Πόση αξία νομίζετε ότι θα είχε σήμερα μια συλλογή από φωτογραφίες του Περικλή, του Φειδία και του Παρθενώνα της εποχής του μεγαλείου τους; Πόσα θα μπορούσαν να πληρώσουν οι σημερινές βιβλιοθήκες για μερικά από τα αντίγραφα των χαμένων έργων του Αριστοτέλη; Και όμως, τα περισσότερα από τα θαύματα του παρελθόντος μας είναι είτε άγνωστα είτε γνωστά μόνο στο περίπου από αντίγραφα των αντιγράφων και περιγραφές τρίτων.
Σήμερα, έπειτα από πολλές χιλιετίες πολιτισμού, η ανθρωπότητα έφτασε επιτέλους στο σημείο να μπορεί να διατηρήσει τις μνήμες της ανέπαφες στον χρόνο. Το κλειδί είναι η ψηφιακή τεχνολογία, που εδώ και λίγα χρόνια έφτασε στο σημείο να μας εξασφαλίζει πρακτικά άπειρο χρόνο ζωής για τα έργα μας. Αρκεί να τα ψηφιοποιήσουμε και να τα αποθηκεύσουμε με έξυπνο και σωστό τρόπο. Και όταν λέμε έργα μας εννοούμε κάθε μορφή πλην της υλικής, δηλαδή για έγγραφα, φωτογραφίες, ήχους, κινούμενες εικόνες, σχέδια, ακόμη και οργανωμένες σκέψεις μέσω «έξυπνων» προγραμμάτων που αποθηκεύουν τον τρόπο διανόησης. Η υλική μορφή, δηλαδή η δυνατότητα να αναπαράγουμε υλικά αντίγραφα ενός έργου, π.χ. ενός αγάλματος ή ενός κτιρίου, μάλλον θα πρέπει να περιμένει αρκετά χρόνια. Οχι όμως τόσο πολλά όσο μπορεί να φαίνεται σε πρώτη άποψη, μια και ήδη υπάρχει η τεχνολογία της στερεολιθογραφίας, που υπόσχεται πολλά.
Η γενικότερη αξία της ψηφιοποίησης του πολιτισμού φαίνεται καλύτερα σε παραδείγματα του πρόσφατου παρελθόντος. Πάμπολλες ηχογραφήσεις μεγάλων μουσικών έχουν χαθεί λόγω φθοράς του μέσου αποθήκευσης, όπως και εικόνες από μεγάλα έργα ζωγραφικής που χάθηκαν σε έναν πόλεμο ή ακόμη και ταινίες τριών – τεσσάρων δεκαετιών που χάλασαν τα νεγκατίφ τους. Γι’ αυτό και σήμερα σε όλες τις βιβλιοθήκες και τα αρχεία του κόσμου έχει ξεκινήσει ένας αγώνας δρόμου όπου στο τέρμα του βρίσκεται η ολοκληρωτική αποθήκευση του πολιτισμού μας σε ψηφιακά, και άρα διαχρονικά, μέσα.
Πέρα όμως από τα γενικά, η ψηφιοποίηση είναι σωτήρια και προσιτή ακόμη και σε προσωπικό επίπεδο για τον καθένα μας. Τα κείμενά μας δεν φυλάσσονται πια σε χαρτιά που σκίζονται, μουχλιάζουν ή καίγονται, αλλά σε αρχεία που εύκολα μετατρέπονται σε CD-ROM με τεράστιους χρόνους ζωής. Ομοια, οι μουσικές μας εγγραφές είναι ψηφιακές, ενώ σε λίγο και οι φωτογραφίες θα αποθηκεύονται εύκολα σε μορφή ψηφίων. Αντίο λοιπόν στις κιτρινισμένες φωτογραφίες, στα χαμένα ή αλλοιωμένα αρνητικά. Ακόμη και στο βίντεο τα νέα στάνταρ είναι ψηφιακά, οπότε μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι τα μωρά μας θα μπορούν να βλέπουν τα τωρινά τους καμώματα 100 χρόνια μετά, με την ίδια ζωντάνια που τα βλέπουμε και σήμερα.
Βεβαίως, η ψηφιοποίηση είναι μια σοβαρή και απαιτητική δουλειά, που απαιτεί σοβαρή επιστημονική κατάρτιση αλλά και ηθική ευαισθησία. Διότι είναι μεγάλη καταστροφή να νομίζουμε ότι διασώζουμε κάτι για πάντα, αν αυτό που σώζουμε είναι ανακριβές, ελλιπές ή, εν τέλει, περιορισμένου χρόνου ζωής. Ωστόσο, η τεχνολογία προχωρά με άλματα και σήμερα υπάρχουν με χαμηλό κόστος πολύ σοβαρά εργαλεία που διευκολύνουν επαγγελματίες και ερασιτέχνες. Ας έχουμε λοιπόν στον νου μας ότι, αν κάτι θέλουμε να ζήσει παντοτινά, πρέπει να το κάνουμε ψηφιακό. Και γρήγορα.
Ο κ. Θ. Σπίνουλας είναι διευθυντής του περιοδικού RAM.
