Οι μάσκες της ανισότητας

Παρά το γεγονός ότι η οικονομική ύφεση βαθαίνει και τα κράτη αναγκάζονται να δαπανούν (δανειζόμενα) όλο και περισσότερα για να στηρίξουν επιχειρήσεις μέχρι πρότινος επαιρόμενες για το υποτιθέμενο κλέος τους, στον δημόσιο λόγο καταγράφεται ένα οξύμωρο. Ο Α. Καρακούσης το έχει εκφράσει με τη διαπίστωση ότι αυτοί που προκάλεσαν το πρόβλημα προσπαθούν να αναδειχθούν ως εκείνοι που θα το λύσουν. Με διαφορετική διατύπωση, σε πείσμα της καταστροφής κάποιοι επιχειρούν- προς το παρόν με συστολή- να πείσουν ότι δήθεν δεν χρεοκόπησε ένα μοντέλο καπιταλιστικής λειτουργίας, αλλ΄ απλώς επήλθε μία «συφορά», η οποία δεν δικαιολογεί τη δραστική επανεξέταση των πραγμάτων.

Οι μάσκες της ανισότητας | tovima.gr

Παρά το γεγονός ότι η οικονομική ύφεση βαθαίνει και τα κράτη αναγκάζονται να δαπανούν (δανειζόμενα) όλο και περισσότερα για να στηρίξουν επιχειρήσεις μέχρι πρότινος επαιρόμενες για το υποτιθέμενο κλέος τους, στον δημόσιο λόγο καταγράφεται ένα οξύμωρο. Ο Α. Καρακούσης το έχει εκφράσει με τη διαπίστωση ότι αυτοί που προκάλεσαν το πρόβλημα προσπαθούν να αναδειχθούν ως εκείνοι που θα το λύσουν.

Με διαφορετική διατύπωση, σε πείσμα της καταστροφής κάποιοι επιχειρούν- προς το παρόν με συστολή- να πείσουν ότι δήθεν δεν χρεοκόπησε ένα μοντέλο καπιταλιστικής λειτουργίας, αλλ΄ απλώς επήλθε μία «συφορά», η οποία δεν δικαιολογεί τη δραστική επανεξέταση των πραγμάτων. Ακόμη και αν ορισμένοι όντως το παράκαναν κερδοσκοπούντες, ακόμη και αν γυάλισε το μάτι τους με τα θηριώδη μπόνους τόσο ώστε να παραμερίζουν κάθε στάθμιση κινδύνου, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να μεταβάλλουμε εκ βάθρων τους κανόνες. Απλώς ο φορολογούμενος θα αναλάβει τις ζημιές και τα «παιδιά» θα τραβήξουν ξανά προς τη δόξα. Η στάση αυτή έχει εκφραστεί αυθεντικά από τον Μπους τον νεότερο. Σε μήνυμά του μετά το ξέσπασμα της κρίσης είχε αφήσει να νοηθεί ότι πρέπει απλώς να χρηματοδοτηθούν οι προβληματικές και εν συνεχεία να επιστρέψουμε στα παραδεδεγμένα των τελευταίων ετών. Θέση πολύ διαφορετική από εκείνη του προέδρου της Γαλλίας Σαρκοζί, που ζήτησε την ανοικοδόμηση ενός νέου, οργανωμένου καπιταλισμού ή και από του πρωθυπουργού της Βρετανίας Μπράουν που θύμισε (αφού το θυμήθηκε) ότι υπό ορισμένες περιστάσεις είναι σωστό να χρεώνεται το κράτος.

Καθώς το αμερικανικό Δημόσιο προχωρεί σε μεγαλύτερη συμμετοχή στη Citigroup και σε πρόσθετη οικονομική βοήθεια προς την ΑΙG, η απόπειρα να παρουσιασθεί η κρίση ως μια κακή παρένθεση (κάπως μεγάλη, βέβαια, αφού διαγράφει επ΄ αόριστον εισοδήματα και πλούτο εκατομμυρίων ανθρώπων) αποτελεί παραδοξολογία. Η οικονομική συντριβή διέψευσε βασικές παραδοχές των τελευταίων ετών, όπως ότι το κράτος πρέπει να έχει περιορισμένο ρόλο στην οικονομία, ότι η αγορά λειτουργεί καλύτερα ανεξέλεγκτη, ότι η απληστία συμβάλλει στο κοινό καλό. Ακόμη περισσότερο, η κρίση αποκάλυψε ότι οι παραδοχές αυτές δεν ήταν «τεχνοκρατικές», όπως είχαν μεταμφιεσθεί για να επιβληθούν ευχερέστερα, αλλά πολιτικό πρόγραμμα για τον πλουτισμό των ολίγων.

Σε τι είχε οδηγήσει αυτή η μεταμφιεσμένη σε τεχνική ιδεολογία, προτού τελικώς επιφέρει την καταστροφή, μας το θύμισαν στις «Νέες Εποχές» του «Βήματος» οι Ματιέ Πιγκάς και Ανρί Λακμάν. Ενώ η οικονομία αναπτυσσόταν με ρυθμούς 2%-5%, τα κεφάλαια πετύχαιναν αποδόσεις 15%-20%. Πώς συνέβαινε αυτό; Οχι βέβαια από τον ουρανό, αλλά εις βάρος των αποδοχών των εργαζομένων. «Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια οι μισθοί δεν είχαν την ανταπόδοση που θα έπρεπε από την ανάπτυξη», λέει ο Λακμάν. «Πίσω από τα τεχνικά εξωτερικά χαρακτηριστικά υπάρχουν πολιτικές επιλογές (…) Υπήρξε μία επιλογή που μας έκανε να λέμε ότι (…) οι μισθοί δεν αυξάνονται πια, οι ανισότητες των εισοδημάτων εντείνονται- πρέπει να αντισταθμίσουμε την ασθενή ανάπτυξη με υπερχρέωση» προσθέτει ο Πιγκάς. Κοινώς, το σύστημα των τελευταίων ετών υπηρέτησε την αντίστροφη αναδιανομή του πλούτου υπέρ των ευπόρων, μαθαίνοντάς μας να θεωρούμε εύλογες ακόμη και ανισότητες σκανδαλώδεις, όπως τα υπερκέρδη των κεφαλαίων ή και τις «λίγες» 500.000 ευρώ που ενθυλακώνουν οι επικεφαλής ελληνικών δημοσίων επιχειρήσεων. Την ίδια ώρα η έλλειψη κρατικού ελέγχου εκδήλωνε την παθογένειά της όχι μόνο στον χρηματοπιστωτικό τομέα, αλλ΄ ακόμη και στα τρόφιμα, όπου η ιδιωτική δημιουργικότητα επισώρευσε το ένα διατροφικό σκάνδαλο στο άλλο- και τα κράτη πλήρωσαν τον λογαριασμό.

Ας μη γελιόμαστε. Δεν έγινε κάποιο ατύχημα. Κατέπεσε φανερώνοντας τα πολιτικά της χαρακτηριστικά μία ιδεολογία. Ορισμένοι επιχειρούν ήδη να την παλινορθώσουν. Ελπίζει κανείς ότι αυτή τη φορά η μεταμφίεση θα είναι δυσκολότερη.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk