• Αναζήτηση
  • ΙΑΤΡΙΚΗ

    Νικήστε την οστεοπόρωση και τα κιλά μαζί!

    «Τι 30, τι 40, τι 50» συνηθίζουμε να λέμε. Και πράγματι σε μεγάλο βαθμό τα μικρά ή μεγαλύτερα «θαύματα» της πλαστικής χειρουργικής κάνουν όλο και περισσότερες πενηντάρες (και άνω) να δείχνουν τριαντάρες (και κάτω). Ωστόσο μπορεί η… πρόσοψη να αναστηλώνεται κατάλληλα, δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και με αυτό καθαυτό το «οικοδόμημα», που δεν είναι άλλο από τον γυναικείο οργανισμό, όπως δείχνουν πρόσφατα στοιχεία. Και το όνομα αυτής (της ενόχου) για την κατάρρευση πολλών γυναικών, εμμηνόπαυση. Ενας σταθμός στη ζωή κάθε γυναίκας, ο οποίος συνήθως την αφήνει αποδυναμωμένη και κυριολεκτικώς «εύθραυστη», καταπονώντας ολόκληρο το σώμα της και δη τον σκελετό της. Δεν είναι τυχαίο ότι πρόσφατα στοιχεία του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης δείχνουν ότι μία στις τρεις γυναίκες στην Ελλάδα θα διαγνωσθεί μέσα στα επόμενα 50 χρόνια με οστεοπόρωση, την πιο συχνή μεταβολική πάθηση των οστών, ενώ υπάρχουν εκτιμήσεις ότι στο ίδιο διάστημα θα αυξηθούν τα κατάγματα των ισχίων κατά 163% και τα κατάγματα των σπονδύλων κατά 71%! Η σταδιακή μείωση της οστικής μάζας, της ποσότητας δηλαδή των ιστών που συνθέτουν τα οστά, τρώει σαν… σαράκι τον σκελετό οδηγώντας σε οστεοπορωτικά κατάγματα, κυρίως στη σπονδυλική στήλη, στην κεφαλή του μηριαίου οστού και στην περιοχή του καρπού. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε οστεοπορωτικούς ασθενείς εμφανίζεται κύφωση (καμπούρα), με την απώλεια ύψους να φθάνει τα δύο με τρία εκατοστά κατ΄ έτος. Οσο μεγαλώνουμε αποδίδουμε λανθασμένα αυτή την κύφωση και την απώλεια ύψους στη φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης. Και όμως δεν είναι έτσι: το φαινόμενο αυτό οφείλεται στην απώλεια της οστικής μάζας λόγω οστεοπόρωσης που οδηγεί σε πολλά μικρά, μη αντιληπτά κατάγματα στους σπονδύλους. Δεδομένου ότι η οστεοπόρωση αποτελεί κύριο «εχθρό» των γυναικών μετά την εμμηνόπαυση, εκείνες είναι που χάνουν κυρίως ύψος και ποιότητα ζωής από αυτό το… σαράκι. Δείτε τα ακόλουθα ποσοστά: στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση το ποσοστό απώλειας οστού κυμαίνεται από 1% ως 6% ετησίως, ενώ στους άνδρες το αντίστοιχο ποσοστό κυμαίνεται από 0,5% ως 1%. Το 1/3 της συνολικής απώλειας οστού στη ζωή της γυναίκας εμφανίζεται στα πρώτα χρόνια της εμμηνόπαυσης!

    Αρωγοί: ασβέστιο και βιταμίνη D
    Πρόσφατες μελέτες αποδεικνύουν ότι οι Ελληνίδες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση βαδίζουν (μάλλον… κουτσαίνοντας) προς την κατάρρευση του σκελετού τους- και όχι μόνο. Και στο εδώλιο του κατηγορουμένου για αυτό τοποθετούνται δύο συνήθεις «ύποπτοι», με στενή σχέση μεταξύ τους: η έλλειψη ασβεστίου (κάτι που όλοι λίγο- πολύ γνωρίζουμε) αλλά και η ανεπάρκεια βιταμίνης D, μιας βιταμίνης που βοηθά σημαντικά στην απορρόφηση του ασβεστίου από τον οργανισμό και στην ενσωμάτωσή του στα οστά. Η βιταμίνη αυτή παράγεται κατά 80% στο δέρμα υπό την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας του ήλιου, ωστόσο με την πάροδο της ηλικίας η ενδογενής παραγωγή της μειώνεται σημαντικά.

    Νέα, αδημοσίευτα ακόμη στοιχεία ειδικών του Τμήματος Διαιτολογίας και Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου που παρουσιάζει σήμερα «Το Βήμα» δείχνουν ότι οι μεγαλύτερες σε ηλικία Ελληνίδες πάσχουν από σημαντική έλλειψη της βιταμίνης του… ήλιου αλλά και των… οστών. Τα στοιχεία αυτά αφορούσαν μελέτη σε 101 γυναίκες ηλικίας από 55 ως 65 ετών που διήρκεσε 2,5 έτη και περιελάμβανε τακτική εξέταση των εθελοντριών τόσο κατά τη χειμερινή όσο και κατά τη θερινή περίοδο. Οπως προέκυψε, πολλές γυναίκες εμφανίζουν σημαντική ανεπάρκεια βιταμίνης D κυρίως κατά τους χειμερινούς μήνες, οπότε η ηλιοφάνεια είναι μικρότερη και ο ρουχισμός βαρύτερος. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα ποσοστά γυναικών με ανεπάρκεια της βιταμίνης έφθαναν ως και το 66,7%, όταν η εξέταση έγινε σε χειμερινή περίοδο, ενώ την καλοκαιρινή περίοδο τα ποσοστά αυτά, αν και κάπως χαμηλότερα, ήταν και πάλι αξιοσημείωτα, φθάνοντας ως και το 50%.

    Οι «Νότιες» κινδυνεύουν περισσότερο

    Η κατανάλωση εμπλουτισμένων γαλακτοκομικών προϊόντων θεωρείται ενδεδειγμένη για τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες καθώς έτσι αποφεύγουν την πρόσληψη περιττών θερμίδων

    Οπως εξήγησε στο «Βήμα» ο επικεφαλής των ερευνητών, επίκουρος καθηγητής κ. Ι. Μανιός, «και από προηγούμενες μελέτες έχει φανεί ότι οι λαοί της Νότιας Ευρώπης,παρ΄ ότι ζουν σε περιοχές με μεγάλη ηλιοφάνεια,παρουσιάζουν σημαντική έλλειψη βιταμίνης D,μεγαλύτερη από εκείνη λαών της Βόρειας Ευρώπης.Αυτό σύμφωνα με τα στοιχεία συμβαίνει επειδή οι λαοί που έχουν το “αγαθό” του ήλιου,λόγω φόβου για πρόκληση καρκίνου του δέρματος,δεν εκτίθενται αρκετά σε αυτόν.Ακόμη όμως και αν εκτεθούν στον ήλιο με αντηλιακό με μεγάλο δείκτη προστασίας δεν συνθέτουν επαρκώς τη βιταμίνη». Σύμφωνα με τον κ. Μανιό, υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η ρύπανση της ατμόσφαιρας επηρεάζει τη σύνθεση βιταμίνης D, καθώς και ότι τα πιο σκουρόχρωμα άτομα έχουν μικρότερη ικανότητα σύνθεσης της βιταμίνης σε σύγκριση με τα πιο ανοιχτόχρωμα. Αντιθέτως, οι λαοί του Βορρά, γνωρίζοντας το πρόβλημα της μειωμένης έκθεσης στον ήλιο, καταναλώνουν σε μόνιμη βάση τροφές εμπλουτισμένες σε βιταμίνη D και ασβέστιο, ενώ παράλληλα κάνουν διακοπές αρκετές φορές τον χρόνο σε ηλιόλουστα μέρη . «Βέβαια δεν μπορεί κανείς να κατηγορήσει τους Ελληνες και τους άλλους λαούς της Νότιας Ευρώπης που αποφεύγουν την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου,αφού το μελάνωμα καραδοκεί,ωστόσο αυτό έχει και το τίμημά του.Ετσι,είναι απαραίτητος ο συνδυασμός της λελογισμένης έκθεσης στον ήλιο με έναν υγιεινό τρόπο ζωής».

    Υπάρχει όμως ελπίδα ώστε οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες να… σταθούν στο ύψος τους (το οποίο τους στερεί η οστεοπόρωση). Από την αδημοσίευτη μελέτη που μαρτυρούσε την έλλειψη της σημαντικής βιταμίνης D σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση στη χώρα μας προέκυψε ότι όσες εξ αυτών κατανάλωναν εμπλουτισμένα με τη βιταμίνη γαλακτοκομικά προϊόντα εμφάνισαν σε πολύ μικρότερα ποσοστά ανεπάρκειά της. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι, κατά την τελευταία επανεξέταση που πραγματοποιήθηκε στις γυναίκες αυτές τον χειμώνα του 2007, μόλις το 25% των γυναικών της ομάδας στην οποία έγινε διατροφική παρέμβαση παρουσίασε ανεπάρκεια D σε σύγκριση με ποσοστό 59,5% των γυναικών που ανήκαν στην ομάδα στην οποία δεν έγινε καμία παρέμβαση. Η διατροφή λοιπόν μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην επαρκή πρόσληψη της βιταμίνης D και σε όσα αυτή συνεπάγεται για τον οργανισμό μας.

    Για του λόγου το αληθές κάποιες προηγούμενες δημοσιεύσεις και πάλι της ομάδας του Τμήματος Διαιτολογίας και Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου σε συνεργασία με επιστήμονες από το Εργαστήριο Μυοσκελετικών Παθήσεων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (επικεφαλής κατά τη διάρκεια των μελετών ήταν ο ομότιμος πλέον καθηγητής κ. Γ.Λυρίτης ) επιβεβαιώνουν ότι ακόμη και σε μεγάλη ηλικία οι γυναίκες μπορούν να κερδίσουν το χαμένο έδαφος. Οι δημοσιεύσεις αυτές έγιναν στο πλαίσιο μιας ευρύτερης μελέτης που αφορά την ίδια ομάδα των 101 γυναικών και έδειξαν ότι η υιοθέτηση συγκεκριμένων καθημερινών συμπεριφορών, όπως η ισορροπημένη διατροφή, αποτελούν το καλύτερο «όπλο» ενάντια στην οστεοπόρωση αλλά και στην αύξηση του βάρους, ακόμη και σε μια ηλικία όπου πολλοί θεωρούν το «παιχνίδι» χαμένο.

    Υπάρχει λύση
    Σύμφωνα με τα στοιχεία που προέκυψαν από παρακολούθηση των εθελοντριών για περίοδο ενός έτους, μια ισορροπημένη διατροφή στην οποία περιλαμβάνονται εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά προϊόντα μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της οστικής μάζας και σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και στην ενίσχυσή της. Οπως φάνηκε, γυναίκες που κατανάλωναν ημερησίως τρεις μερίδες εμπλουτισμένων με ασβέστιο, βιταμίνη D και μαγνήσιο γαλακτοκομικών προϊόντων παρουσίασαν υψηλότερη αύξηση της ολικής οστικής πυκνότητας (1,5%) σε σύγκριση με όσες λάμβαναν απλώς συμπλήρωμα ασβεστίου (0,5%). Στις γυναίκες που δεν ακολουθούσαν καμία παρέμβαση εμφανίστηκε μείωση της ολικής οστικής πυκνότητας κατά 0,7%.

    Οσον αφορούσε συγκεκριμένα την περιοχή της λεκάνης, οι γυναίκες που ακολούθησαν διατροφική παρέμβαση με κατανάλωση, μεταξύ άλλων, εμπλουτισμένων γαλακτοκομικών παρουσίασαν αύξηση της οστικής πυκνότητας κατά 0,9%, σε σύγκριση με 0,4% που κατεγράφη στις γυναίκες οι οποίες λάμβαναν συμπλήρωμα ασβεστίου. Οι δε γυναίκες που δεν είχαν υιοθετήσει καμία παρέμβαση παρουσίασαν μείωση κατά 0,3% στην οστική πυκνότητα της συγκεκριμένης περιοχής. Ανάλογα ήταν τα ευρήματα και για τη σπονδυλική στήλη: στην ομάδα της διατροφικής παρέμβασης σημειώθηκε σημαντική αύξηση (4,7%) στην οστική πυκνότητα, ενώ στην ομάδα της λήψης συμπληρώματος ασβεστίου η αύξηση δεν ξεπέρασε το 0,7%. Και πάλι οι γυναίκες που δεν ακολούθησαν καμία παρέμβαση είδαν την οστική πυκνότητά τους να μειώνεται (κατά 3,9%).

    Εκπληξη: η απώλεια λίπους

    Μέσα από την έρευνα σχετικά με την επίδραση που είχε στον σκελετό η διατροφική παρέμβαση προέκυψε όμως και ένα άλλο αναπάντεχο εύρημα, το οποίο δείχνει ότι «με έναν σμπάρο» οι γυναίκες μπορούν να πιάσουν «δύο τρυγόνια». Οπως σημειώνει ο κ. Μανιός, «σκοπός μας δεν ήταν να δούμε αλλαγή στον λιπώδη ιστό,ούτε στο σωματικό βάρος μετά την παρέμβαση,αφού γνωρίζαμε ως σήμερα ότι η απώλεια σωματικού βάρους οδηγεί και σε απώλεια οστικής μάζας.Παρατηρήσαμε ωστόσο ότι με τη διατροφική παρέμβαση και θετικό αποτέλεσμα είχαμε όσον αφορούσε την οστική μάζα αλλά την ίδια στιγμή οδηγηθήκαμε και σε απώλεια λιπώδους ιστού και σωματικού βάρους,κυρίως στην περιοχή της λεκάνης και των ποδιών». Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα απροσδόκητα αυτά ευρήματα, τα οποία είναι υπό δημοσίευση στο επιστημονικό έντυπο «Μaturitas» (είναι ωστόσο διαθέσιμα οnline από τον Νοέμβριο του 2008), μαρτυρούν ότι ποτέ δεν είναι αργά για τις γυναίκες που θέλουν να δώσουν μια δεύτερη ευκαιρία στον οργανισμό τους ώστε να αντεπεξέλθει στις δυσκολίες που συναντά με την πάροδο του χρόνου. «Συνηθίζουμε να λέμε ότι μετά την εμμηνόπαυση η κατάσταση δεν έχει επιστροφή ούτε όσον αφορά την απώλεια οστικής μάζας ούτε όσον αφορά την απώλεια βάρους.Και όμως,όπως φάνηκε,μια σωστή διατροφή πλούσια σε ασβέστιο αλλά και σε πρωτεΐνη η οποία βοηθά στην ενδυνάμωση του μυϊκού ιστού και την ίδια στιγμή φτωχή σε λίποςδείχνει να ενισχύει τον σκελετό και να χαρίζει νίκες στη μάχη με τη ζυγαριά».

    Θα αναρωτιόταν κάποιος για ποιον λόγο ένα απλό γαλακτοκομικό προϊόν δεν είναι αρκετό για να κρατήσει σταθερό τον σκελετό των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών αλλά χρειάζονται, σύμφωνα με τους επιστήμονες, εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά. Ο κ. Μανιός απαντά ότι «ο ελληνικός κώδικας τροφίμων συνιστά πρόσληψη ασβεστίου της τάξεως των 800 mg ημερησίως.Πολλές επιστημονικές μελέτες όμως δείχνουν ότι η πρόσληψη αυτή,κυρίως στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση,πρέπει να είναι μεγαλύτερη1.200-1.500 mg.Αν αναλογιστούμε ότι μια μερίδα γαλακτοκομικών προϊόντων μάς δίνει περί τα 300 mg απαιτείται η κατανάλωση πολλών μερίδων την ημέρα,κάτι που δεν πράττουν οι περισσότερες γυναίκες- για να μην κάνουμε λόγο για τον αριθμό των θερμίδων που συνεπάγεται αυτό.Ετσι,ένα εμπλουτισμένο προϊόν καλύπτει τις απαιτούμενες ανάγκες σε ασβέστιο και βιταμίνη D χωρίς να επιβαρύνει τον οργανισμό με επιπλέον θερμίδες».

    Ο καθηγητής καταλήγει τονίζοντας ότι η οστεοπόρωση, αν και αποτελεί μια ασθένεια που εκδηλώνεται κλινικώς σε σχετικώς μεγάλες ηλικίες, έχει τις «ρίζες» της στην παιδική και εφηβική ηλικία. Ετσι, διατροφή και άσκηση πρέπει να αποτελέσουν σημαντικό «κεφάλαιο» της ζωής του κάθε ανθρώπου από τα πρώτα χρόνια του. Ωστόσο τα ευρήματα των ελλήνων ειδικών για τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες στέλνουν το μήνυμα ότι ποτέ δεν είναι αργά για να βοηθήσουμε τον σκελετό μας. Αν μια γυναίκα αποφασίσει να ακολουθήσει έστω και σε σχετικά μεγάλη ηλικία σωστή διατροφή, μαζί πάντα όμως με άσκηση, καθώς και με αποφυγή του καπνίσματος και του αλκοόλ, μπορεί να επιβραδύνει την απώλεια του οστίτη ιστού και την ίδια στιγμή να «διώξει» από πάνω της περιττό και επιβαρυντικό για την υγεία της λιπώδη ιστό. Αν και, ως γνωστόν, η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη, σκεφθείτε επίσης και το «κάλλιο αργά παρά ποτέ»…

    ΕΧΘΡΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ
    Μπορεί η οστεοπόρωση να καταδυναστεύει τη ζωή πολλών γυναικών, ωστόσο δεν αφήνει και τους άνδρες… παραπονεμένους. Μέσα σε αυτή την εβδομάδα ειδικοί της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Μεταβολισμού των Οστών και του Εργαστηρίου Ερευνας Μυοσκελετικών Παθήσεων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών ανέφεραν ότι ένας στους πέντε άνδρες ηλικίας άνω των 50 ετών κινδυνεύει να υποστεί κάταγμα λόγω οστεοπόρωσης. Ο κίνδυνος οστεοπορωτικού κατάγματος είναι μάλιστα μεγαλύτερος από εκείνον για εμφάνιση ενός γνωστού «εχθρού» της ανδρικής υγείας, του καρκίνου του προστάτη, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Και παρ΄ ότι οι γυναίκες κινδυνεύουν σε μεγαλύτερο βαθμό από τη μείωση της οστικής πυκνότητας, οι επιπλοκές είναι βαρύτερες στους άνδρες: σε διάστημα έξι μηνών έπειτα από κάταγμα ισχίου η θνησιμότητα στους άνδρες είναι διπλάσια σε σύγκριση με αυτή των γυναικών. Η εταιρεία σε συνεργασία με το εργαστήριο ξεκινούν τώρα μια νέα μελέτη με τον τίτλο «Ηippocrates» η οποία θα καταγράψει τη συχνότητα της οστεοπόρωσης στον ανδρικό πληθυσμό της Ελλάδας.

    Science
    One Channel
    Ο νέος ενημερωτικός τηλεοπτικός σταθμός της Ελλάδας
    Σίβυλλα
    Helios Kiosk