Οι ψυχροί άνεμοι που πνέουν από το Κοσσυφοπέδιο «πάγωσαν» την αγοραστική διάθεση των ευρωπαίων επενδυτών. Αντίθετα, στη Γουόλ Στριτ οι επενδυτές δεν επηρεάστηκαν και τόσο από τις εξελίξεις στη Γιουγκοσλαβία, αλλά ήταν συγκρατημένοι αναμένοντας τη συνεδρίαση για τα αμερικανικά βραχυπρόθεσμα επιτόκια της FED μεθαύριο Τρίτη και τις περαιτέρω ανακοινώσεις για τα επιχειρηματικά κέρδη.


Μόλις τα χρηματιστήρια της Ευρώπης πήγαν να ανακάμψουν, ήρθαν οι αμερικανονατοϊκοί βομβαρδισμοί στους σερβικούς στόχους και επιδείνωσαν την κατάσταση. Ενώ στη Γουόλ Στριτ και στο Σίτι οι χρηματιστηριακοί δείκτες των blue chip αμερικανικών και βρετανικών μετοχών, ο Dow Jones και ο FTSE-100 σκαρφάλωσαν σε επίπεδα-ρεκόρ τον Μάρτιο, στη Φραγκφούρτη και στα άλλα χρηματιστήρια της Ευρώπης οι δείκτες αγωνίζονται να κερδίσουν κάποιο έδαφος. Ο δείκτης των γερμανικών μετοχών DAX από τις 6.171 μονάδες του περασμένου Ιουλίου έχει υποχωρήσει κάτω από τα σημαντικά ψυχολογικά επίπεδα των 5.000 μονάδων: 4.775,17 μονάδες.


* Συμφωνίες εξαγορών


Το κύμα των επιχειρηματικών συμφωνιών και των εξαγορών και συγχωνεύσεων δεν έχει αναζωογονήσει τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Οι εξαιρετικές προοπτικές από την αναδιάρθρωση του τραπεζικού και επιχειρηματικού τομέα στην Ευρώπη δεν έχουν ενισχύσει τις ευρωπαϊκές μετοχές. Από τη Σκανδιναβία (η συγχώνευση μεταξύ των νορβηγικών τραπεζών, της Den Norske Bank με την Postbanken), τη Γαλλία (η επιθετική προσφορά της Banque Nationale de Paris-ΒΝΡ για τις αντίπαλες τράπεζες Societe Generale και Paribas και του γαλλικού πολυεθνικού κολοσσού Alstom με τον ελβετοσουηδικό όμιλο της ΑΒΒ) ως την Ιταλία (οι εξαγορές στον τραπεζικό τομέα μεταξύ της UniCredito και της BCI και της San Paolo-ΙΜΙ με την Banca di Roma, η εχθρική προσφορά της Olivetti προς την Telecom Italia) δεν έχουν πυροδοτήσει έναν γενικό αγοραστικό πυρετό μετοχών. Αγοράζονται μόνο οι μετοχές των τομέων που ευνοούνται από το πρόσφατο κύμα των εξαγορών και συγχωνεύσεων, όπως οι μετοχές των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.


Εξαίρεση αποτελούν οι μετοχές των ευρωπαϊκών εταιρειών υψηλής τεχνολογίας που επωφελήθηκαν από την κατακόρυφη άνοδο των αντίστοιχων αμερικανικών και πήγαν στα ύψη. Σημειωτέον ότι, παρά τα επίπεδα-ρεκόρ στη Γουόλ Στριτ, οι τιμές των μετοχών των αμερικανικών κορυφαίων εταιρειών υψηλής τεχνολογίας είχαν κατρακυλήσει εξαιτίας των φόβων πως οι μακροπρόθεσμοι αναπτυξιακοί στόχοι της βιομηχανίας των προσωπικών υπολογιστών κινδυνεύουν από τον πόλεμο τιμών και από την αυξανόμενη απαίτηση των αγοραστών για φθηνά συστήματα.


Πριν από τη σημαντική ανάκαμψη του δείκτη Nasdaq το διήμερο Τετάρτη – Πέμπτη, η τιμή της μετοχής της Compaq ήταν περίπου 40% χαμηλότερα από τα πανύψηλα επίπεδα του Ιανουαρίου. Η τιμή της μετοχής της Dell Computer έχει χάσει το ένα τρίτο της αξίας της. Ενώ οι τιμές των μετοχών της Hewlett-Packard και της ΙΒΜ έχουν πέσει περίπου 20%.


Επισκιάζονται ωστόσο όλοι οι παραπάνω αρνητικοί λόγοι, καθώς παρά το ράλι του 1998 η ζήτηση εξακολουθεί να παραμένει υγιής και οι προβλέψεις για τους ρυθμούς πωλήσεων, επί ετήσιας βάσεως, είναι της τάξεως του 20-25% το 1999. Επίσης, παρά τις ελκυστικότατες διαφημίσεις στις ΗΠΑ για PC 300 δολαρίων, ο μέσος όρος τιμής πώλησης έχει σταθεροποιηθεί μετά την κατακόρυφη πτώση τιμών κατά τα δύο τελευταία χρόνια.


Οι κορυφαίες αμερικανικές εταιρείες κατασκευής PC, αρπάζοντας μερίδιο της αγοράς από τους μικρότερους ανταγωνιστές, εκτιμάται ότι θα παρουσιάσουν διψήφιους αριθμούς κερδοφόρας ανάπτυξης τον τρέχοντα χρόνο, παρά τη σημαντική πτώση στα προ φόρων κέρδη του πρώτου τριμήνου.


Το αισιόδοξο επιχειρηματικό κλίμα στην Ευρωπαϊκή Ενωση επισκιάζεται από τις αρνητικές προοπτικές ανάπτυξης των ευρωπαϊκών οικονομιών και κυρίως της Γερμανίας. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της Γερμανίας έπεσε κατά 0,4% το τέταρτο τρίμηνο του περασμένου έτους. Φαίνεται ότι η γερμανική οικονομία και ιδιαίτερα οι εξαγωγείς της έχουν πληγεί πολύ περισσότερο από την κρίση στις αγορές των αναδυομένων οικονομιών, από την αμερικανική και τις υπόλοιπες οικονομίες των ισχυρών βιομηχανικά χωρών. Η Ενωση Εξαγωγέων της Γερμανίας (BGA) αναθεώρησε ήδη προς τα κάτω τις προβλέψεις που είχε κάνει τον Δεκέμβριο για την αναπτυξιακή πορεία των εξαγωγών. Η BGA προβλέπει πως από το 7% θα μειωθούν στο 2% εξαιτίας της οικονομικής κρίσης στην Ασία, στη Ρωσία και στη Λατινική Αμερική. Επίσης στην τελευταία έκθεση του πιο έγκυρου οικονομικού ινστιτούτου της Γερμανίας, του Ifo, οι προβλέψεις για τις προοπτικές της οικονομίας είναι δυσοίωνες και επισημαίνεται η επιδείνωση της εμπιστοσύνης των γερμανών επιχειρηματιών στην εθνική τους οικονομία.


* Οι θετικοί παράγοντες


Ακόμη και ένας παραδοσιακά θετικός παράγοντας για τις ευρωπαϊκές μετοχές, όπως είναι η εξασθένιση του νομίσματος που ενισχύει τις εξαγωγικές προοπτικές, έχει λειτουργήσει αρνητικά. Η μεγάλη πτώση του ευρώ έναντι του δολαρίου έπληξε, αντί να τονώσει, την εμπιστοσύνη των επενδυτών για τις μετοχές των ευρω-χρηματιστηρίων. Ενας ακόμη αρνητικός παράγοντας για τις ευρωπαϊκές μετοχές είναι πως έχει κοπάσει ο ενθουσιασμός των ιδιωτών Ευρωπαίων να επενδύσουν στα μετοχικά κεφαλαία της Ευρώπης. Σύμφωνα μάλιστα με τον στρατηγικό αναλυτή της Morgan Stanley Dean Witter για την Ευρώπη Ρίτσαρντ Ντέιβιντσεν, τα ιδιωτικά κεφάλαια που κατά κύματα συνέρρεαν στα αμοιβαία μετοχών Ευρώπης πυροδότησαν και την άνοδο σε επίπεδα-ρεκόρ των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων το πρώτο εξάμηνο του 1998.


Αρνητική για τα ευρω-χρηματιστήρια είναι και η εκτίμηση που φαίνεται πως αρχίζει να επικρατεί διαμορφώνοντας τη σύνθεση χαρτοφυλακίων θεσμικών επενδυτών, διαχειριστών αμοιβαίων κεφαλαίων, κερδοσκοπικών funds κτλ., δηλαδή ότι αποτελούν επενδυτική ευκαιρία οι αγορές της Ιαπωνίας και όχι οι αγορές της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Σύμφωνα με τον Αλαν Γιάροου, επικεφαλής του επενδυτικού τομέα σε ξένες μετοχές της Dresdner Kleinwort Benson, «όλο και περισσότερα ξένα κεφάλαια ταξιδεύουν προς την Ιαπωνία λόγω της βελτίωσης των fundamentals των επιχειρήσεων». Λέγεται ότι εκτός από από τους αμερικανούς και οι ευρωπαίοι θεσμικοί επενδυτές και κερδοσκόποι στρέφονται προς τις ιαπωνικές επενδύσεις. Βέβαια τα fundamentals της ιαπωνικής οικονομίας είναι πολύ χειρότερα από ό,τι στις ευρωοικονομίες.


Το ράλι του δολαρίου


Αρχισε το «ράλι» του δολαρίου έναντι του ευρώ και του γεν. Παίζοντας τον ρόλο του ασφαλούς νομίσματος-καταφυγίου, το δολάριο ανέβηκε σε επίπεδα-ρεκόρ έναντι του ευρώ και στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο εβδομάδων έναντι του γεν. Οι αγορές χρήματος αποφάσισαν να αγοράσουν το πράσινο νόμισμα μόλις κλιμακώθηκε η αβεβαιότητα και επιδεινώθηκε η κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία.


Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι το ευρώ σημείωσε ιστορικό ρεκόρ πτώσης έναντι του δολαρίου, στα 1,0715 δολάρια, ιδιαίτερα σε μια ημέρα σημαντικών εξελίξεων στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Καθώς επιλύθηκαν ικανοποιητικά ­ όπως δήλωσαν όλες οι πλευρές ­ τα δύο ακανθώδη προβλήματα: της νέας Επιτροπής υπό την ηγεσία του πρώην ιταλού πρωθυπουργού Ρομάνο Πρόντι και της επίτευξης συμφωνίας στο θέμα του προϋπολογισμού. Το ευρώ κατρακύλησε στα χειρότερα επίπεδά του και έναντι της στερλίνας, στις 66,16 πένες. Βέβαια το ευρώ δέχθηκε έντονες πτωτικές πιέσεις καθώς αναμένεται ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μειώσει τελικά το επιτόκιο του ευρώ μετά τις εκτιμήσεις της νέας Επιτροπής ότι επιβραδύνεται σημαντικά η αναπτυξιακή πορεία των οικονομιών της ευρωζώνης το 1999.


Το δολάριο ανέβηκε επάνω από τα σημαντικά ψυχολογικά επίπεδα των 120 γεν. Οι επιχειρηματικές «ετοιμασίες» των Ιαπώνων πριν από τις 31 Μαρτίου και το κυνήγι των ιαπωνικών μετοχών από τα ξένα κεφάλαια ήταν που είχαν φέρει στο προσκήνιο το γεν. Ωστόσο φαίνεται ότι η ρευστοποίηση των επενδύσεων στο εξωτερικό για τον επαναπατρισμό των κερδών στην Ιαπωνία από τους ιάπωνες επιχειρηματίες ανακόπηκε. Βέβαια η πορεία στο χρηματιστήριο του Τόκιο είναι αυτή που έδωσε και που θα δώσει την περαιτέρω κατεύθυνση του γεν, δηλαδή αν θα ισχυροποιηθεί ή θα εξασθενήσει έναντι του δολαρίου.