ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΑ

Ναι ή όχι

Τώρα που τα δημοψηφίσματα έγιναν ξαφνικά της μόδας είναι χρήσιμες μερικές παρατηρήσεις. Παρατήρηση πρώτη. Το δημοψήφισμα είναι μια σοβαρότατη συνταγματική διαδικασία, η οποία επιστρατεύεται κυρίως σε πολιτειακά ζητήματα ή, πάντως, για σοβαρότατα ερωτήματα τα οποία μπορούν χωρίς παρερμηνείες να απαντηθούν με ένα «ναι» ή ένα «όχι». Δεν αποτελούν διαδικασίες ενημέρωσης του κοινού επί θεμάτων γενικού ενδιαφέροντος, όπως φαίνεται να πιστεύει ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ.

Τώρα που τα δημοψηφίσματα έγιναν ξαφνικά της μόδας είναι χρήσιμες μερικές παρατηρήσεις.

Παρατήρηση πρώτη. Το δημοψήφισμα είναι μια σοβαρότατη συνταγματική διαδικασία, η οποία επιστρατεύεται κυρίως σε πολιτειακά ζητήματα ή, πάντως, για σοβαρότατα ερωτήματα τα οποία μπορούν χωρίς παρερμηνείες να απαντηθούν με ένα «ναι» ή ένα «όχι». Δεν αποτελούν διαδικασίες ενημέρωσης του κοινού επί θεμάτων γενικού ενδιαφέροντος, όπως φαίνεται να πιστεύει ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ.

Παρατήρηση δεύτερη. Στην ευρωπαϊκή ιστορία το δημοψήφισμα (με πρώτο διδάξαντα τον Λουδοβίκο Βοναπάρτη...) αποτελεί συνήθως δεξιά πρακτική, σε αντίθεση με τους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς που θεωρούνται η πάγια επιλογή της δημοκρατικής Αριστεράς. Να θυμίσω ότι ο Φρανσουά Μιτεράν χαρακτήρισε τη δημοψηφισματική πρακτική του στρατηγού Ντε Γκωλ «μόνιμο πραξικόπημα».

Παρατήρηση τρίτη. Η προσφυγή στη δημοψηφισματική ετυμηγορία δεν αποτελεί τεκμήριο δημοκρατικότητας: δεν είναι τυχαίο ότι όλα σχεδόν τα δικτατορικά καθεστώτα, από την ελληνική χούντα ως τον Πινοσέτ, μεθόδευσαν την προσπάθεια νομιμοποίησής τους μέσα από δημοψηφίσματα. Αυτό δεν τα κατέστησε δημοκρατικότερα.

Παρατήρηση τέταρτη. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι μια δημοψηφισματική διαδικασία διασφαλίζει το ευρύτερο δημόσιο συμφέρον. Πολλοί θεωρούν, για παράδειγμα, ότι αν γινόταν δημοψήφισμα το 1980, ο ελληνικός λαός θα απέρριπτε την είσοδο στην ΕΟΚ. Πιστεύει κανείς ότι μια τέτοια απόφαση θα υπηρετούσε το συμφέρον του τόπου; Και έπασχε άραγε από έλλειψη δημοκρατικότητας ο Ανδρέας Παπανδρέου όταν δεν προχώρησε σε δημοψήφισμα μετά την εκλογή του;

Παρατήρηση πέμπτη. Δεν είναι καν διαπιστωμένο ότι μια δημοψηφισματική ετυμηγορία απαντάει στο ερώτημα το οποίο της τίθεται. Σύμφωνα με όλες τις ερμηνείες, οι Γάλλοι απέρριψαν το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα επειδή ήθελαν να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους για τον Σιράκ. Σήμερα ο ελληνικός λαός θα μπορούσε να καταψηφίσει την Ευρωπαϊκή Συνθήκη διαμαρτυρόμενος, λόγου χάρη, για την ακρίβεια. Με άλλα λόγια, ένα δημοψήφισμα δεν διασφαλίζει ούτε καν την ακριβή καταγραφή της λαϊκής βούλησης στο θέμα για το οποίο γίνεται το δημοψήφισμα.

Παρατήρηση έκτη. Τα δημοψηφίσματα προκρίνονται κυρίως από την άκρα Δεξιά, την άκρα Αριστερά και άλλες δυνάμεις εκτός συστήματος, οι οποίες προσδοκούν να αθροίσουν τις ψήφους τους στη μοναξιά του παραβάν και να μεγιστοποιήσουν τη «βλαπτικότητά» τους. Δύο χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2005 οι πρωταγωνιστές του «όχι» δεν βρήκαν ούτε την ψήφο τους στις γαλλικές προεδρικές εκλογές.

Παρατήρηση έβδομη. Τώρα η Ιρλανδία παρακαλάει δεξιά κι αριστερά στην Ευρωπαϊκή Ενωση να μην την κατεβάσουν από το τρένο. Τη ζηλεύει κανείς;

jpretenteris@dolnet.gr

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk