Υπάρχουν κάτι παιδιά…

Ξεκινώντας για την πενθήμερη εκδρομή τους στη Ρόδο, τα παιδιά και όσοι από τους διδάσκοντες σε κάποιο από τα λύκεια του Αιγάλεω θα τα συνόδευαν αποχαιρέτησαν τον φίλο και συμμαθητή τους Γιώργο Π. που θα έμενε στην Αθήνα. Το περίεργο ήταν πως ο Γιώργος δεν φαινόταν και τόσο στενοχωρημένος που θα έμενε πίσω καθώς τους χαιρετούσε από το πεζοδρόμιο. Το λεωφορείο τους, χαράματα ακόμη, πήρε τον δρόμο προς το λιμάνι του Πειραιά ενώ ο Γιώργος έφευγε προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Τον Γιώργο τον γνώρισα κι εγώ κάποια στιγμή την επόμενη χρονιά που ήλθε να γραφτεί στο τεχνικό λύκειο όπου δίδασκα τότε. Ηθελε να συνεχίσει στην πληροφορική και να μάθει προγραμματισμό. Η διευθύντρια θέλησε στην αρχή να τον αποτρέψει λέγοντάς του ότι θα έπρεπε να πάει σε κάποιο άλλο ειδικό σχολείο, εκείνος όμως ήταν εξοπλισμένος με όλα τα χαρτιά και γράφτηκε χάρη στην επιμονή του.

Ολοι στο σχολείο συμπάθησαν τον Γιώργο. Στα δύο χρόνια που έμεινε δεν μάλωσε ποτέ με συμμαθητή του ή καθηγητή και αρκετές φορές ήταν η αφορμή για γέλια και πειράγματα. Φανατικός οπαδός του Αρη στο μπάσκετ, σηκωνόταν και πήγαινε κάποια Σαββατοκύριακα στη συμπρωτεύουσα μόνο και μόνο για να δει την αγαπημένη του ομάδα. Στο Περιστέρι μια φορά τον είχαν κάνει τόπι στο ξύλο καθώς μόνος του επέμενε να υποστηρίζει τον Αρη φωνάζοντας και ανεμίζοντας μια κίτρινη σημαία.

Είχε γεννηθεί σε ένα από τα Δωδεκάνησα, αλλά για κακή του τύχη στη διάρκεια του τοκετού τα άκρα του έπαθαν βαριά ζημιά. Τα πόδια παραμορφώθηκαν γυρίζοντας προς τα μέσα και τα χέρια είχαν αγκυλωθεί έτσι ώστε να είναι πρόβλημα να πιάσει οποιοδήποτε αντικείμενο. Είχε δυσκολίες στην ομιλία του. Η μητέρα του, μη αντέχοντας να τον βλέπει σε τέτοια κατάσταση, τον έκλεισε μέσα σε κάποιο ίδρυμα. Από τότε ο Γιώργος τα ιδρύματα είχε για σπίτι του και σ’ αυτά μπαινόβγαινε.

Δούλευε ως τηλεφωνητής και κατέβαινε από την Πεντέλη στο Χαλάνδρι όπου ήταν το λύκειο της πληροφορικής νωρίς κάθε πρωί. Το μεσημέρι τον έβλεπες για ώρα στη μέση σχεδόν του δρόμου να παρακαλεί μήπως και κάποιο από τα ταξί που περνούσαν μπορούσε να τον ανεβάσει πάλι πίσω στο ίδρυμα. Σου σκιζόταν η καρδιά να παρακολουθείς τον καθημερινό αγώνα του να ανεβεί ένα σωρό σκαλιά αφού για κακή του τύχη μαθήματα, εργαστήρια και συνεδριάσεις γίνονταν στον πρώτο και στον δεύτερο όροφο, τα διαλείμματα όμως ήταν στην αυλή.

Πώς ήταν στα μαθήματα ο Γιώργος; Σε συγκινούσε με τη θέλησή του. Το γράψιμό του στο τετράδιο πρόδιδε αμέσως το πόσο δύσκολα ήταν όλα τα πράγματα γι’ αυτόν τον άνθρωπο, ακόμη και τα τόσο απλά σ’ εμάς τους «άλλους». Το πληκτρολόγιο του κομπιούτερ έδινε την ευκαιρία στα παραμορφωμένα χέρια του να γράφουν κείμενα με χαρακτήρες που επιτέλους διαβάζονταν, αν και για τον φίλο μας ήταν κάθε χτύπημα στα πλήκτρα και πρόβλημα.

Αγόρασε με τις οικονομίες του προσωπικό υπολογιστή, τον εγκατέστησε στο μικρό του δωματιάκι, πήρε δισκέτες, έψαξε και βρήκε προγράμματα, δικτυώθηκε, τον κορόιδεψαν ουκ ολίγες φορές και τελειώνοντας το σχολείο είχε μάθει υποφερτά ως και τη γλώσσα Cobol. Δεν αρκέστηκε όμως μόνο σ’ αυτά, αλλά συνέχισε με λογιστική σε κάποιο ΤΕΙ.

Ολοι θα τον θυμόμαστε για τη θέληση και την επιμονή του. Λες και δεν υπήρχαν εμπόδια για το τόσο αδικημένο και τόσο συμπαθητικό αυτό παιδί. Το υπολογιστικό μηχάνημα στα παραμορφωμένα χέρια του είχε γίνει εργαλείο και παιχνίδι μαζί. Και για να μην αφήνω μισοτελειωμένες τις ιστορίες που διηγούμαι, πρέπει να προσθέσω ότι φθάνοντας στη Ρόδο τα παιδιά από το Αιγάλεω και οι συνοδοί τους εκείνη τη φορά βρήκαν τον Γιώργο να τους περιμένει εκεί! Είχε καταφέρει, μ’ άλλα λόγια, να κατεβεί στο αεροδρόμιο, να πάρει το αεροπλάνο και να φθάσει μόνος του στη Ρόδο. Οι δάσκαλοί του είχαν διστάσει και δεν ήθελαν να πάρουν την ευθύνη να τον έχουν μαζί τους από φόβο μήπως και συνέβαινε κάποιο ατύχημα στον δρόμο, στη θάλασσα ή στην πισίνα του ξενοδοχείου.

Παιδιά για φίλημα

Η Ειρήνη, κοντά στα είκοσι πλέον, που γνώρισα την προηγούμενη χρονιά στη Σχολή Κωφών και Βαρηκόων Παιδιών της Αγίας Παρασκευής, αν και είχε χάσει εντελώς την επαφή με τους ήχους από τα εννέα της χρόνια, με εξέπληξε. Δεν άφηνε λέξη να πέσει κάτω και η όρεξή της για διάβασμα ήταν άλλο πράγμα, ενώ έφερνε στην τάξη κάθε τόσο αποκόμματα από περιοδικά και εφημερίδες για ενημέρωση όλων μας. Παλεύοντας με παλαιά πακέτα προγραμμάτων και όχι τελευταίας τεχνολογίας μηχανήματα, σε καμαράκια που σου πιάνεται η ψυχή να είσαι μέσα, η Ειρήνη και οι άλλες κοπέλες προσπαθούσαν να συμφιλιωθούν με την πληροφορική. Ηταν μια δύσκολη χρονιά, αλλά βλέποντας στο τέλος ότι υπήρχαν αποτελέσματα για όλα τα παιδιά έπαιρνες μια μικρή ιδέα για το τι θα έβγαινε αν εμείς οι «άλλοι» προσπαθούσαμε περισσότερο.

Ολα αυτά τα αξιαγάπητα παιδιά ήλθαν πάλι στη σκέψη μου καθώς έπεσα επάνω σε ένα άρθρο της μεγάλης γερμανικής εφημερίδας «Die Zeit» (4.4.97). Ο τίτλος έλεγε: «Να εγκαταλείψουμε ούτε που το σκεφτόμαστε», ενώ στον υπότιτλο υπήρχε η διαπίστωση ότι κανένας δεν έχει ερωτευθεί τόσο μόνιμα το κομπιούτερ του όσο άνθρωποι με πνευματικές δυσκολίες.

Σε μια ειδικά οργανωμένη τάξη για άτομα με ειδικές ικανότητες ως προς τη μάθηση παρατηρήθηκε τεράστια επιθυμία για συμμετοχή. Οπως είπε μάλιστα κάποιο από τα παιδιά, αυτό που τα συναρπάζει είναι το πόσα πράγματα μπορείς να κάνεις με μια τόσο μικρή συσκευή. Και μάλιστα οι δάσκαλοι έχουν να λένε ότι δεν ήταν τα παιχνίδια που τραβούσαν πρώτα την προσοχή τους.

Φαντασία για να μη χαθεί η ουσία

Το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο είναι να μάθουν όλοι οι άνθρωποι που έχουν κάποια φυσική ή διανοητική ιδιαιτερότητα να χειρίζονται υπολογιστικά μηχανήματα. Ναι, αυτοί πρώτοι από όλους μας, γιατί όπως εξελίσσεται ο κόσμος ο καθένας καλείται να ζήσει όλο και πιο απομονωμένος από τους άλλους, να εργαστεί σε δουλειές βασικός άξονας των οποίων θα είναι η πληροφορική, να έρχεται σε επαφή με μηχανήματα αυτόματης έκδοσης εισιτηρίων και κάρτες πιστωτικές, να ψυχαγωγείται μέσα από πληκτροφόρα μηχανήματα, δίνοντας και παίρνοντας μηνύματα μέσα από μια οθόνη. Μάλιστα τα καλύτερα μηχανήματα και τα πιο προχωρημένα πακέτα προγραμμάτων σε ΑΥΤΟΥΣ τους ανθρώπους θα έπρεπε να προσφέρονται. Φαίνεται θέμα κοινής λογικής, τα σχολεία όμως των παιδιών αυτών υποφέρουν.

Η αλήθεια είναι ότι στο σεμινάριο που περιγράφει η γερμανική εφημερίδα δεν δίδονται εφόδια για μια επαγγελματική καριέρα, αλλά στόχος ήταν η εξοικείωση με τα μηχανήματα. Ξεκίνησαν και εκείνοι για κάτι πιο λίγο, αλλά στο τέλος φυσικά όλοι έμειναν έκπληκτοι από τις επιδόσεις των μαθητών και την επιμονή τους. Ποιος ξέρει, όμως, ίσως τώρα πολλοί να αλλάξουν γνώμη, μετά από την τεράστια ανταπόκριση ανθρώπων που πολλοί δεν θεωρούσαν ικανούς για τέτοια «σπουδαία» πράγματα. Και τα ωραία δεν σταματούν εδώ.

Πριν από μερικά χρόνια είχα συναντήσει πάλι σε γερμανικό έντυπο άρθρο για τις προσπάθειες ψυχολόγων να σπάσουν τα απόρθητα τείχη που υψώνονται γύρω από τα αυτιστικά παιδιά, με τη βοήθεια και πάλι των κομπιούτερ. Παιδιά που έχουν κλειστεί σε έναν δικό τους κόσμο, χωρίς εννοείται να είναι πνευματικά καθυστερημένα, όπως κατά λάθος πιστεύουν μερικοί, παρουσίασαν μεγάλη βελτίωση στον τρόπο που επικοινωνούσαν με το περιβάλλον τους όταν άνθρωποι με υπομονή και επιδεξιότητα τα έβαλαν να ασχοληθούν με τα μηχανήματα αυτά. Κάθε άλλο παρά κακό φαίνεται ότι τους έκανε η συνάντηση με το κομπιούτερ αν πιστέψουμε τον συγγραφέα εκείνου του άρθρου. Ετσι, αν τα συγκεντρώσεις όλα μαζί, καταλήγεις στο συμπέρασμα ότι θα πρέπει ίσως να δούμε πιο ζεστά το θέμα της πληροφορικής. Πληροφορική με ουσία για άτομα με την ατυχία να «ξεφεύγουν» πνευματικά ή σωματικά από σταθερές καθορισμένες από τον όποιο μέσο όρο. Δεν είναι χαζοί, δεν είναι ανίκανοι, δεν είναι λίγοι για να δουλέψουν με το κομπιούτερ και όποιο άλλο μηχάνημα. Με φαντασία και όρεξη για δουλειά μπορούν να οργανωθούν, όπως φαίνεται από ό,τι μαθαίνουμε στο εξωτερικό, τάξεις και σχολεία που θα πετυχαίνουν καταπληκτικά πράγματα χάρη στον αποδεδειγμένο πια νομίζω ζήλο των ατόμων αυτών ­ μικρών και μεγάλων.