού γίγαντα ΑΙG, με τα δολάρια των αμερικανών φορολογουμένων, αποτελούν από μόνες τους ισχυρό επιχείρημα υπέρ της πιο συγκρατημένης «κεντροευρωπαϊκής» άποψης. Ακόμη και ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Μέρβιν Κινγκ αντιτίθεται, όπως όλα δείχνουν, στα σχέδια Μπράουν υποστηρίζοντας ότι η οικονομία δεν σηκώνει νέα ελλείμματα.

Προκειμένου να μην τιναχθεί η σύνοδος κορυφής στον αέρα, βέβαια, οι «είκοσι» αναμένεται να αποφύγουν τις μετωπικές συγκρούσεις για το θέμα των «πακέτων σωτηρίας» και να αναζητήσουν τη χρυσή τομή σε μια κατ΄ αρχήν συμφωνία για «συμμάζεμα» του διεθνούς τραπεζικού συστήματος. Εκεί όπου όλοι συμφωνούν είναι στην ανάγκη αυστηρότερης εποπτείας των τραπεζών, των οίκων πιστοληπτικής αξιολόγησης και φυσικά των κερδοσκοπικών κεφαλαίων υψηλού ρίσκου, των hedge funds.

Νέος ρόλος, ίδιος πρωταγωνιστής
Πώς όμως θα επιτευχθεί αυτή η «ριζική μεταμόρφωση» του τραπεζικού τομέα; Με την ενίσχυση του εποπτικού ρόλου, καθώς και των κεφαλαίων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), ώστε να μπορεί να παρεμβαίνει… μελλοντικά για τη διάσωση αναδυόμενων οικονομιών σε κίνδυνο. Σύμφωνα με πληροφορίες, μάλιστα, συζητήθηκε ένα φιλόδοξο σχέδιο που προβλέπει τον υπερδιπλασιασμό των πόρων του ΔΝΤ στο μισό τρισεκατομμύριο δολάρια από 250 δισ. δολάρια σήμερα.

Το γεγονός ότι το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα, όπως και το σύνολο των διεθνών ελεγκτικών μηχανισμών, απέτυχαν παταγωδώς να αντιμετωπίσουν ή έστω να προβλέψουν εγκαίρως την κρίση δημιουργεί ερωτήματα ως προς την αποτελεσματικότητα του υπό διαμόρφωση νέου πλαισίου ελέγχου. Το ΔΝΤ εμφανίζεται ξανά ως ο βασικός μοχλός αναθέρμανσης της παγκόσμιας οικονομίας- ο πλανόδιος… πυροσβέστης που θα αναλάβει να σβήνει τις φωτιές όταν ξεκινούν και προτού μεταδοθούν σε άλλες χώρες. Και ας λέει μια αγγλική παροιμία πως «δεν μπορείς να μάθεις καινούργια κόλπα σε ένα γέρικο σκυλί»!

Πολλά κράτη όμως που συμμετέχουν στο G20, όπως προκύπτει, φοβούνται με το δίκιο τους την πιθανότητα επανάληψης των «ιμπεριαλιστικών» προσεγγίσεων που εφήρμοζε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στα προηγούμενα δανειοδοτικά πακέτα του. Μάλιστα ο ρώσος πρόεδρος Ντιμίτρι Μεντβέντεφ όχι μόνο διαφώνησε με την προτεινόμενη από πολλές ευρωπαϊκές χώρες αναβάθμιση του ρόλου του ΔΝΤ αλλά ζήτησε και τον περαιτέρω περιορισμό του! Οι μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες, που γνωρίζουν από πρώτο χέρι τι συνοδεύει συνήθως τα δάνεια του ΔΝΤ, δείχνουν αυξανόμενη καχυποψία απέναντι στις προοπτικές παγκόσμιας συνεννόησης για την κρίση. Τα κράτη-μέλη της νεοσύστατης ομάδας ΒRΙC (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα) δείχνουν έτοιμα να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία της συνόδου για να ασκήσουν κριτική στη Δύση και να παρουσιάσουν τις δικές τους προτάσεις για την έξοδο από την κρίση. Κατά τις επισκέψεις του σε Ομπάμα και Μπράουν ο Βραζιλιάνος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα υπήρξε ιδιαίτερα καυστικός, ενώ και η αρχική αισιοδοξία για βελτίωση των σχέσεων της Ρωσίας και της Κίνας με τις ΗΠΑ μετά την εκλογή Ομπάμα δεν δείχνει να δικαιώνεται.

Κινεζικές ανησυχίες
Oι χώρες της ΒRΙC μάλιστα κάλεσαν με κοινή τους ανακοίνωση τις ΗΠΑ και τις χώρες-μέλη της ευρωζώνης να «επιδείξουν μεγαλύτερη διαφάνεια» και να δώσουν «περισσότερες πληροφορίες» για την κατάσταση της οικονομίας τους, ενώ ο κινέζος πρωθυπουργός Γουέν Τζιαμπάο εξέφρασε για πρώτη φορά σαφείς ανησυχίες για την ασφάλεια των κινεζικών επενδύσεων σε ομόλογα του αμερικανικού Δημοσίου, όπου, ως γνωστόν, το Πεκίνο έχει επενδύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια λόγω των τεράστιων δημοσιονομικών ελλειμμάτων και της πολιτικής χαμηλών επιτοκίων της Ουάσιγκτον.

Ο Ομπάμα βέβαια έχει ως τώρα αρνηθεί κατηγορηματικά ότι υπάρχουν διαφωνίες στους κόλπους της G20. «Δεν ξέρω πώς έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι διαμορφώνονται χωριστά “στρατόπεδα” στο G20. Δεν υπάρχουν στρατόπεδα» ανέφερε ο αμερικανός πρόεδρος- δηλώνοντας παράλληλα ότι η Κίνα μπορεί να έχει «απόλυτη εμπιστοσύνη» στην αμερικανική οικονομία και ιδιαίτερα στα ομόλογα του αμερικανικού Δημοσίου… Η αλήθεια όμως είναι ότι στο πρώτο του «προεδρικό» ταξίδι στην Ευρώπη ο Ομπάμα ούτε θέλει ούτε και μπορεί να παίξει τον ρόλο του παγκόσμιου σωτήρα: η οικονομική αξιοπιστία της Αμερικής, όπως και να το κάνουμε, βρίσκεται στο ναδίρ και θα πάρει καιρό για να επανέλθει.

Με τις ρωσοαμερικανικές και σινοαμερικανικές σχέσεις στο ναδίρ, την Ευρώπη διχασμένη και τις αναπτυσσόμενες χώρες ανήσυχες για το οικονομικό τους μέλλον- τώρα που η ατμομηχανή της διεθνούς οικονομίας, οι δυτικοί καταναλωτές, δεν δείχνουν πλέον ικανοί να συνεχίσουν την ξέφρενη κατανάλωση των φθηνών προϊόντων τους-, η λύση της εξίσωσης, και ειδικά η πολυσυζητημένη «επανίδρυση» του χρηματοπιστωτικού συστήματος που υπόσχεται τόσο εύκολα ο Μπράουν, απαιτεί ένα επίπεδο σύμπνοιας που πολύ δύσκολα θα επιτευχθεί από τον πρωτάρη σε μεγάλα γεγονότα νέο πρόεδρο. Μην ξεχνάμε πως ο Ομπάμα θα έχει και πολλά… μη οικονομικά θέματα να συζητήσει με τον ρώσο ομόλογό του στο περιθώριο της συνόδου, ενώ αμέσως μετά τον περιμένει μια «καυτή» από κάθε άποψη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ! Από αυτή την οπτική γωνία ίσως δικαιωθεί στο Εxcel Center του Λονδίνου η «αιρετική» άποψη που ξεστόμισε πριν από λίγες ημέρες ο (υπεράνω αντιαμερικανικής υποψίας…) βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Μίλιμπαντ ότι η σύνοδος θα σημάνει το τέλος της εποχής του μονοπολικού κόσμου, δηλαδή της Αμερικής ως μοναδικής υπερδύναμης!

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk