Το «σκάνδαλο» και οι περιπέτειες της Αργούς

Διακοπές μπορείς να κάνεις παντού, αλλά «τον μύθο σου μπορείς να τον ζήσεις μόνο στην Ελλάδα». Για την τουριστική πιάτσα το σύνθημα είναι περισσότερο εύλογο παρά πρωτότυποεκτός κι αν χορηγός του μύθου γίνεται η ίδια η Βουλή των Ελλήνων. Το πρωινό της 13ης Ιουνίου 2008 στον Βόλο ήταν ζεστό και ποιητικό, και η Αργώ με τα 50 κουπιά, ναυπηγημένη κατά τες συνταγές του μύθου στον σύγχρονο ταρσανά του επιστημονικού ινστιτούτου «Ναυδόμος», κατευοδώθηκε από υπουργούς, βουλευτές, τοπικές αρχές, πληροφορημένους ντόπιους και ξαφνιασμένους περαστικούς.

Διακοπές μπορείς να κάνεις παντού, αλλά «τον μύθο σου μπορείς να τον ζήσεις μόνο στην Ελλάδα». Για την τουριστική πιάτσα το σύνθημα είναι περισσότερο εύλογο παρά πρωτότυποεκτός κι αν χορηγός του μύθου γίνεται η ίδια η Βουλή των Ελλήνων. Το πρωινό της 13ης Ιουνίου 2008 στον Βόλο ήταν ζεστό και ποιητικό, και η Αργώ με τα 50 κουπιά, ναυπηγημένη κατά τες συνταγές του μύθου στον σύγχρονο ταρσανά του επιστημονικού ινστιτούτου «Ναυδόμος», κατευοδώθηκε από υπουργούς, βουλευτές, τοπικές αρχές, πληροφορημένους ντόπιους και ξαφνιασμένους περαστικούς.

Λίγοι ξέρουν ότι το πρώτο ταξίδι της Αργούς, που εγκαινίασε τη ναυτιλία, προσάραξε σε αμφιλεγόμενη δημοσιότητα: ήταν, εννοείται, τεχνολογικό άλμα, αλλά καταγγέλθηκε και ως σκάνδαλο, αφού, σύμφωνα με τους παλαιοημερολογίτες, η θάλασσα ήταν απαγορευμένη ζώνη και οι θνητοί έπρεπε να αρκεστούν στα μονοπάτια της στεριάς. Ωστόσο το τόλμημα πέτυχε και τα 1.200 ναυτικά μίλια από την Ιωλκό ως την Κολχίδα και το Χρυσόμαλλο Δέρας, παρ΄ όλες τις δυσκολίες, εξελίχθηκαν σε επική κρουαζιέρα με σπάνια αξιοθέατα, εξωτικές περιπέτειες, αίμα, σεξ και δάκρυα. Η σύγχρονη Αργώ έχει άλλη αποστολή. Σύμφωνα με τις συμβατικές φόρμουλες, είναι κάτι σαν «καράβι της ειρήνης, της συνεργασίας και της συναδέλφωσης των λαών»· σύμφωνα με πιο πρακτικούς υπολογισμούς, προσθέτει ορατότητα στον σύγχρονο Βόλο και πλέει ως σηματωρός και κήρυκας των Μεσογειακών Αγώνων του 2013. Το πέρασμα από την αχλύ του μύθου στην τρέχουσα ατζέντα ήταν και το σταθερό μοτίβο στις ομιλίες πολιτικών και τοπικών αρχόντων. Αξιον και δίκαιον.

Μόνο που ο μύθος, ζωντανεμένος και ταξιδεμένος με τις ευλογίες της Βουλής των Ελλήνων, έφερε την Αργώ του «Ναυδόμου» μέσα στα χωρικά ύδατα της σύγχρονης ιστορίας και πολιτικής. Οι Τούρκοι, που διαφεντεύουν σήμερα τις Συμπληγάδες της «κλασικής» διαδρομής, αρνήθηκαν άδεια διέλευσης και ελλιμενισμού στα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, με τη διπλωματική διευκρίνιση ότι δεν μπορούν να εγγυηθούν την ασφάλεια του πλοίου και του πληρώματος, κάτι που μπορεί να μην είναι εντελώς προσχηματικό για όσους γνωρίζουν ότι στα παρευξείνια ακμάζουν ορισμένες από τις πιο εθνικιστικές οργανώσεις της γείτονος. Πιο σαφής, και τοποθετώντας το ζήτημα σε ιστορική προοπτική, η τουρκική «Σαμπάχ» αξιολόγησε τη νέα Αργώ ως «μέρος μιας προσπάθειας να ξαναζωντανέψουν οι μνήμες της ελληνικής παρουσίας στον Πόντο». Δύσκολο να πει κανείς αν ο συντάκτης του άρθρου είχε υπόψη του τους στυγερούς αποικιοκράτες της Μιλήτου που αλώνιζαν στην περιοχή αιώνες πριν από τους Σελτζούκους ή αν θυμήθηκε μόνο τα πιο πρόσφατα κεφάλαια της ποντιακής ελληνοκρατίας- σε μια συγκυρία όπου η Αγκυρα πασχίζει να αποδείξει ότι δεν υπάρχουν εγγραφές στο γενοκτονικό μητρώο της. Θα πρέπει πάντως να υποθέσουμε ότι οι διπλωματικές υπηρεσίες του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών είχαν ήδη τονίσει, και ματαίως, ότι στη νέα Αργώ κωπηλατούν και ρέκτες με καναδικό, βρετανικό, ολλανδικό και γεωργιανό διαβατήριο. Η αλήθεια είναι ότι ο μύθος, κυρίως όταν αναπαριστάται με τέτοια επισημότητα, μπορεί να αποκτήσει συμβολική εμβέλεια που μοιάζει να υπερβαίνει τον ρομαντικό πειραματισμό και την καλή θέληση. Τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης κάλυψαν το γεγονός μάλλον με φιλοπερίεργη επιδοκιμασία· ωστόσο θα ήταν μάλλον απροσδόκητο να μην αναζητήσουν λαθραία μηνύματα στα ύφαλα της Αργούς οι Τούρκοι, οι οποίοι απαλείφουν κατά προτίμηση τον όρο «Ελληνες» και «ελληνικός» όταν ξεναγούν τα μουσαφιριά τους στη μακραίωνη πολιτισμική κληρονομιά της Ανατολίας. Αλλά μια και το καράβι σαλπάρισε, καλό θα είναι να βρει την αρχικά σχεδιασμένη ρότα του. Οι Αργοναύτες του μύθου μπορεί να ήταν ευρωπαίοι «καταδρομείς», αλλά ήταν και οι πρώτοι που άνοιξαν τον δρόμο για «συμπεθεριάσματα» ανάμεσα σε Ευρώπη και Ασία- και αυτόν τον θετικό συμβολισμό θα ήταν ίσως σε θέση να τον εκτιμήσουν ακόμη και οι αμυθολόγητοι της υποψήφιας Ευρωπαίας. Πιο ρεαλιστικά, όσοι μόχθησαν για την Αργώ ΙΙ μπορούν να υπολογίζουν ότι η «Κωνσταντινούπολη, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2010» είναι μια καλή ευκαιρία για να ξεκλειδώσει ο Βόσπορος.

Εν τω μεταξύ, η ευσταλής «πεντηκόντορος» αναδρομολογήθηκε για τη Βενετία. Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν αρμενίζει «εκτός μύθου». Γιατί μια εκδοχή της θρυλικής αφήγησης θέλει το αργοναυτικό τσούρμο να επιστρέφει στην Ιωλκό με μια θεαματική παράκαμψηαπό δρόμους ποταμίσιους που το έβγαλαν κάπου στη Βόρεια Αδριατική, προκειμένου να αποφύγει ένα δεύτερο πέρασμα από τις Συμπληγάδες. Γιατί στα ταξίδια, του μύθου ή της Ιστορίας, σημασία έχει να μπορείς να αποφεύγεις τις Συμπληγάδες.

Ο κ. Θεόδωρος Δ. Παπαγγέλης είναι καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk