ΑΠΟΨΗ

Το αόρατο χέρι…

Η ΣΟΒΟΥΣΑ κρίση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος έδειξε ότι οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν και οι υφιστάμενοι εποπτικοί θεσμοί έχουν αποτύχει. Είναι ανεπαρκείς στο να ελέγχουν και να αποτρέπουν τις κρίσεις οι οποίες οδηγούν σε ύφεση την οικονομία. Αν και είναι άγνωστο ακόμη το βάθος της σημερινής κρίσης, προβάλλει επείγον το αίτημα της ριζικής μεταρρύθμισης του τραπεζοπιστωτικού συστήματος- σε εθνικό, σε υπερεθνικό και σε παγκόσμιο επίπεδο. Η νέα αρχιτεκτονική …

Το αόρατο χέρι… | tovima.gr

Η ΣΟΒΟΥΣΑ κρίση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος έδειξε ότι οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν και οι υφιστάμενοι εποπτικοί θεσμοί έχουν αποτύχει. Είναι ανεπαρκείς στο να ελέγχουν και να αποτρέπουν τις κρίσεις οι οποίες οδηγούν σε ύφεση την οικονομία. Αν και είναι άγνωστο ακόμη το βάθος της σημερινής κρίσης, προβάλλει επείγον το αίτημα της ριζικής μεταρρύθμισης του τραπεζοπιστωτικού συστήματος- σε εθνικό, σε υπερεθνικό και σε παγκόσμιο επίπεδο. Η νέα αρχιτεκτονική και οι πολιτικές εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα πρέπει να λάβουν υπόψη τούς παρακάτω θεμελιακούς άξονες:

Η κυρίαρχη νεοκλασική οικονομική θεωρία και η οικονομική πολιτική, η οποία εφαρμόστηκε από τη δεκαετία του 1980 ως σήμερα, πρεσβεύει ότι η οικονομία της αγοράς (καπιταλιστική) και το αντίστοιχο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι κατ΄ αρχήν σταθερά και παρά τις διάφορες κρίσεις τείνουν σε ισορροπία με την αυτορρύθμιση των ίδιων των αγορών (το γνωστό αόρατο χέρι της αγοράς). Οι κρίσεις προκαλούνται κυρίως από εξωγενείς παράγοντες, όπως είναι π.χ. οι τιμές του πετρελαίου, και συνεπώς δεν χρειάζεται η ρυθμιστική παρέμβαση των Αρχών.

Αντίθετα, η πραγματικότητα αποδεικνύει ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι εγγενώς ασταθές. Αν αληθεύει το θεώρημα της χρηματοπιστωτικής αστάθειας, δηλαδή ότι το ίδιο το σύστημα δημιουργεί τις κρίσεις, τότε χρειάζονται κατάλληλοι μηχανισμοί σταθεροποίησης και δημόσιες παρεμβάσεις που να προλαμβάνουν και να αποτρέπουν την υπερχρέωση και να μετριάζουν τις επιπτώσεις της στην πραγματική οικονομία, επιπτώσεις οι οποίες δημιουργούν τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος.

Η παγκοσμιοποίηση αλλά και η ολοκλήρωση των ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος έχουν πολλά πλεονεκτήματα. Αυξάνουν όμως τους συστημικούς κινδύνους που μπορεί να προέλθουν ακόμη και από τη χρεοκοπία ενός μείζονος χρηματοπιστωτικού ομίλου με δραστηριότητες σε πολλά κράτη ή λόγω των ενοποιημένων κεφαλαιαγορών, ή από την κατάρρευση ενός συστήματος πληρωμών, εκκαθάρισης και διακανονισμού. Κύριοι παράγοντες είναι, επομένως, το μέγεθος και οι διασυνοριακές δραστηριότητες του χρηματοπιστωτικού ομίλου. Συνεπώς, χρειάζονται σε εθνικό, σε υπερεθνικό και σε διεθνές επίπεδο κατάλληλοι οργανισμοί/Αρχές για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και την αποσόβηση των συστημικών κρίσεων. Η κρίση θύμισε ότι οι κεντρικές τράπεζες, περισσότερο από ρυθμιστές της σταθερότητας τιμών (νομισματική πολιτική), είναι οι θεματοφύλακες της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Οι κεντρικές τράπεζες, ως «τράπεζες των τραπεζών», είναι οι δανειστές τελευταίας προσφυγής. Παρεμβαίνουν παρέχοντας την αναγκαία ρευστότητα για τη διάσωση μιας τράπεζας της οποίας η πιθανή χρεοκοπία θα έθετε σε κίνδυνο το σύστημα. Γι΄ αυτό θα πρέπει να έχουν άμεση σχέση με τις αρχές εποπτείας των τραπεζών, των χρηματιστηριακών αγορών και των ασφαλιστικών επιχειρήσεων. Σε ορισμένα κράτη, όπως π.χ. στη Βρετανία, είχαν λανθασμένα διαχωρίσει και αναθέσει σε διαφορετικές αρχές αυτούς τους ρόλους με σοβαρές συνέπειες και τεράστιο κόστος, όπως έδειξε η κρίση της Νorthern Rock. Στους αμέσως επόμενους μήνες και χρόνια πρέπει να σχεδιάσουμε σε νέες βάσεις τα συστήματα εποπτείας των εθνικών αρχών, να ενισχύσουμε τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και σε περιφερειακό, π.χ. στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Θα πρέπει να βρούμε νέες ισορροπίες ανάμεσα στη σταθερότητα και στον ανταγωνισμό. Είναι πολύ σημαντικά θέματα, τα οποία δεν μπορούν να αφεθούν στην αυτορρύθμιση των αγορών ή σε επιφανειακές ρυθμίσεις την ώρα που απαιτούνται ριζικές διαρθρωτικές αλλαγές.

Ο κ. Γιώργος Σ. Ζαββός είναι νομικός σύμβουλος στη Νομική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες. Οι απόψεις που εκφράζει είναι αυστηρά προσωπικές.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk