Η Μεγάλη Αυταπάτη

Ως τώρα οι διεθνείς οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στον Καύκασο ήταν πολύ μικρές, παρά τον ρόλο της Γεωργίας ως μεγάλου «διαδρόμου» μεταφοράς καυσίμων. Αλλά αναρωτιέμαι αν δεν σηματοδοτεί ότι η δεύτερη εποχή παγκοσμιοποίησης μπορεί να έχει την τύχη της πρώτης. Γιατί πρέπει να ξέρετε ότι οι προπαππούδες μας έζησαν, όπως και εμείς, σε έναν κόσμο πολύ μεγάλης διεθνοποίησης, έναν κόσμο που καταστράφηκε από τον εθνικισμό. Ο μεγάλος βρετανός οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς …

Η Μεγάλη Αυταπάτη | tovima.gr

Ως τώρα οι διεθνείς οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στον Καύκασο ήταν πολύ μικρές, παρά τον ρόλο της Γεωργίας ως μεγάλου «διαδρόμου» μεταφοράς καυσίμων. Αλλά αναρωτιέμαι αν δεν σηματοδοτεί ότι η δεύτερη εποχή παγκοσμιοποίησης μπορεί να έχει την τύχη της πρώτης. Γιατί πρέπει να ξέρετε ότι οι προπαππούδες μας έζησαν, όπως και εμείς, σε έναν κόσμο πολύ μεγάλης διεθνοποίησης, έναν κόσμο που καταστράφηκε από τον εθνικισμό.

Ο μεγάλος βρετανός οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς περιέγραφε την παγκόσμια οικονομία πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: «Ο κάτοικος του Λονδίνου μπορούσε να παραγγέλνει τηλεφωνικά με τον πρωινό του καφέ διάφορα προϊόντα από ολόκληρο τον πλανήτη. Και μπορούσε με τον ίδιο τρόπο να διαχειρίζεται την περιουσία του σε κάθε γωνιά της Γης».

O Λονδρέζος του Κέινς «θεωρούσε αυτή την κατάσταση φυσική, σίγουρη και μόνιμη. Τα σχέδια και οι πολιτικές του μιλιταρισμού και του ιμπεριαλισμού, των φυλετικών και πολιτιστικών ανταγωνισμών, των μονοπωλίων, των περιορισμών και των αποκλεισμών, έμοιαζαν να μην έχουν σχεδόν καμία επίπτωση στη συνηθισμένη πορεία της ζωής, η διεθνοποίηση της οποίας είχε σχεδόν ολοκληρωθεί στην πράξη». Και τότε ήρθαν τρεις δεκαετίες πολέμου, επανάστασης, πολιτικής αστάθειας, ύφεσης. Ως το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ο κόσμος είχε κατακερματιστεί οικονομικά και πολιτικά. Και χρειάστηκαν δύο γενιές για να επιστρέψει στην αφετηρία.

Μήπως τότε και πάλι τα πράγματα ξεφύγουν; Ναι, μπορεί. Δείτε την τωρινή κρίση τροφίμων. Μας έλεγαν ότι η αυτάρκεια είναι ξεπερασμένη και ότι είναι ασφαλές να βασιστούμε στις παγκόσμιες αγορές. Αλλά όταν οι τιμές των σιτηρών, του ρυζιού και του καλαμποκιού εκτινάχθηκαν, τα «σχέδια και πολιτικές» των «περιορισμών και αποκλεισμών» επέστρεψαν: πολλές κυβερνήσεις στράφηκαν στην προστασία των εγχώριων καταναλωτών, απαγορεύοντας ή περιορίζοντας τις εξαγωγές και αφήνοντας εκτεθειμένες τις χώρες που εισάγουν τρόφιμα. Και τώρα έρχεται και ο μιλιταρισμός και ιμπεριαλισμός». Από μόνος του ο πόλεμος στη Γεωργία δεν είναι οικονομικό θέμα. Αλλά θέτει τέλος στην Ρax Αmericanaστην εποχή που οι ΗΠΑ είχαν πάνω κάτω το μονοπώλιο της στρατιωτικής δύναμης. Και αυτό θέτει πραγματικά ερωτήματα για το μέλλον της παγκοσμιοποίησης.

Το πιο προφανές είναι η εξάρτηση της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια, ιδιαίτερα σε φυσικό αέριο. Αλλωστε, η Ρωσία έχει ήδη χρησιμοποιήσει το αέριο ως όπλο, το 2006 με την Ουκρανία. Και αν η Ρωσία μπορεί να χρησιμοποιήσει δύναμη για να ασκήσει έλεγχο στις σφαίρες επιρροής της, τις οποίες έχει η ίδια ορίσει, μήπως και οι άλλοι κάνουν το ίδιο; Μόνο σκεφτείτε τι θα ακολουθούσε αν η Κίνα- που κοντεύει να ξεπεράσει τις ΗΠΑ στη μεταποίηση- αποφάσιζε να επιβάλει τη διεκδίκησή της στην Ταϊβάν.

Μερικοί μάς λένε να μην ανησυχούμε: η παγκόσμια οικονομική ενσωμάτωση από μόνη της θα μας προστάτευε από τον πόλεμο, καθώς οι επιτυχημένες εμπορικά οικονομίες δεν θα διακινδύνευαν την ευημερία τους για να ριχτούν σε στρατιωτικές περιπέτειες. Αλλά ας θυμηθούμε τη «Μεγάλη Αυταπάτη» ενός άλλου βρετανού συγγραφέα, του Νόρμαν Ανγκελ, ο οποίος υποστήριξε μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ότι ο πόλεμος στη σύγχρονη βιομηχανική εποχή είναι ξεπερασμένος, καθώς δεν ωφελεί ούτε τον νικητή. Είχε δίκιο, αλλά οι πόλεμοι συνεχίστηκαν.

Μήπως τα θεμέλια της δεύτερης παγκοσμιοποίησης είναι πιο γερά από της πρώτης; Οι πόλεμοι στη Δυτική Ευρώπη πράγματι μοιάζουν αδιανόητοι σήμερα, αν και όχι τόσο εξαιτίας των οικονομικών δεσμών όσο των κοινών δημοκρατικών αξιών.

Υπάρχουν ωστόσο έθνη με ρόλο κλειδί στην παγκόσμια οικονομία που δεν συμμερίζονται αυτές τις αξίες. Οι περισσότεροι από εμάς πιστεύουμε ότι, τουλάχιστον οικονομικά, δεν πειράζει και πολύ και ότι το παγκόσμιο εμπόριο θα συνεχίσει ελεύθερα απλώς και μόνο επειδή είναι επικερδές.

Αλλά αυτή δεν είναι ασφαλής υπόθεση.

O Ανγκελ είχε δίκιο να περιγράφει την αναμονή κερδών από κατακτήσεις ως «Μεγάλη Αυταπάτη». Αλλά η πίστη ότι ο οικονομικός ορθολογισμός αποτρέπει τον πόλεμο είναι εξίσου μεγάλη αυταπάτη. Ο υψηλός βαθμός παγκόσμιας οικονομικής αλληλεξάρτησης, που προϋποθέτει ότι όλες οι βασικές κυβερνήσεις ενεργούν λογικά, είναι πιο ευάλωτος απ΄ ό,τι φανταζόμαστε.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk