Το 2009 έτος καταχνιάς για τον πολιτισμό

Για ένα ακόμη έτος διακυβέρνησης της χώρας από τη ΝΔ ο πολιτισμός παραμένει σε χαμηλή προτεραιότητα. Προτείνω μάλιστα το επόμενο έτος να κηρυχθεί από την κυβέρνηση «Ετος καταχνιάς για τον πολιτισμό». Υποθέτω ότι το υπουργείο Πολιτισμού θα πανηγυρίσει για την αύξηση του τακτικού προϋπολογισμού του για το 2009 κατά 32 εκατ. ευρώ. Δεν θα έχει όμως δίκιο. Και αυτό γιατί από τη στιγμή που ο ειδικός λογαριασμός του υπουργείου Πολιτισμού (που ως και το 2008 λειτουργούσε εκτός του δημοσίου λογιστικού, με χρηματοδότηση από τα αριθμολαχεία) ενσωματώνεται πλέον στον τακτικό προϋπολογισμό του υπουργείου, η αύξηση θα έπρεπε να ήταν περίπου 65 εκατ.

Για ένα ακόμη έτος διακυβέρνησης της χώρας από τη ΝΔ ο πολιτισμός παραμένει σε χαμηλή προτεραιότητα. Προτείνω μάλιστα το επόμενο έτος να κηρυχθεί από την κυβέρνηση «Ετος καταχνιάς για τον πολιτισμό».

Υποθέτω ότι το υπουργείο Πολιτισμού θα πανηγυρίσει για την αύξηση του τακτικού προϋπολογισμού του για το 2009 κατά 32 εκατ. ευρώ. Δεν θα έχει όμως δίκιο. Και αυτό γιατί από τη στιγμή που ο ειδικός λογαριασμός του υπουργείου Πολιτισμού (που ως και το 2008 λειτουργούσε εκτός του δημοσίου λογιστικού, με χρηματοδότηση από τα αριθμολαχεία) ενσωματώνεται πλέον στον τακτικό προϋπολογισμό του υπουργείου, η αύξηση θα έπρεπε να ήταν περίπου 65 εκατ. ευρώ. Σε απλές κουβέντες αυτό σημαίνει μείωση του συνολικού προϋπολογισμού του υπουργείου Πολιτισμού για το 2009 κατά 33 εκατ. ευρώ.

Κεραυνός εν αιθρία; Μάλλον όχι. Αλλωστε σε πρόσφατη απάντησή του- σε ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου των Κ. Καρτάλη και Μαρίας Δαμανάκη- ο υφυπουργός Ν. Λέγκας αναφέρει: «Τα στοιχεία του ειδικού λογαριασμού είναι αντικείμενο επεξεργασίας από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και στο τελικό σχέδιο του προϋπολογισμού θα αποτυπωθούν οι πόροι και οι δαπάνες του καταργούμενου ειδικού λογαριασμού που εντάσσονται στον προϋπολογισμό». Από την απάντηση είναι προφανές ότι το υπουργείο Οικονομίας ξεκινά τις περικοπές για τη «διάσωση της εθνικής οικονομίας» από τον έναν από τους δύο φτωχούς συγγενείς της ανάπτυξης (ο άλλος φτωχός συγγενής, το περιβάλλον, είναι σε καλύτερη μοίρα, ίσως γιατί έχει αμεσότερη οικονομική ανταλλακτική αξία).

Σε ό,τι αφορά το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (που σημειωτέον υποστηρίζει τα προς εκτέλεση έργα πολιτισμού), ο τομέας «Πολιτισμός» δέχεται σοβαρότατο πλήγμα. Οι πιστώσεις διαμορφώνονται στα 143 εκατ. ευρώ για το 2009 από 250 εκατ. ευρώ το 2008, δηλαδή μείωση κατά 107 εκατ. ευρώ ή 42,8%. Είναι προφανές ότι μείζονες δράσεις στον τομέα του πολιτισμού, από την αναστήλωση βυζαντινών και μεταβυζαντινών μνημείων ως τη λειτουργία μουσείων, παραπέμπονται στις ελληνικές καλένδες.

Επισημαίνεται ότι η συμπίεση του προϋπολογισμού του υπουργείου Πολιτισμού εμπεδώνει την αδυναμία εκπλήρωσης των οικονομικών του υποχρεώσεων προς 256 δήμους της χώρας με τους οποίους έχει συνάψει προγραμματικές συμβάσεις για δράσεις τοπικού πολιτισμού. Το ύψος των οφειλών του έχει διαμορφωθεί, από το 2004 και μετά, σε 36 εκατ. ευρώ, γεγονός που έχει οδηγήσει σε απόγνωση πολλούς δήμους που αδυνατούν να συνεχίσουν τη λειτουργία επιτυχημένων δομών και θεσμών πολιτισμού. Από τα ΔΗΠΕΘΕ ως τα εικαστικά εργαστήρια. Και από τα δημοτικά ωδεία ως τα φεστιβάλ χορού.

Σε ό,τι αφορά το εκτελούμενο τομεακό πρόγραμμα Πολιτισμού, η εκτίμηση είναι ότι θα φθάσειστο τέλος του 2008 όταν και λήγει – σε απορρόφηση περίπου 85%, γεγονός που μεταφράζεται σε απώλεια κοινοτικών πόρων ύψους περίπου 120 εκατ. ευρώ. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που αρκετά από τα ενταγμένα έργα μεταφέρονται ως «γέφυρες»- δηλαδή ως συνεχιζόμενα έργα- στο επόμενο προγραμματικό πλαίσιο (ΕΣΠΑ 2007-2013), γεγονός που σημαίνει ότι όχι μόνο χάθηκαν πόροι από το τρέχον πλαίσιο αλλά υποθηκεύονται πόροι και από το επόμενο. Για αρκετά μάλιστα έργα πολιτισμού το μέλλον προβλέπεται αβέβαιο καθώς όχι μόνο δεν θα ενταχθούν στο ΕΣΠΑ αλλά και δεν προβλέπονται- μέχρι στιγμήςπιστώσεις από εθνικούς πόρους για την πραγματοποίησή τους. Αναφέρονται χαρακτηριστικά το έργο της επισκευής του Μουσείου Ζακύνθου, το έργο της ανέγερσης του Λυρικού Θεάτρου Κέρκυρας, το έργο του Πολιτιστικού Κέντρου Ηρακλείου κ.ά.

Το έργο «Παιδεία και Πολιτισμός» εντάσσεται στο τρέχον τομεακό πρόγραμμα Πολιτισμού. Εχει προϋπολογισμό 17 εκατ. ευρώ και διακρίνεται σε έξι εξαιρετικά ενδιαφέροντα υποέργα που ενώνουν τον πολιτισμό με την παιδεία: εικαστικές παρεμβάσεις σε εκπαιδευτικούς χώρους, κινηματογράφος στα σχολεία, μικρή μαθητική βιβλιοθήκη, επιμορφωτικά σεμινάρια και συνέδρια για εκπαιδευτικούς, δημιουργία θεσμού θεωρικών, πολιτιστικές εκδηλώσεις για νέους. Στο εύλογο ερώτημα τι απέγινε με αυτά τα έργα, η απάντηση είναι ότι η απορρόφηση των αντίστοιχων κοινοτικών πόρων- ως τον Σεπτέμβριο 2008 – ήταν μηδέν τοις εκατό (0%), γεγονός που σημαίνει ότι και τα έργα δεν υλοποιήθηκαν αλλά και οι πιστώσεις χάθηκαν.

Σε ποια χώρα του πολιτισμένου κόσμου θα ήταν αποδεκτή μια τέτοια σπατάλη πόρων και ανθρωποδυνάμεων; Φοβάμαι ότι τελικά με αυτά και με αυτά, το «Ετος καταχνιάς» θα είναι τόσο επιτυχημένο ώστε η κυβέρνηση θα θελήσει να το μετατρέψει σε θεσμό. Ευτυχώς που αλλάζουν τα πράγματα στο πολιτικό σκηνικό της χώρας. Και μαζί διαλύεται η καταχνιά.

Ο κ. Κ. Καρτάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, βουλευτής ΠαΣοΚ Μαγνησίας και εισηγητής Πολιτισμού.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk