ΜΙΑ από τις πιο συχνές «μουρμούρες» πολλών υπουργών, όταν «κουτσομπολεύουν» μεταξύ τους τον κ. Κώστα Σημίτη, είναι η ακόλουθη συνήθεια του Πρωθυπουργού: όταν συνεργάζεται με κάποιον εκ των υπουργών του, αφού ακούσει τα μεγάλα σχέδια και οράματα που ο υπουργός τού εκθέτει, αμέσως μετά αρχίζει να τον ρωτάει πιεστικά για συγκεκριμένα «μικρά» πράγματα. Οχι μόνο για το τι σχεδιάζει ο υπουργός για το 2000, αλλά τι συγκεκριμένα έχει πραγματοποιήσει ή σχεδιάσει σε τομείς όπου ο πολίτης μπορεί να αναγνωρίσει τη «μέριμνα της κυβέρνησης για την καθημερινότητα». Πολλοί υπουργοί ή διοικητές οργανισμών αισθάνονται μειωμένοι, μετά από μια παρόμοια συνάντηση, καθώς θεωρούν ότι ο Πρωθυπουργός δεν έδωσε την προσοχή που έπρεπε στα μεγάλα οράματα και στις μακρόπνοες συλλήψεις, αλλά επέμενε σε «πεζά» θέματα, για τα οποία, πολλές φορές, δεν ήταν και κατάλληλα προετοιμασμένοι να απαντήσουν.


Πριν από λίγες ημέρες η διεύθυνση μιας από τις μεγαλύτερες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις της χώρας έλαβε την ακόλουθη επιστολή: «… Αυτό το ταξίδι στην Ελλάδα το έκανα επειδή, την προηγούμενη φορά που βρισκόμουν εδώ, δεν μπόρεσα να επισκεφθώ τα αρχαία στη Μεσσηνία, από την Επίδαυρο, όπου έμενα. Τώρα έμεινα στο ξενοδοχείο σας (σ.σ. βρίσκεται λίγο έξω από την Πάτρα), προκειμένου ­ συν τοις άλλοις ­ να μπορέσω να επισκεφθώ το Μουσείο και το Μινωικό ανάκτορο του Νέστορος στην Πύλο, καθώς έχω σπουδάσει αρχαιολογία και ήθελα να δω τα ανασκαφικά ευρήματα. Δυστυχώς, άργησα στον δρόμο και όταν έφθασα εκεί μου είπαν ότι μόλις είχε κλείσει (στις 15.00). Αυτό ήταν μεγάλη απογοήτευση, καθώς η επίσκεψη και η επιστροφή σήμαιναν 500 άδικα χιλιόμετρα για μένα. Θα ενημερώσω γι’ αυτή την κατάσταση το ειδικό γραφείο του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης αλλά και τον ΕΟΤ… Πιστεύω ότι η κατάσταση αυτή είναι ένα δείγμα φτώχειας για την Ελλάδα…»


Αυτή η επιστολή εστάλη τις 4.6.1997. Ας την διασταυρώσουμε με μια είδηση που δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες ακριβώς μία εβδομάδα αργότερα: «Οι Ιταλοί κρατάνε τα μουσεία τους ανοιχτά ως τα μεσάνυχτα», γράφεται στις 12.6. Και το ρεπορτάζ αναφέρεται σε ποια μουσεία της Ιταλίας αποφασίστηκε ότι στην αιχμή της τουριστικής περιόδου θα λειτουργούν από το πρωί ως τις 23.30 το βράδυ, με διάλειμμα ενενήντα μόνο λεπτών για τον καθαρισμό των χώρων.


Υποτίθεται πως αποτελεί κοινή γνώση ότι το αντίστοιχο του πετρελαίου άλλων χωρών, ο δικός μας «χρυσός», είναι ο ιστορικός, αρχαιολογικός και φυσικός πλούτος της χώρας. Σε αυτό τον τομέα αντιμετωπίζουμε ισχυρό ανταγωνισμό από όλες τις ανάλογες Μεσογειακές χώρες. Λίγο έχουμε συνειδητοποιήσει ότι πέραν της Ιταλίας ­ και της Μεγάλης Ελλάδας ­ η Τουρκία, για παράδειγμα, έχει σχεδόν ισοδύναμο απόθεμα αρχαιοελληνικών ευρημάτων στην παλαιά γη της Ιωνίας όσο και η Μητροπολιτική Ελλάδα. Να το πούμε ανάποδα: έχουμε μεν το προνόμιο της μοναδικότητας σε ορισμένα κλασικά μνημεία, αλλά όχι και την αποκλειστικότητα. Αρα, η ανταγωνιστική μας προσφορά οφείλει να στηρίζεται σε πρόσθετες ποιοτικές παραμέτρους: προσβασιμότητα στα μνημεία, επικουρικές παροχές διευκολύνσεων, ενημερωτικό υλικό κτλ.


Πέραν του κλασικού ανεκδότου, που ίσχυε ως πριν από λίγο καιρό ­ και δεν αποκλείεται να ισχύει και σήμερα ­, ότι μπορούσε κανείς να αναγνωρίσει από χιλιόμετρα μακριά ότι πλησιάζει τον Ναό του Επικούριου Απόλλωνα, στις Βάσσες της Φιγάλειας, λόγω της οσμής των υπαίθριων τουαλετών που είχαν στηθεί ­ αλλά ουδέποτε καθαριστεί ­, η περίπτωση της Πύλου είναι επίσης ενδεικτική: ο αρχαιολογικός χώρος κλείνει στις 3 το μεσημέρι, διότι ­ σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες ­ υπάρχει μόνο ένας φύλακας για ένα από τα σημαντικότερα ­ και ελκυστικότερα ­ μινωικά μνημεία της χώρας.


Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των μεγάλων γερμανικών τουριστικών γραφείων ­ των εμπειρότερων στην Ευρώπη ­ υπάρχει η ακόλουθη στατιστική: ένας τουρίστας που επιστρέφει στη Γερμανία από τις διακοπές του μπορεί ­ αν είναι ευχαριστημένος ­ να επηρεάσει θετικά ως επτά άλλα άτομα (μέλη της οικογένειας, φίλους του, συναδέλφους στη δουλειά κτλ.) να επισκεφθούν την ίδια χώρα. Αντιθέτως, ένας δυσαρεστημένος αποτρέπει 24 άτομα να επισκεφθούν αυτήν τη χώρα.


Αν ισχύει η αναλογία, μόνο τα 24 άτομα που δεν θα έλθουν εξαιτίας της απογοητευμένης αρχαιολόγου ισοδυναμούν με τους μισθούς δύο έκτακτων φυλάκων, οι οποίοι θα επέτρεπαν τη συνεχή λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου της Πύλου καθ’ όλη τη διαρκεια της τουριστικής αιχμής.


Εχουν περάσει δεκαπέντε μήνες από την ανάληψη της κυβέρνησης από τις «εκσυγχρονιστικές δυνάμεις», αυτές ακριβώς που δεν συμβιβάζονται με την αδράνεια και τη διαιώνιση των «κακώς κειμένων». Δεν θα μπορούσαν αυτό το διάστημα, η κ. Βάσω Παπανδρέου, ο κ. Β. Βενιζέλος και ο κ. Ν. Χριστοδουλάκης, να λύσουν αυτό το τόσο «μικρό και καθημερινό» θέμα, με τις τόσο μεγάλες ­ όμως ­ συνέπειες;