ΟΤΑΝ πριν από λίγους μήνες ο πρόεδρος της Σερβίας κ. Μιλόσεβιτς δεχόταν στο Βελιγράδι την ηγεσία του Ελληνοσερβικού Επιχειρηματικού Συνδέσμου, τον πρόεδρό του κ. Ε. Μυτιληναίο του ομώνυμου ομίλου εμπορίας μετάλλων και τους αντιπροέδρους του κκ. Δ. Δασκαλόπουλο της γαλακτοβιομηχανίας Δέλτα και Χ. Κομνηνό της Ελληνικής Εταιρείας Εμφιαλώσεως, όλα στη γιουγκοσλαβική πρωτεύουσα ήταν ήρεμα. Ούτε καύσιμα έλειπαν ούτε τίποτε. Ο εμπορικός όμιλος της Jet Oil των κκ. Κ. και Ν. Μαμιδάκη ήταν ήδη ένας από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς προϊόντων στη Νέα Γιουγκοσλαβία στέλνοντας καύσιμα αξίας περίπου 50 εκατ. δολαρίων ετησίως από την Ελλάδα στο Βελιγράδι. Οι ελληνικές εξαγωγές στη Νέα Γιουγκοσλαβία τον χρόνο που πέρασε έφθασαν, όπως υπολογίζεται, τα 235 εκατ. δολάρια.
Ολα αυτά όμως εδώ και λίγες ημέρες, από τις 24 Μαρτίου που τα αεροπλάνα του ΝΑΤΟ άρχισαν τον βομβαρδισμό, έχουν αλλάξει. «Πλήττονται ανεπανόρθωτα οι εξαγωγές αλλά και κάθε είδους επιχειρηματική δραστηριότητα που έχουν αναπτύξει σε σημαντικό βαθμό οι Ελληνες τον τελευταίο καιρό, όχι μόνο στη Σερβία αλλά και σε όλες τις όμορες γειτονικές χώρες» δηλώνει ευθέως η κυρία Χριστίνα Σακελλαρίδου, πρόεδρος του ΠΣΕ.
* Αποκρύπτουν τις ζημιές
Για λόγους που έχουν σχέση, κατά τα φαινόμενα, με την ψυχολογική «προστασία» της κοινής γνώμης και πρωτίστως των επενδυτών της Σοφοκλέους, παραδόξως ουδεμία ελληνική επιχείρηση ανακοίνωσε ή παραδέχθηκε ότι υφίσταται ζημιές ή ότι έχει τέλος πάντων κάποιες απώλειες. Ετσι προτίμησε τη «σιωπή» ακόμη και ο ΟΤΕ, που πρόσφατα επένδυσε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια για να αποκτήσει το 20% του σερβικού Οργανισμού Τηλεπικοινωνιών και βλέπει την επένδυσή του να αποτελεί στόχο των βομβαρδιστικών αεροσκαφών του ΝΑΤΟ.
Αντιθέτως μια βιομηχανία της Βόρειας Ελλάδας, αν και εισηγμένη στη Σοφοκλέους, δεν «μασάει τα λόγια της». Ο λόγος για τη βιομηχανία βαφής νημάτων και υφασμάτων Τεξαπρέτ, η οποία δεν κρύβει ότι πλήττεται σημαντικά από τις εχθροπραξίες. «Γύρω στο 20% των εργασιών μας τα τελευταία χρόνια αφορούσε προϊόντα που κατευθύνονταν στη Νέα Γιουγκοσλαβία» εξηγεί ο κ. Π. Καράσσο εκ μέρους της βιομηχανίας. «Πώς να μην έχουμε επιπτώσεις!» προσθέτει.
«Ολες οι εγκαταστάσεις βρίσκονται μακριά από στρατιωτικούς στόχους και λειτουργούν κανονικά» είχε ανακοινώσει η εταιρεία «Μυτιληναίος» διαρκούντων των βομβαρδισμών, αλλά προφανώς αυτή ήταν μόνο η επιθυμία του συγκεκριμένου ομίλου, που έχει συνάψει εμπορικές συμφωνίες με ορυχεία και μεταλλουργίες χαλκού και ψευδαργύρου. Από καιρό η πολιτική αστάθεια και οι διάφορες κυρώσεις εις βάρος της χώρας λειτούργησαν αποτρεπτικά, σύμφωνα με τον κ. Μυτιληναίο, σε ό,τι αφορά την πραγματοποίηση μερικής ή ολικής εξαγοράς μεταλλείων και μεταλλουργικών εργοστασίων από τον όμιλο αυτό στο Κοσσυφοπέδιο και άλλες περιοχές της ΟΔΓ. Ο επικεφαλής του ομίλου δεν διστάζει να δηλώσει ότι «οι ελληνικές επιχειρήσεις ελπίζουν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της Γιουγκοσλαβίας…» καταστρώνοντας προφανώς σχέδια επί σχεδίων για την επαύριο της ειρήνευσης.
* Εχασαν τη δουλειά τους
Με τους πρώτους βομβαρδισμούς σταμάτησε η παραγωγή και η εργασία των 380 εργαζομένων της βιομηχανίας παγωτών Del-Yug, θυγατρικής της ελληνικής Δέλτα που ελέγχεται από την οικογένεια Δασκαλόπουλου και βρίσκεται σε απόσταση 25 χλμ. βορειοδυτικά από το Βελιγράδι. Η μονάδα είναι σε μια ευρύτερη ζώνη, όχι μακριά από στρατιωτικό αεροδρόμιο που χτυπήθηκε από το ΝΑΤΟ, η οποία προορίζεται για βιομηχανική ζώνη. Σταμάτησε φυσικά να παράγει αλλά η Δέλτα φρόντισε, όπως έγινε γνωστό, να εξασφαλίσει το εισόδημα και την επιβίωση όλων όσοι εργάζονται στη μονάδα, που αντιπροσωπεύει επένδυση της τάξεως των 60 εκατ. μάρκων. Οι εργαζόμενοι σχεδιάζουν να θέσουν και πάλι σε λειτουργία τη μονάδα αυτή την εβδομάδα!
Τα δίκτυα διανομής έχουν φυσικά παραλύσει. Η βιομηχανία αναψυκτικών ΙΒΡ, που βρίσκεται 10 χλμ. από το κέντρο του Βελιγραδίου, ελέγχεται κατά 83% εδώ και δύο χρόνια από την Ελληνική Εταιρεία Εμφιαλώσεως. Μπορεί η παραγωγή της Coca-Cola και των άλλων προϊόντων να έχει πληγεί, αλλά η εταιρεία στέκεται στο πλευρό του προσωπικού της και συνέχισε κανονικά τη μισθοδοσία, χωρίς να υπολογίσει ότι κατά τα πρώτα 24ωρα των βομβαρδισμών η παραγωγή διεκόπη. «Ο έλληνας γενικός διευθυντής έμεινε εκεί» ανέφερε αξιωματούχος της ελληνικής εταιρείας στη σύσκεψη με ελληνικές επιχειρήσεις που συγκάλεσε ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γ. Παπανδρέου την περασμένη Τετάρτη. Ο κ. Λ. Κόμης της ηγεσίας 3 Εψιλον έχει κάνει γνωστό ότι ήδη το 1998 η ελεγχόμενη από την ελληνική εταιρεία ΙΒΡ Beograd διπλασίασε σχεδόν το παραγωγικό δυναμικό της.
Η ελληνική εταιρεία συνεργάζεται στενά με τους 950 περίπου εργαζομένους στη μονάδα, οι οποίοι κατέχουν το 17% των μετοχών. Την εβδομάδα που πέρασε έδωσε στο 50% του προσωπικού μέρος της ετήσιας άδειας, μαζί με τα χρήματα που αναλογούν. «Οι εργαζόμενοι είναι ευχαριστημένοι, γιατί δεν αφήσαμε κανέναν στην τύχη του» αναφέρει ο διευθυντής της βιομηχανίας κ. Ι. Κωσταρέλλης, που ήλθε μόλις τη Μεγάλη Πέμπτη στην Αθήνα για τις ημέρες του Πάσχα.
Τα Ελληνικά Πετρέλαια μέσω της τεχνικής εταιρείας Ασπροφός μόλις επισκεύασαν και ανακαίνισαν μονάδα διύλισης στο διυλιστήριο πετρελαίου του Πάντσεβο, όπου το ΝΑΤΟ βομβάρδισε προ ημερών τη μονάδα ατμού. «Τον μήνα αυτό θα άρχιζαν νέα έργα για δεύτερη μεγάλη μονάδα διύλισης» ανέφερε στη σύσκεψη στο ΥΠΕΞ ο κ. Γ. Δεσύπρης της θυγατρικής των ΕΛΠΕ.
