Προνομιούχοι και μη προνομιούχοι, φυγάδες από το Αφγανιστάν και από το Πακιστάν, φύλαρχοι, δουλέμποροι, αστυνομικοί, ενοχλημένοι κάτοικοι και «αγανακτισμένοι» πολίτες, σε μια βρώμικη, από όλες τις απόψεις, παράσταση

Εκρηξη στη «μικρή Καμπούλ» της Πάτρας

Η ΠΑΤΡΑ είναι η πόλη των αντιθέσεων. Είναι η κοσμοπολίτικη έξοδος της Ελλάδας για τη Δύση και ταυτόχρονα μια κλειστή κοινωνία. Είναι η πόλη των ιταλών αναρχικών που ίδρυσαν την Παναχαϊκή και το ίδιο μέρος από το οποίο κατάγεται ο φονιάς του εκπαιδευτικού Νίκου Τεμπονέρα. Τώρα, οι αντιθέσεις βγαίνουν στην επιφάνεια για ακόμη μία φορά και απειλούν να λάβουν χαοτικές διαστάσεις εξαιτίας της παρουσίας σχεδόν 4.000 προσφύγων στην αχαϊκή πρωτεύουσα- ελεύθερων φυλακισμένων, όσο κι αν μοιάζει οξύμωρο το σχήμα. Οσο περνάει ο καιρός και το πρόβλημα οξύνεται, η πατρινή κοινωνία διχάζεται όλο και περισσότερο και πολλοί επισημαίνουν ότι αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με την παντελή απουσία της πολιτείας, προσφέρει τις ιδανικές συνθήκες για την εκκόλαψη του « αβγού του φιδιού ». Το πάλαι ποτέ δοξασμένο « λιμάνι της σταφίδας » είναι τώρα το « λιμάνι των απελπισμένων ». Φτάνοντας στην Πάτρα, το πρώτο που βλέπει κάποιος είναι το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι, μεταξύ προσφύγων και αστυνομικών. Ομάδες Αφγανών και Πακιστανών κρύβονται πίσω από αυτοκίνητα και τηλεφωνικούς θαλάμους, περιμένοντας την κατάλληλη ευκαιρία για να μπουν στο λιμάνι, την ώρα που εισέρχονται σε αυτό οι νταλίκες. Δύο αστυνομικοί, με γοργό βήμα, χτυπάνε απειλητικά με τα κλομπ τους κάδους για να φοβίσουν τους πρόσφυγες, οι οποίοι το σκάνε προς το κέντρο. Λίγο αργότερα, εμφανίζονται ξανά, επιχειρώντας μια νέα απόπειρα. Τα ίδια διαδραματίζονται και στην είσοδο της πόλης. Το μποτιλιάρισμα αναγκάζει τα φορτηγά να κινούνται με χαμηλή ταχύτητα και δεκάδες πρόσφυγες προσπαθούν να μπουν στις καρότσες, χωρίς να τους καταλάβει ο οδηγός. Πίσω στο κέντρο, στη λαϊκή αγορά, βουνά από πατάτες, συσκευασμένες σε σακούλες. « Είναι η φτηνότερη τροφή » λέει ένας πωλητής. Αναρίθμητοι Ασιάτες κυκλοφορούν με πατάτες, τις οποίες τρώνε για πρωινό και για βραδινό. Αλλοι, λιγότερο προνομιούχοι, αναζητούν τροφή στα σκουπίδια. Τη νύχτα της Καθαράς Δευτέρας ένας 17χρονος Αφγανός συνεθλίβη μεταξύ δύο φορτηγών που βρίσκονταν εν κινήσει, στην προσπάθειά του να μπει κρυφά στην καρότσα του προπορευόμενου οχήματος. Αμέσως, δεκάδες πρόσφυγες περικύκλωσαν την νταλίκα που είχε επιταχύνει και χτυπήσει το παιδί, αρνούμενοι να φύγουν εάν η αστυνομία δεν συνελάμβανε τον οδηγό. Εφτασαν δυνάμεις των ΜΑΤ και ξεκίνησαν επεισόδια, με πετροπόλεμο και δακρυγόνα. Στα επεισόδια συμμετείχαν και «αγανακτισμένοι» πολίτες, οι οποίοι προπηλάκισαν και χτύπησαν πρόσφυγες. Εκτοτε, τα πνεύματα είναι οξυμένα, ενώ το παιδί χαροπαλεύει στην Εντατική, με διαλυμένο θώρακα και χτυπημένα πνευμόνια.

Η ΠΑΤΡΑ είναι η πόλη των αντιθέσεων. Είναι η κοσμοπολίτικη έξοδος της Ελλάδας για τη Δύση και ταυτόχρονα μια κλειστή κοινωνία. Είναι η πόλη των ιταλών αναρχικών που ίδρυσαν την Παναχαϊκή και το ίδιο μέρος από το οποίο κατάγεται ο φονιάς του εκπαιδευτικού Νίκου Τεμπονέρα. Τώρα, οι αντιθέσεις βγαίνουν στην επιφάνεια για ακόμη μία φορά και απειλούν να λάβουν χαοτικές διαστάσεις εξαιτίας της παρουσίας σχεδόν 4.000 προσφύγων στην αχαϊκή πρωτεύουσα- ελεύθερων φυλακισμένων, όσο κι αν μοιάζει οξύμωρο το σχήμα. Οσο περνάει ο καιρός και το πρόβλημα οξύνεται, η πατρινή κοινωνία διχάζεται όλο και περισσότερο και πολλοί επισημαίνουν ότι αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με την παντελή απουσία της πολιτείας, προσφέρει τις ιδανικές συνθήκες για την εκκόλαψη του « αβγού
του φιδιού ». Το πάλαι ποτέ δοξασμένο « λιμάνι της σταφίδας » είναι τώρα το « λιμάνι των απελπισμένων ».
Φτάνοντας στην Πάτρα, το πρώτο που βλέπει κάποιος είναι το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι, μεταξύ προσφύγων και αστυνομικών. Ομάδες Αφγανών και Πακιστανών κρύβονται πίσω από αυτοκίνητα και τηλεφωνικούς θαλάμους, περιμένοντας την κατάλληλη ευκαιρία για να μπουν στο λιμάνι, την ώρα που εισέρχονται σε αυτό οι νταλίκες. Δύο αστυνομικοί, με γοργό βήμα, χτυπάνε απειλητικά με τα κλομπ τους κάδους για να φοβίσουν τους πρόσφυγες, οι οποίοι το σκάνε προς το κέντρο. Λίγο αργότερα, εμφανίζονται ξανά, επιχειρώντας μια νέα απόπειρα. Τα ίδια διαδραματίζονται και στην είσοδο της πόλης. Το μποτιλιάρισμα αναγκάζει τα φορτηγά να κινούνται με χαμηλή ταχύτητα και δεκάδες πρόσφυγες προσπαθούν να μπουν στις καρότσες, χωρίς να τους καταλάβει ο οδηγός. Πίσω στο κέντρο, στη λαϊκή αγορά, βουνά από πατάτες, συσκευασμένες σε σακούλες.
« Είναι η φτηνότερη τροφή » λέει ένας πωλητής. Αναρίθμητοι Ασιάτες κυκλοφορούν με πατάτες, τις οποίες τρώνε για πρωινό και για βραδινό. Αλλοι, λιγότερο προνομιούχοι, αναζητούν τροφή στα σκουπίδια.
Τη νύχτα της Καθαράς Δευτέρας ένας 17χρονος Αφγανός συνεθλίβη μεταξύ δύο φορτηγών που βρίσκονταν εν κινήσει, στην προσπάθειά του να μπει κρυφά στην καρότσα του προπορευόμενου οχήματος. Αμέσως, δεκάδες πρόσφυγες περικύκλωσαν την νταλίκα που είχε επιταχύνει και χτυπήσει το παιδί, αρνούμενοι να φύγουν εάν η αστυνομία δεν συνελάμβανε τον οδηγό. Εφτασαν δυνάμεις των ΜΑΤ και ξεκίνησαν επεισόδια, με πετροπόλεμο και δακρυγόνα. Στα επεισόδια συμμετείχαν και «αγανακτισμένοι» πολίτες, οι οποίοι προπηλάκισαν και χτύπησαν πρόσφυγες. Εκτοτε, τα πνεύματα είναι οξυμένα, ενώ το παιδί χαροπαλεύει στην Εντατική, με διαλυμένο θώρακα και χτυπημένα πνευμόνια.

Στην είσοδο του προσφυγικού καταυλισμού της παραλιακής οδού Ηρώων Πολυτεχνείου η μυρωδιά βόθρου κυριαρχεί. Μέσα στις λάσπες και στα σκουπίδια, εκατοντάδες άνθρωποι προσπαθούν να επιβιώσουν. Οι περισσότεροι είναι αφγανοί πρόσφυγες, οι γυναίκες λάμπουν διά της απουσίας τους, όχι όμως και τα προβλήματα της πατρίδας τους. Τέσσερις φυλές- με βαθιά επιφύλαξη η μία για την άλλη- τέσσερις φύλαρχοι, δύο θρησκείες. Οι περισσότεροι μας κοιτούν με καχυποψία και δεν θέλουν να μιλήσουν. Στην άκρη, μια αμερικανίδα δημοσιογράφος ζητεί συγγνώμη εκ μέρους των ΗΠΑ. Δίπλα, μια επιγραφή με αραβουργήματα προδίδει ότι η μεγαλύτερη και κεντρικότερη καλύβα είναι το τέμενος του καταυλισμού. Μπορεί να κλέβουν νερό και ρεύμα, όμως οι θρησκευτικές τους ανάγκες καλύπτονται. Το τζαμί του καταυλισμού είναι το πρώτο ουδέτερο μέρος όπου επικρατεί κοινωνική ειρήνη. Το δεύτερο είναι η ουρά για το ψωμί που φέρνει κάθε ημέρα η Μητρόπολη Πατρών. Εκεί « φρόνιμα και τακτικά » περιμένουν χαμογελαστοί τη σειρά τους.

Τα αυτοσχέδια μπακάλικα
Ο καταυλισμός είναι μια μικρή Καμπούλ. Εχει κεντρικούς δρόμους και μικρά δρομάκια. Στον «κεντρικό» υπάρχουν δυο-τρία αυτοσχέδια μπακάλικα, αλλά και δύο μαγειρεία, που σερβίρουν φαγητά της Ανατολής. Παρ΄ όλη τη δυσοσμία από τον πρόχειρο βόθρο που έφτιαξαν σκάβοντας οι Αφγανοί, στο κεντρικό μπακάλικο, όπου έχει στηθεί ένα άτυπο εντευκτήριο, η μυρωδιά είναι η άκρως αντίθετη. Είναι αυτή των περσικών κυκλάμινων. Κάποιες πολιτισμένες συνήθειες επιβίωσαν στον άχαρο, προσφυγικό «δρόμο του μεταξιού».

« Εφυγα από το Αφγανιστάν το 2003, όμως δεν κατάφερα ακόμη να περάσω στην Ιταλία » λέει ο Χάτζι, ένας ευγενικός πενηντάρης. Ο Χάτζι, μια λόγια φιγούρα, είναι οικονομολόγος και καθηγητής πανεπιστημίου στην Καμπούλ. « Αν και οι αρμόδιοι γνωρίζουν καλά το πρόβλημά μας, δεν κάνουν απολύτως τίποτα » λέει και προσθέτει: « Εάν δεν βρεθεί λύση,μπορεί να χαθεί κάθε έλεγχος ».

Γύρω από τον καταυλισμό οι «μη προνομιούχοι» πρόσφυγες διαμένουν στα γιαπιά. « Φύγαμε το 2004 από το Αφγανιστάν,με τα πόδια και με άλογα » λέει ο Αλί, διερμηνέας πλέον και «παράγων» του καταυλισμού. « Ως την Τουρκίααπό τους 100 επιβιώσαμε οι 70.Αν κάποιος δεν μπορεί να περπατήσει,ο τούρκος δουλέμπορος τον ρίχνει στον γκρεμό » σημειώνει. « Οι περισσότεροι εδώ μέσα είναι μορφωμένοι άνθρωποι, που είχαν καλές δουλειές και τα παράτησαν όλα λόγω του πολέμου. Πουλήσαμε ό,τι είχαμε και δεν είχαμε στην πατρίδα για να πληρώσουμε τους δουλεμπόρους για να φτάσουμε μέχρι εδώ » συμπληρώνει. Τα μέτρα ασφαλείας γύρω από το λιμάνι έχουν αυξήσει την «ταρίφα» για το πέρασμα στην Ιταλία. Πέρυσι κυμαινόταν από 300 ως 500 ευρώ, όμως φέτος κυμαίνεται από 1.500

ως 3.000, ανάλογα με την επικινδυνότητα της ημέρας. « Οσοι έχουν φτάσει στη Δύση και δεν έχουν βρει δουλειά,από ντροπή,δεν έρχονται σε επαφή με όσους άφησαν πίσω στην πατρίδα.Τι να τους πουν;Οτι τα πουλήσαμε όλα για το τίποτα; » ομολογούν οι Αφγανοί. Οι πρόσφυγες είχαν ζητήσει από τον δήμο να τους φέρει χημικές τουαλέτες και οι υπηρεσίες καθαριότητας να κάνουν αποκομιδή των σκουπιδιών, « για να μην πάθουμε τίποτα ». Ομως, όπως λένε, ο δήμος αρνήθηκε πεισματικά. Ο καθηγητής των Αγγλικών
« Είμαι εδώ 17 μήνες.Παλαιότερα παρέδιδα μαθήματα αγγλικών στο Πακιστάν,όμως χρειάστηκε να επιστρέψω στο Αφγανιστάν.Εκεί με βρήκε ο πόλεμος.Δεν άντεξα και ήρθα με χίλιες δυσκολίες στην Ελλάδα » λέει σε εξαιρετικά αγγλικά ο Χαλίντ, ένας νεαρός αφγανός. « Θέλω μια μέρα να πάω στην Αγγλία και να σπουδάσω δημοσιογραφία.Ομως προς στιγμήν είμαι εδώ,εγκλωβισμένος,και συνεργάζομαι με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα » σημειώνει. Στα λασπωμένα δρομάκια του καταυλισμού, ο αδελφός του παιδιού που νοσηλεύεται στην Εντατική- ένα πιτσιρίκι από το Αφγανιστάν- κόβει βόλτες εκνευρισμένος και οι μεγαλύτεροι προσπαθούν να τον ηρεμήσουν. Το προσφυγικό πρόβλημα έχει δημιουργήσει μια σκληρή, απάνθρωπη «αγορά». Κυκλώματα λειτουργούν μέσα στον καταυλισμό, αλλά και μέσα στο λιμάνι και αφορούν το trafficking και τα ναρκωτικά. « Οταν δεν έχεις να φας,αναγκάζεσαι να κάνεις τα πάντα.Κάποιοι πουλάνε ναρκωτικά,άλλοι σιτίζονται από την Εκκλησία,ενώ κάποιοι κλέβουν ο ένας τον άλλον. Κάποιοι που δεν έχουν καθόλου λεφτά,χρεώνουν τον εαυτό τους στον δουλέμπορο και μπορεί να περάσουν χρόνια για να φύγει το χρέος » ομολογούν. « Παλιά ήταν καλύτερα τα πράγματα,μέχρι που απαγόρεψαν στους εργολάβους να παίρνουν από εδώ εργάτες.Φτάσαμε να είμαστε εγκλωβισμένοι στον καταυλισμό.O Θεός να μας βοηθήσει » λένε.

Οι απηυδισμένοι περίοικοι
Oπληθυσμός του καταυλισμού αλλάζει διαρκώς, αφού το Αιγαίο «ξεβράζει» κάθε χρόνο όλο και περισσότερους πρόσφυγες. Οι περισσότεροι από αυτούς θα προσπαθήσουν να φύγουν στην Ιταλία μέσω Πάτρας. « Θέλουμε ανθρώπινες συνθήκες, άσυλο για όσους το ζητάνε και ταξιδιωτικά έγγραφα·δεν ζητάμε τίποτα άλλο » λένε με ειλικρίνεια. Ακόμη χειρότερα είναι τα πράγματα για τους ασυνόδευτους ανήλικους. « Εχουν χαθεί παιδιά.Η Αστυνομία το ξέρει, όμως δεν έχει γίνει τίποτα. Αλλα έχουν σκοτωθεί,κάποια έχουν πέσει θύματα εκμετάλλευσης και όμως ο εισαγγελέας δεν κινητοποιήθηκε για την προστασία τους, ως όφειλε » σημειώνουν τα μέλη της Κίνησης Υπεράσπισης Προσφύγων. Οι κάτοικοι των πολυκατοικιών που γειτνιάζουν με τον καταυλισμό διαμαρτύρονται για την απάνθρωπη κατάσταση που έχει δημιουργηθεί εμπρός από τα σπίτια τους. Μάλιστα, έπειτα από σειρά κινητοποιήσεων, ετοιμάζονται να στήσουν «καραούλι» στα διόδια του Ρίου, στα τέλη του Μάρτη, όταν θα επισκεφτεί την περιοχή ο υπουργός Εσωτερικών κ. Πρ.Παυλόπουλος. Οι ίδιοι δικαίως δηλώνουν απηυδισμένοι, αφού έγιναν και αυτοί- άθελά τους- μέρος του προβλήματος. Τα τελευταία επεισόδια, την Καθαρά Δευτέρα, ανέδειξαν και την εμπλοκή των «αγανακτισμένων πολιτών» στο προσφυγικό ζήτημα. Κρανοφόροι και οπλισμένοι με ξύλα, έπαιξαν πετροπόλεμο με τους Αφγανούς και έβρισαν, απείλησαν και προπηλάκισαν τον κ. Δημ. Κανελλή – μέλος της Κίνησης Υπεράσπισης Προσφύγων- τη στιγμή που προσπαθούσε να ηρεμήσει τα πνεύματα. Μαζί του, ανησυχούντες κάτοικοι της πόλης τονίζουν ότι εάν δεν ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα από την κυβέρνηση η Πάτρα- και μαζί της η Ελλάδα με τις οκτώ προσφυγιές στον 20ό αιώνα- θα μπει σε έναν επικίνδυνο δρόμο, χωρίς επιστροφή.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κοινωνία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk