Τα ονόματα των εννέα ισχυρότερων ανδρών της Κίνας έγιναν γνωστά προχθές Παρασκευή, την επομένη της ολοκλήρωσης του 16ου Συνεδρίου του Κομμουνιστικού Κόμματος στην Κίνα, αλλά αυτό που δεν έγινε γνωστό είναι ποια ακριβώς πολιτική θα ακολουθήσουν. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα συνεχίσουν τον «σοσιαλισμό με κινεζικά χαρακτηριστικά», όπως αποκαλεί η κινεζική ηγεσία το οικονομικό σύστημα που εφαρμόζεται την τελευταία εικοσαετία στην Κίνα. Αλλά όσον αφορά την πιθανότητα εισαγωγής πολιτικών μεταρρυθμίσεων, αυτή είναι μηδαμινή, τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια, ώσπου να εδραιωθεί η νέα ηγεσία.
Ολόκληρη η παλαιά γενιά των πολιτικών (δηλαδή οι άνω των 70 ετών), με πρώτους τον πρόεδρο Τζιανγκ Ζεμίν και τον πρωθυπουργό Ζου Ρονγκί, αποχώρησε από τα κομματικά όργανα. Επειδή όμως πρόκειται για την Κίνα, όπου η διαδοχή αποφασίζεται μέσω παρασκηνιακών ανταλλαγών και όχι ελεύθερων εκλογών, οι αποχωρήσαντες προώθησαν τους «δικούς τους» στη νέα γενιά ηγετών. Χαρακτηριστικό είναι το λογοπαίγνιο του BBC για το γεγονός ότι στη νέα Διαρκή Επιτροπή, το ανώτατο όργανο του κόμματος, κυριαρχούν πολιτικοί από το περιβάλλον του κ. Τζιανγκ: «αλλαγή γενιάς με κινεζικά χαρακτηριστικά».
Στην Κίνα, την πραγματική εξουσία έχουν όσοι κατέχουν θέσεις στα ανώτατα κομματικά όργανα. Ακόμη και η εξουσία του προέδρου, του αρχηγού του κράτους, πηγάζει από τη θέση που κατέχει στο κόμμα. Υπ’ αριθμόν ένα στο ΚΚ, δηλαδή γενικός γραμματέας, ανέλαβε ο αντιπρόεδρος Χου Τζιντάο, ο οποίος αναμένεται να αντικαταστήσει τον κ. Τζιανγκ στην προεδρία τον Μάρτιο, όταν λήξει η θητεία του. Τα επτά μέλη της Διαρκούς Επιτροπής αυξήθηκαν σε εννέα, για δύο λόγους, όπως πιστεύεται: πρώτον, για να χωρέσουν όλοι όσοι έπρεπε να προωθηθούν και, δεύτερον, γιατί όσο περισσότεροι είναι τόσο λιγότερη δύναμη έχει ο καθένας χωριστά. Σύμφωνα με τους σινολόγους, τα πέντε ή έξι από τα μέλη της νέας Διαρκούς Επιτροπής ανήκουν στο περιβάλλον του κ. Τζιανγκ.
Από τα μέλη της Διαρκούς Επιτροπής, υπ’ αριθμόν δύο στην κομματική ιεραρχία ανέλαβε ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Ου Μπανγκούο, ο οποίος αναμένεται να οριστεί πρόεδρος του κοινοβουλίου τον Μάρτιο. Υπ’ αριθμόν τρία είναι ο έτερος αναπληρωτής πρωθυπουργός Ουέν Τζιαμπάο, ο οποίος θα αναλάβει πρωθυπουργός τον Μάρτιο, υπεύθυνος κυρίως για την οικονομία της Κίνας. Σύμφωνα με τους αναλυτές όμως, οι δύο ισχυρότεροι μετά τον κ. Χου θα είναι ο κ. Ουέν και ο Ζενγκ Τσινγκχόνγκ, επικεφαλής της «κλίκας του Τζιανγκ».
Και το νέο Πολιτικό Γραφείο, το αμέσως επόμενο ιεραρχικά όργανο, επεκτάθηκε από 22 μέλη σε 24 ενώ ο μέσος όρος ηλικίας τους μειώθηκε από τα 63,14 έτη στα 59,83. Δίπλα σε έξι αρχηγούς του ΚΚ πλούσιων επαρχιών, όπως της Σαγκάης, συμπεριλήφθηκαν πρώτη φορά οι αρχηγοί του ΚΚ δύο φτωχών επαρχιών, των Σιτσουάν και Ξιντζιάνγκ. Πιστεύεται ότι αυτό συμβολίζει τη βούληση της κυβέρνησης να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στις ανεπτυγμένες επαρχίες της Ανατολικής Κίνας και στις φτωχές της Δυτικής. Στο νέο Πολιτικό Γραφείο συμμετέχει και μία γυναίκα, η Ου Γι, 63 ετών, αποκαλούμενη «Σιδηρά Κυρία» επειδή είχε χειριστεί με πυγμή τις εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ στη δεκαετία του ’90. Γυναίκα στο Πολιτικό Γραφείο είχε να συμμετάσχει 20 χρόνια, από τη χήρα του πρωθυπουργού Τσου Ενλάι το 1982.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ενδιαφέρον τη διαδοχή στην Κίνα και οι αναλυτές προσπαθούν να καταλάβουν αν μετά τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις έπονται και οι πολιτικές. Η πολιτική μεταρρύθμιση στην Κίνα αποτελεί θέμα-ταμπού ύστερα από την αιματηρή πάταξη διαδηλωτών υπέρ της δημοκρατίας στην πλατεία Τιανανμέν το 1989. Εκφράζεται όμως η ελπίδα ότι η νέα γενιά πολιτικών θα αποδειχθεί πιο ανοιχτόμυαλη σε αυτό το ζήτημα.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι αλλαγές αποκλείεται να είναι σαρωτικές – δηλαδή δεν υπάρχει περίπτωση να επιτραπεί η ύπαρξη κομμάτων και ελεύθερων εκλογών – και αποκλείεται να γίνουν εμφανείς τα πρώτα χρόνια. Δεν αποκλείεται όμως, όταν η νέα ηγεσία εδραιωθεί στην εξουσία, να επιτρέψει την κριτική προς αυτήν και να ενισχύσει την ελευθερία του Τύπου. Οσο για τις οικονομικές προθέσεις της ηγεσίας της Κίνας, η απόφαση να επιτραπεί στους επιχειρηματίες και στους ελεύθερους επαγγελματίες να γίνονται μέλη του κόμματος – δίπλα στους εργάτες, στους αγρότες και στους στρατιώτες – δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφιβολίας.
