Πέρασε και δεν ακούμπησε η πιστωτική κρίση τις αναδυόμενες οικονομίες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Οπως επισημαίνεται από τη Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών και Προβλέψεων της Εurobank ΕFG στο τελευταίο τεύχος της έκδοσης «Νew Εurope», οι οικονομίες των χωρών της Νέας Ευρώπης δεν αντιμετώπισαν σημαντικά προβλήματα στη διεθνή χρηματοοικονομική κρίση που προκλήθηκε από τα προβλήματα στεγαστικής πίστης στις ΗΠΑ. Συγκεκριμένα, οι ρυθμοί ανάπτυξης των οικονομιών αναμένεται να είναι ισχυροί, πλην όμως θα επιβραδυνθούν ελαφρά το 2008.
Από την άλλη, η ανατίμηση των τιμών του πετρελαίου θα συμβάλει στο να διατηρηθεί υψηλά ο πληθωρισμός, κάτι που θα έχει ως συνέπεια αυξήσεις επιτοκίων στο πλαίσιο ενός κύκλου περιοριστικής νομισματικής πολιτικής. Συνολικά, σε μια χρονιά αυξημένης αβεβαιότητας όπως το 2008 οι θετικές προοπτικές των οικονομιών της νέας Ευρώπης αντισταθμίζουν τους αυξημένους επενδυτικούς κινδύνους.
Σύμφωνα με τη Εurobank, οι μακροοικονομικοί κίνδυνοι έχουν επιδεινωθεί σημαντικά στις συγκεκριμένες χώρες. Τα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών στην Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Σερβία έχουν μεγεθυνθεί σε σημαντικό βαθμό, ενώ στην Ουκρανία, την Τουρκία και την Πολωνία διαμορφώνονται ακόμα σε σχετικά χαμηλά επίπεδα. Οι εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων καλύπτουν τα ελλείμματα στην Βουλγαρία, Πολωνία, Ουκρανία, ωστόσο έχουν επιβραδυνθεί στη Ρουμανία και τη Σερβία. Οι αναλυτές της τράπεζας σημειώνουν ότι η πιστωτική επέκταση συνεχίζεται αμείωτη στις χώρες της νέας Ευρώπης, ωστόσο ο συναλλαγματικός κίνδυνος έχει αυξηθεί, όπως κατέδειξε και η πρόσφατη υποτίμηση του νομίσματος της Ρουμανίας. Επίσης, ο κίνδυνος ρευστότητας στα τραπεζικά συστήματα των χωρών της νέας Ευρώπης έχει αυξηθεί σημαντικά. Από την άποψη αυτή, η Ουκρανία και η Ρουμανία βρίσκονται στην πιο ευάλωτη θέση γιατί έχουν τους υψηλότερους δείκτες χορηγήσεων προς καταθέσεις. Η Εurobank τονίζει ότι εφιστάται η προσοχή, ειδικότερα στην περίπτωση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, καθώς η συνέχιση των αναπτυξιακών ρυθμών πέραν των παραγωγικών δυνατοτήτων τους μπορεί να οδηγήσει σε υπερθέρμανση των οικονομιών τους, κάτι που αυξάνει τις πιθανότητες μιας απότομης προσγείωσης των αναπτυξιακών ρυθμών στο μέλλον.
Αναλυτικότερα, στη Βουλγαρία υπάρχει τόσο ισχυρή πολιτική βούληση όσο και η αναγκαία υποστήριξη της Κεντρικής Τράπεζας για τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος της σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας (Currency Βoard). Στον τραπεζικό τομέα, η ισχυρή πιστωτική επέκταση, πολύ πάνω από τον στόχο του 20% που είχε τεθεί, οδήγησε την Κεντρική Τράπεζα στην αύξηση του ποσοστού των υποχρεωτικών διαθεσίμων από 8% σε 12% από τον Σεπτέμβριο. Μετά σε δύο μήνες εφαρμογής του, το μέτρο κρίνεται αναποτελεσματικό καθώς η πιστωτική επέκταση τον Οκτώβριο επιταχύνθηκε στο 61,1% σε σχέση με 56,3% τον Αύγουστο, με τη στεγαστική πίστη να αποτελεί τον τομέα με τη μεγαλύτερη δυναμική- αύξηση 75,4%, λόγω και της αύξησης των τιμών των ακινήτων κατά 30%.
Η μακροοικονομική σταθερότητα στη Ρουμανία απειλείται. Η εφαρμογή από την κυβέρνηση μειοψηφίας μιας επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής οδηγεί στην ισχυρή αύξηση των πραγματικών μισθών, η οποία μεταφράζεται σε ενίσχυση της εσωτερικής καταναλωτικής ζήτησης. Οι εξελίξεις στην αγορά συναλλάγματος και ο σφοδρός ανταγωνισμός στον τραπεζικό τομέα προκάλεσαν επιτάχυνση του ρυθμού πιστωτικής επέκτασης κατά 58,7% τον Σεπτέμβριο. Ο ισχυρός ανταγωνισμός και η μείωση των περιθωρίων επιτοκίων ενδέχεται να επιβραδύνουν την κερδοφορία του τραπεζικού τομέα στο μέλλον.
Η μεταβλητότητα εξαιτίας του αδιεξόδου των διαπραγματεύσεων στο θέμα του Κοσσυφοπεδίου κυριαρχεί στις αγορές της Σερβίας. Ωστόσο η πραγματική οικονομία δεν επηρεάζεται αρνητικά. Στον τραπεζικό τομέα, οι ανησυχίες της Κεντρικής Τράπεζας για τον αυξανόμενο δανεισμό των νοικοκυριών την οδήγησαν στη λήψη μιας νέας σειράς δρακόντειων περιοριστικών μέτρων. Στην περίπτωση που αυτά τα μέτρα δεν έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα, κατά την Κεντρική Τράπεζα, θα υπάρξει λήψη και νέων. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η κερδοφορία του τραπεζικού τομέα το πρώτο μισό του 2007 ήταν σχεδόν ίση με αυτήν ολόκληρου του 2006.
Οι εκλογές στην Πολωνία οδήγησαν στον σχηματισμό νέας κυβέρνησης που αναμένεται να ακολουθήσει μια πιο φιλελεύθερη οικονομική πολιτική. Ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης τον Σεπτέμβριο αυξήθηκε κατά 31%, που είναι ο υψηλότερος ρυθμός από το 1998. Τα στεγαστικά δάνεια αποτελούν τον κύριο οδηγό για την ανάπτυξη του δανεισμού των νοικοκυριών και αυξήθηκαν κατά 54,9% τον Σεπτέμβριο. Ο ρυθμός αύξησης των καταθέσεων έχει επιβραδυνθεί, καθώς τα νοικοκυριά έχουν αρχίσει να διοχετεύουν τις αποταμιεύσεις τους στο χρηματιστήριο.
Στην Ουκρανία υπήρξε κυβερνητική μεταβολή μετά τις πρόωρες εκλογές στις οποίες οδήγησε η προηγούμενη πολιτική κρίση. Ωστόσο την περίοδο Ιανουαρίου- Οκτωβρίου το ΑΕΠ αναπτύσσεται ραγδαία κατά 7,3% έναντι 6,5% το αντίστοιχο διάστημα του 2006. Το υπάρχον καθεστώς δημιουργεί κίνητρα για δανεισμό σε ξένο νόμισμα, κάτι που οδήγησε τον ρυθμό πιστωτικής επέκτασης τον Σεπτέμβριο σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, παρά τα περιοριστικά μέτρα της Κεντρικής Τράπεζας στις αρχές του 2007.
Η πρόσφατη διεθνής χρηματοοικονομική κρίση είχε λιγότερο αντίκτυπο στις αγορές της Τουρκίας σε σχέση με την περυσινή. Τα θετικά πραγματικά επιτόκια, καθώς και η ανάδειξη ισχυρής κυβέρνησης από τις εκλογές είχαν ως αποτέλεσμα τη σημαντική ανατίμηση της τουρκικής λίρας κατά 17% από τις αρχές του έτους, γεγονός που συμβάλλει θετικά στον πληθωρισμό.
Παρ΄ όλα αυτά, οι συνεχιζόμενες αυξήσεις στις τιμές των εμπορευμάτων, των τροφίμων, του πετρελαίου και των έμμεσων φόρων θα συνεχίσουν να διατηρούν τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα. Ο ρυθμός ανάπτυξης επιβραδύνθηκε στο 3,8% τους πρώτους εννέα μήνες του 2007 εξαιτίας της αρνητικής συμβολής του αγροτικού τομέα και της επιβράδυνσης των κατασκευών. Στον τραπεζικό τομέα ο συνολικός δανεισμός αυξήθηκε 30,7% τον Σεπτέμβριο του 2007 έναντι 50,7% το αντίστοιχο διάστημα του 2006.
