Προσφέρεται δυνατότητα αναδιάρθρωσης της αγοράς, αν και οι επιπτώσεις είναι ακόμη άγνωστες

Η κρίση ως ευκαιρία στην ταξιδιωτική βιομηχανία

ΙΣΩΣ φαίνεται κάπως ελιτίστικη ή και προκλητική η διαπίστωση,όμως οι υφέσεις δίνουν τη δυνατότητα στους ανθρώπους να…φιλοσοφούν!Κάτι ο περισσότερος χρόνος που έχουν στη διάθεσή τους εν καιρώ κρίσεων και συρρίκνωσης της οικονομικής δραστηριότητας,κάτι η συνειδητοποίηση ότι στον κόσμο αυτό τίποτε δεν είναι σίγουρο και δεδομένο,κάτι η έμφυτη τάση όλων για επιβίωση,οδηγούν πολλούς να αναζητούν «νόημα» και «ευκαιρίες» μέσα στην οικονομική καταστροφή. Η σπουδαία γερμανοεβραία πολιτειολόγος και φιλόσοφος Χάνα Αρέντ είχε αποφανθεί άλλωστε ότι «η πρόοδος και η καταστροφή είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος». Για τον ευρύτερο κλάδο των ταξιδιών και του τουρισμού (ξενοδοχεία, αεροπορικές εταιρείες, επαγγελματικές μετακινήσεις), η σοβούσα κρίση απειλεί να λάβει παγκοσμίως διαστάσεις καταστροφής- για την Ελλάδα και τις άλλες χώρες του βορείου ημισφαιρίου με μεγάλη τουριστική βιομηχανία το μέγεθος της καταστροφής θα φανεί τον Σεπτέμβριο.Ωστόσοκάποιοι ήδη επιχειρούν να αντλήσουν ελπίδα από την καταστροφή. Την αντλούν βασιζόμενοι σε πολλές παραμέτρους και εκφάνσεις της κρίσης:στον εξορθολογισμό των τιμών που ενδεχομένως να αυξήσει το πελατολόγιο πολλών επιχειρήσεων, στη δυνατότητα πραγματοποίησης περισσοτέρων οικονομιών κλίμακος σε επιχειρήσεις του κλάδου που συγχωνεύονται, ακόμη και στην ανάδειξη νέων «παικτών» στις αγορές,ικανών να εκμεταλλευθούν την επιστροφή των «οικονομικών της ύφεσης», όπως θα έλεγε ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν.

ΙΣΩΣ φαίνεται κάπως ελιτίστικη ή και προκλητική η διαπίστωση,όμως οι υφέσεις δίνουν τη δυνατότητα στους ανθρώπους να…φιλοσοφούν!Κάτι ο περισσότερος χρόνος που έχουν στη διάθεσή τους εν καιρώ κρίσεων και συρρίκνωσης της οικονομικής δραστηριότητας,κάτι η συνειδητοποίηση ότι στον κόσμο αυτό τίποτε δεν είναι σίγουρο και δεδομένο,κάτι η έμφυτη τάση όλων για επιβίωση,οδηγούν πολλούς να αναζητούν «νόημα» και «ευκαιρίες» μέσα στην οικονομική καταστροφή. Η σπουδαία γερμανοεβραία πολιτειολόγος και φιλόσοφος Χάνα Αρέντ είχε αποφανθεί άλλωστε ότι «η πρόοδος και η καταστροφή είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος». Για τον ευρύτερο κλάδο των ταξιδιών και του τουρισμού (ξενοδοχεία, αεροπορικές εταιρείες, επαγγελματικές μετακινήσεις), η σοβούσα
κρίση απειλεί να λάβει παγκοσμίως διαστάσεις καταστροφής- για την Ελλάδα και τις άλλες χώρες του βορείου ημισφαιρίου με μεγάλη τουριστική βιομηχανία το μέγεθος της καταστροφής θα φανεί τον Σεπτέμβριο.Ωστόσοκάποιοι ήδη επιχειρούν να αντλήσουν ελπίδα από την καταστροφή. Την αντλούν βασιζόμενοι σε πολλές παραμέτρους και εκφάνσεις της κρίσης:στον εξορθολογισμό των τιμών που ενδεχομένως να αυξήσει το πελατολόγιο πολλών επιχειρήσεων, στη δυνατότητα πραγματοποίησης περισσοτέρων οικονομιών κλίμακος σε επιχειρήσεις του κλάδου που συγχωνεύονται, ακόμη και στην ανάδειξη νέων «παικτών» στις αγορές,ικανών να εκμεταλλευθούν την επιστροφή των «οικονομικών της ύφεσης», όπως θα έλεγε ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν.

«Σε αυτή την περίοδο των οικονομικών ταραχώνο κλάδος των ταξιδιών και του τουρισμού δεν πρέπει να επικεντρωθεί μόνο στο πώς να αντιμετωπίσει τις άμεσες προκλήσεις του, αλλά πρέπει να σκεφτεί και για το μέλλον. Προσαρμοστικότητα,καλύτερες αλυσίδες τροφοδοσίας του εγχώριου τουρισμού,επενδύσεις στην ποιότητα και στα ταλέντα,καθώς και σε ποικιλία, έχουν όλα μεγάλη σημασία» λέει ο Αλεξ Κυριακίδης της βρετανικής Global Τravel, Τourism and Leisure, με αφορμή τη δημοσίευση του δείκτη ελκυστικότητας του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. Η παγκόσμια οικονομική κρίση επηρεάζει ήδη τον κλάδο, με άγνωστες ακόμη τις συνολικές της επιπτώσεις, όμως ήδη οι ειδικοί κοιτούν τις «ευκαιρίες» που ταυτόχρονα προσφέρει.

Τουριστική ελαστικότητα
Οπως εξηγεί η μία από τους συγγραφείς της έκθεσης για την τουριστική ελκυστικότητα των χωρών Τία Κιέσα, είναι δεδομένος ο συσχετισμός ανάμεσα στους βιομηχανικούς κύκλους και στους ρυθμούς ανάπτυξης του τουρισμού και οι καταναλωτές τώρα περιορίζουν τις δαπάνες για ταξίδια αναψυχής, ενώ οι επιχειρηματίες περιορίζουν επίσης τους ταξιδιωτικούς τους προϋπολογισμούς. «Το αποτέλεσμα θα είναι», λέει, «μια μείωση της καταναλωτικής δαπάνης και η βιομηχανία ταξιδιών και τουρισμού θα αντιμετωπίσει αναδιαρθρώσεις και αύξηση στις χρεοκοπίες επιχειρήσεων».

Τα νέα δεν είναι όλα άσχημα, εξηγεί, ή για όλον τον κόσμο. Διότι «από τη θετική σκοπιά, η σημερινή χρηματοπιστωτική κρίση θα μπορούσε να ωθήσει τις αεροπορικές εταιρείες να πιέσουν τις κυβερνήσεις για περαιτέρω απελευθερωμένες αγορές», ενώ ακόμη και μια «συγκεντροποίηση της αεροπορικής βιομηχανίας θα μπορούσε να αποβεί επωφελής, επιτρέποντας οικονομίες κλίμακας και μεγαλύτερες εξοικονομήσεις». Αλλωστε στα αεροπορικά ταξίδια είναι που η κάμψη της ζήτησης πήρε πολύ μεγάλες διαστάσεις. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΙΑΤΑ, η συρρίκνωση είναι ιδιαίτερα μεγάλη κυρίως στις αεροπορικές ναυλώσεις και μεταφορές εμπορευμάτων, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% των εσόδων των αεροπορικών εταιρειών. «Ο κλάδος περνάει μια κρίση που οι συνάδελφοί μας στις ναυλώσεις ξέρουν καλύτερα από τον οιονδήποτε», εξήγησε την Τρίτη ο Τζιοβάνι Μπισνιάνι, γενικός διευθυντής της ΙΑΤΑ. «Η ζήτηση στον κλάδο των ναυλώσεων κατέγραψε ιλιγγιώδη πτώση.Επειτα από μείωση 22,6% τον Δεκέμβριο,ο κλάδος κατέγραψε νέα πτώση κατά 23,2% τον Ιανουάριο.Η συνεχιζόμενη συρρίκνωση της αγοράς αποδεικνύει καθαρά ότι το χειρότερο σημείο της κρίσης δεν έχει ακόμη έλθει». Ωστόσο ετησίως η προβλεπόμενη από τον οργανισμό μείωση θα είναι λιγότερο εντυπωσιακή,-5% σε όγκο ή-9% σε απόδοση, έστω και αν οι προγνώσεις αυτές είχαν γίνει στην αρχή της χρονιάς.

Επιπλέον η μεταφορά επιβατών, σύμφωνα με τον ίδιο οργανισμό, κατέγραψε επίσης επιβράδυνση, αλλά πολύ μικρότερης κλίμακας. Την περασμένη εβδομάδα η ΙΑΤΑ ανακοίνωνε ότι η μεταφορά επιβατών διεθνώς μειώθηκε κατά 5,6% τον Ιανουάριο έπειτα από μείωση κατά 4,6% τον Δεκέμβριο, σε σύγκριση όμως με τον ίδιο μήνα πέρυσι. Βέβαια, καθώς η μείωση αυτή ήταν μεγαλύτερη από τις περικοπές στη μεταφορική ικανότητα, το μέσο ποσοστό πληρότητας επίσης περιορίστηκε στο 72,8% ή κατά 2,8% λιγότερο απ΄ ό,τι έναν χρόνο νωρίτερα. «Τα ανησυχητικά σημάδια έρχονται από παντού» , είχε δηλώσει ο κ. Μπισινιάνι, και επιτέθηκε στις κυβερνήσεις για τη διαχείριση της κρίσης: «Μη μας πνίγετε με φόρους για να χρηματοδοτείτε τις επενδύσεις σας στην τραπεζική βιομηχανία», είπε, περιγράφοντας τους «αρχαϊκούς περιορισμούς στον χώρο της ιδιοκτησίας των αεροπορικών εταιρειών που αντιπροσωπεύουν άχρηστο βάρος και πρέπει να καταργηθούν».

Αν, όμως, περάσουμε στον χώρο του τουρισμού γενικότερα, όχι μόνο των αεροπορικών μετακινήσεων, οι εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού πριν από έναν μήνα ήταν ακόμη πιο ήπιες. Υστερα από μια εξαιρετική ανάπτυξη επί τέσσερα διαδοχικά έτη, από το 2004 ως το 2007, της τάξεως του 7% ετησίως, πολύ πιο πάνω από τον μακρόχρονο μέσον όρο (4%), το 2008 κατέγραψε πάλι αύξηση έστω και μειωμένη (2%), ενώ και για εφέτος ο οργανισμός προβλέπει στασιμότητα στις 924 εκατ. αφίξεις τουριστών από το εξωτερικό. Είναι αλήθεια ότι, πέραν της Ευρώπης, η οποία είχε αρχίσει να κάμπτεται ως τουριστικός προορισμός ήδη από πέρυσι, τώρα και η Αμερική, και ίσως κυρίως η Αμερική, είναι που μοιάζει να υφίσταται τις μεγαλύτερες επιπτώσεις της κρίσης. Αεροπορική κάμψη
Από τις τρεις μεγάλες αμερικανικές ταξιδιωτικές εταιρείες που είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο, Εxpedia, Οrbitz Worldwide και Ρriceline, μόνο η τελευταία κατέγραψε αύξηση των κρατήσεών της στο δ΄ τρίμηνο πέρυσι, ενώ όλες τους τώρα έχουν επικεντρωθεί στη «δημιουργία ζήτησης» μέσα από διαφημιστικά πακέτα και εκπτώσεις. Πριν από δύο εβδομάδες ο Μάικλ Αντλερ της Εxpedia εξήγησε: « Δεν υπάρχει κάποιο σημάδι βελτίωσης. Ολοι μας πιστεύουμε ότι είναι πολύ πιθανόν οι κρατήσεις και τα έσοδα να μειωθούν συνολικά στο 2009». Συγκλίνουσα είναι και η εικόνα από τα ρεπορτάζ της αμερικανικής αγοράς, με τα ξενοδοχεία να παλεύουν να κρατήσουν γεμάτα τα δωμάτιά τους.

Το τελευταίο πλήγμα για τις ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις μοιάζει μάλιστα «πολιτικό», όπως περιγράφουν οι Κάιλ Πέτρεσον και Ντίνα Μπέσλι του Reuters: οι ξενοδόχοι δίνουν τώρα «μια πολιτική μάχη για να κρατήσουν τις διασωζόμενες τράπεζες και τις άλλες εταιρείες από το να ακυρώσουν τις επιχειρηματικές τους συναντήσεις». Η αντίδραση του κόσμου για την πολυτέλεια τέτοιων συναντήσεων είχε πάρει ιδιαίτερα προκλητική μορφή τον Οκτώβριο, όταν η ασφαλιστική ΑΙG πήρε από το Δημόσιο 85 δισ. δολάρια και την άλλη ημέρα διοργάνωσε δεξίωση στελεχών σε πολυτελές ξενοδοχείο, πληρώνοντας 440.000 δολάρια, ενώ την ευρωπαϊκή εκδοχή την είχε προσφέρει στο Μόντε Κάρλο τον ίδιο μήνα η Fortis με φιέστα 150.000 ευρώ…

«Δεν μπορείτε να πηγαίνετε ταξίδια στο Λας Βέγκας σε βάρος των φορολογουμένων» είπε στις αρχές Φεβρουαρίου στους τραπεζίτες ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα. Τώρα η μόδα για ανάλογες επιχειρηματικές συναντήσεις είναι η αντίστροφη: να πληρώνουν για να μη φανεί η σπατάλη! «Οι άνθρωποι με χρήματα, που μένουν σε ξενοδοχεία όπως το δικό μας, είναι πολύ προσεκτικοί» εξήγησε αυτή την εβδομάδα ο Στιβ Γουίν, επικεφαλής της ξενοδοχειακού συγκροτήματος καζίνων Wynn Resorts από το Λας Βέγκας. Στην πραγματικότητα η προσαρμογή των επιχειρηματικών δαπανών για ταξίδια, συναντήσεις, μίτινγκ κτλ. είναι πιο περίπλοκο ζήτημα. Κυρίως περιορίζονται ορισμένα τμήματα αυτών των δαπανών που είτε συνιστούν υπερβολική επίδειξη πλούτου είτε κρίνονται πραγματικά υπερβολικά. Ετσι, για παράδειγμα, οι δύο μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, η United και η US Αirways, εξήγησαν στις αρχές της εβδομάδας ότι αντιμετωπίζουν πολύ αδύναμη ζήτηση, ιδιαίτερα στα τμήματα των επιχειρηματικών ταξιδιών.

Επιχειρηματικά ταξίδια
Η συρρίκνωση εντοπίζεται κυρίως στις παροχές (και θέσεις) πολυτελείας. «Η ζήτηση στη θέση πολυτελείας έχει πέσει εξαιρετικά», εξήγησε η Κάθριν Μίκελς τής United, «το οποίο εν μέρει προέρχεται από το ότι οι επιχειρηματίες περιορίζουν τους προϋπολογισμούς για ταξίδια» γενικά, αλλά και ειδικότερα την ίδια τη θέση πολυτελείας.

Στην Ευρώπη συμβαίνει το ίδιο. Μόλις την εβδομάδα αυτή ολοκληρώθηκε μια έρευνα για τα επιχειρηματικά ταξίδια, τις συναντήσεις και τις δεξιώσεις στη Γαλλία από την Coach Οmnium για λογαριασμό της βρετανικής Βedouk Μeetings & Εvents Μedia. Η ανάλυση έδειξε ότι ασφαλώς είναι ώρα για οικονομίες, αλλά επίσης ότι αυτές κατά πολύ μπορεί να είναι κυρίως επιδεικτικές! Ετσι, μόνο το 67% των επιχειρήσεων σχεδιάζει πράγματι να περικόψει τις δαπάνες επαγγελματικών ταξιδιών. Οπως εξηγεί ο Μαρκ Γουότκινς, επικεφαλής της Coach Οmnium, «οι επιχειρήσεις θα χρειάζονται πάντα να διοργανώνουν συναντήσεις.Απόδειξη,ότιστα τέλη του 2008πρακτικά όλες οι προγραμματισμένες εκδηλώσεις κρατήθηκαν. Το μόνο που έκαναν ήταν να καταργήσουν τις γαρνιτούρες». Για το 2009, αντιθέτως, οι περισσότεροι προϋπολογισμοί για τέτοιες δαπάνες έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω. Ωστόσο, όπως διαπιστώνει ο κ. Γουότκινς, «οι εξοικονομήσεις δεν γίνονται τόσο για λόγους χρημάτων όσο κυρίως για λόγους εικόνας». Πράγματι, πώς να ανακοινώνει κανείς μαζικές απολύσεις και να κάνει έκκληση για θυσίες μέσα από πολυτελείς αίθουσες με μπουφέδες χλιδής;

Οι ανακατατάξεις αυτές ασφαλώς έχουν επιπτώσεις στην υπόλοιπη αλυσίδα, όπως στους αερομεταφορείς, εξηγεί ο Φρανσουά Μποστναβαρόν στον «Μonde». Παραθέτοντας τις εκτιμήσεις του Ζιλ Μεϊνάρ, του γάλλου εκπροσώπου της βρετανικής Αir Ρartner, που είναι η μεγαλύτερη εταιρεία παγκοσμίως στις αερομεταφορές για εκδηλώσεις, επιβεβαιώνει ότι οι ναυλώσεις για σεμινάρια, συνέδρια και άλλα τέτοια «γεγονότα» ή και «κίνητρα» έχουν μειωθεί: «Αυτή η δραστηριότητα» , λέει ο Μεϊνάρ, «αποτελεί το 45% του κύκλου εργασιών μας.Εχουμε για πελάτες τις μισές εισηγμένες στο γαλλικό χρηματιστήριο εταιρείες. Αλλά, από όλες μας τις δραστηριότητες, αυτή είναι που έχει πληγεί περισσότερο».

Αν, όμως, η επίδειξη χλιδής δεν είναι στις συγκυριακές συνιστώσες του μάρκετινγκ σήμερα, ορισμένες από τις αντίστοιχες δαπάνες μπορεί να είναι ακόμη πιο αναγκαίες: σε περιόδους επιχειρηματικών συγκρούσεων για το ποιος θα επιβιώσει, τα στρατηγεία ίσως να χρειάζονται περισσότερες συναντήσεις και προετοιμασία. Η ύφεση εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των τουριστικών χωρών

Ευκαιρία αναδιάρθρωσης για τον τουρισμό και για τα ταξίδια αποτελεί η κρίση, σύμφωνα με την εφετινή έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για τον κλάδο με τον εύγλωττο τίτλο «Διαχείριση σε καιρούς αναταραχών». Μπορεί να μην ξέρουμε ακόμη «τη διάρκεια της σημερινής κρίσης και το βάθος της επίπτωσής της» λέει ο Ούφι Ιμπραχίμτου World Τravel & Τourism Council. Ενα, όμως, είναι σίγουρο: «Οπως αποδεικνύει η ως τώρα εμπειρία, ο κλάδος των ταξιδιών και του τουρισμού πάντα ανακάμπτει από τις κυκλικές υφέσεις και μάλιστα συχνά με ακόμη μεγαλύτερη δυναμική».

Η συνολική αυτή εξέλιξη πιστοποιείται, γράφει η κυρία Τία Κιέσα , από τους συντάκτες της έκθεσης, ακόμη και στην εντελώς πρόσφατη ιστορία των αρχών του 21ου αιώνα και « των προκλήσεων της τρομοκρατικής απειλής,των πανδημιών και άλλων φυσικών καταστροφών,της έκρηξης των τιμών της ενέργειας, της πιστωτικής ασφυξίας και της οικονομικής ύφεσης».

Ωστόσο η συγκυρία αναδεικνύει με μεγαλύτερη έμφαση το κεντρικό θέμα της μελέτης που είναι η ανταγωνιστικότητα, κυρίως μεταξύ χωρών προορισμού. Σε κατάσταση κρίσης «ο ανταγωνισμός μεταξύ προορισμών θα αυξηθεί», όπως δήλωσε και ο Γιούργκεν Ρίνμπεκ της γερμανικής Βooz & Company κατά την παρουσίαση μιας έκθεσης που επικεντρώνεται ακριβώς στην «ανταγωνιστικότητα» .

Σε συνθήκες μείωσης της συνολικής πίτας, η μετρούμενη «ελκυ στικότητα» μπορεί να μεταφραστεί σε σημαντικές απώλειες.

Οι τρεις πρώτες χώρες, Ελβετία, Αυστρία και Γερμανία, διατηρούν την πρωτιά στην κατάταξη, αλλά η Γαλλία έχει εκτιναχθεί από τη 10η θέση στην 4η εξαιτίας «εν μέρει» αφενός «ενός μεγαλύτερου αριθμού διεθνών τουριστικών διοργανώσεων» και αφετέρου «της σημαντικής προτεραιότητας που αποδίδει η κυβέρνηση στον κλάδο» . Η 5η- πέρυσι- Ισπανία υποβιβάστηκε στην 6η θέση, με τον Καναδά να σκαρφαλώνει από την 9η στην 5η θέση αλλά, όπως εξήγησε η Τζένιφερ Μπλάνκε, μία από τους συγγραφείς της έκθεσης, ο υποβιβασμός της Ισπανίας δεν οφείλεται σε κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα ή στην επίδοση της χώρας: απλώς είναι αποτέλεσμα της πιο γρήγορης βελτίωσης των υπόλοιπων χωρών. Ως προς την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται πολύ πιο κάτω στην «ελκυστικότητα» και έχει περαιτέρω υποβιβαστεί από την 22η στην 24η θέση, είναι ενδιαφέρουσα η ανάλυση των λόγων. Διότι, όπως εξηγεί η έκθεση, η Ελλάδα κρατάει «σταθερή συνολική επίδοση» – όπως και η Ισπανία-, ενώ επωφελείται από τους «πλούσιους πολιτιστικούς της πόρους», το «εξαιρετικό σύστημα Υγείας και περίθαλψης», την επίσης «πρωτοπόρο τουριστική υποδομή» (5η παγκοσμίως) και την ακόμη πιο καλή θέση (3η) που κατέχει ο τουρισμός στην προτεραιότητα της χώρας, ενώ επίσης μετράει και «η γενικά ανοικτή και θετική στάση απέναντι στους τουρίστες» (ιδιαίτερα σε σύγκριση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες).

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk