ΒΟΣΤΩΝΗ, 9 Απριλίου.
Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ Γουέσλι Κλαρκ, γενικός διοικητής του ΝΑΤΟ, είναι καθισμένος στο γραφείο του στις Βρυξέλλες. Το χιτώνιο με τα αστέρια στις επωμίδες και τα πολύχρωμα σειρήτια είναι κρεμασμένο στην καρέκλα πίσω του. Η έκφρασή του δεν διαθέτει αποφασιστικότητα αντιθέτως, είναι σκυμμένος και κρατά το κεφάλι του στο ένα χέρι, φαινομενικά βυθισμένος σε δυσάρεστες σκέψεις. Η εικόνα μαρτυρεί την πίεση που νιώθουν κατ’ ιδίαν όσοι κρατούν ηγετικές θέσεις. Αλλά οι συνειρμοί που προκαλεί σε όσους είναι εξοικειωμένοι με την πρόσφατη ιστορία είναι σαφώς αναγνωρίσιμοι: η απογοήτευση του στρατηγού θυμίζει τους μορφασμούς του προέδρου Λίντον Τζόνσον και τη δυσθυμία των επιτελών του, όπως καταγράφονται σε αναρίθμητες φωτογραφίες εν ώρα συσκέψεων, καθώς η αμερικανική εμπλοκή στο Βιετνάμ βάθαινε.
Κάθε πόλεμος έχει τη σημειολογία του ή, παραφράζοντας τον ποιητή, «χίλιες βρώμικες εικόνες». Μόνο που, ανάλογα με την έκβαση κάθε σύρραξης, οι εικόνες εμφανίζονται ομοιόμορφες. Το φωτογραφικό άλμπουμ από τον πόλεμο του Κόλπου του 1991 που έκανε τους Αμερικανούς να αισθανθούν και πάλι νικητές έχει ατμόσφαιρα θριάμβου ακόμη και στις αποτυχίες. Παράδειγμα: ελάχιστοι πύραυλοι Πάτριοτ πέτυχαν πραγματικά τους ιρακινούς Σκουντ, αλλά το επεισόδιο περιβάλλεται από το φωτοστέφανο της επιτυχίας. Αντιθέτως, οι εικόνες από το Βιετνάμ είναι σχεδόν όλες ηττοπαθείς. Στα άδυτα του Λευκού Οίκου ο Τζόνσον επληροφορείτο κάθε ημέρα τον αριθμό των νεκρών Αμερικανών. Τριάντα χρόνια αργότερα, ο Μπιλ Κλίντον ανησυχεί για την πιθανότητα ανθρωπίνων απωλειών και για το ενδεχόμενο κατάρριψης κάποιου αεροπλάνου. Οι αμερικανοί επιτελείς ελπίζουν στη σταθερή βελτίωση του καιρού, διότι τα νέα όπλα, παρ’ ότι «έξυπνα», απαιτούν ορατότητα.
Τι εντύπωση δίνουν οι εικόνες από τις επιχειρήσεις στο Κοσσυφοπέδιο; Βιετνάμ ή πόλεμος του Κόλπου; Η εκτίμηση θα ήταν πρόωρη. Πάντως τα βαλκανικού χρώματος στιγμιότυπα υποβάλλουν κατήφεια για την ώρα. Η ταλαιπωρημένη έκφραση του αμερικανού προέδρου (υποφέρει, λέγεται, από αλλεργίες), η δυσθυμία της κυρίας Μάντλιν Ολμπραϊτ, οι δυσάρεστες σκέψεις του στρατηγού Κλαρκ, τα σκυθρωπά πρόσωπα των κοσοβάρων προσφύγων. Οπως ο Τζόνσον, ο Μπιλ Κλίντον εξελέγη έχοντας εμπειρία εσωτερικής (και όχι εξωτερικής) πολιτικής και το ανάλογο πρόγραμμα. Από μια ειρωνεία της Ιστορίας, ο δείκτης Dow Jones υπερέβη προσφάτως τις 10.000 μονάδες στη Γουόλ Στριτ, αλλά η ιστορική είδηση επισκιάστηκε από τις εξελίξεις στο Κοσσυφοπέδιο και πέρασε χωρίς πανηγυρισμούς.
