• Αναζήτηση
  • Ο «ιχνηλάτης του παρελθόντος» Αδωνις Κύρου τιμάται με ένα τριήμερο συμπόσιο, στο οποίο θα υπάρξουν ανακοινώσεις για έναν άγνωστο ως πέρυσι πρωτοελλαδικό οικισμό και τις μυκηναϊκές αρχαιότητες στη βραχονησίδα Μόδι

    Πού πήγαν οι Πρωτοελλαδίτες του Πόρου;

    αρχαιολογία Πού πήγαν οι Πρωτοελλαδίτες του Πόρου; Ο «ιχνηλάτης του παρελθόντος» Αδωνις Κύρου τιμάται με ένα τριήμερο συμπόσιο, στο οποίο θα υπάρξουν ανακοινώσεις για έναν άγνωστο ως πέρυσι πρωτοελλαδικό οικισμό και τις μυκηναϊκές αρχαιότητες στη βραχονησίδα Μόδι ΧΑΡΑ ΚΙΟΣΣΕ Η περίπτωση Κύρου δεν είναι από τις συνηθισμένες. Θα έλεγε μάλιστα κανείς ότι είναι τελείως ασυνήθιστη και μοναδική αφού ο κ.

    Η περίπτωση Κύρου δεν είναι από τις συνηθισμένες. Θα έλεγε μάλιστα κανείς ότι είναι τελείως ασυνήθιστη και μοναδική αφού ο κ. Αδωνις Κύρου, ο οποίος επί πολλά χρόνια υπήρξε εκδότης της «Εστίας», είναι ένας αρχαιόφιλος και ιστοριοδίφης με προσφορά στην αρχαιολογική έρευνα που αναγνωρίζεται από τους αρχαιολόγους, οι οποίοι μάλιστα διοργανώνουν ένα συνέδριο για να τον τιμήσουν. Το συνέδριο, στη διοργάνωση του οποίου συμμετέχει και ο Δήμος Πόρου, ονομάζεται «Επαθλον», είναι τριήμερο (αρχίζει την Παρασκευή 7 Ιουνίου στον Πόρο και διαρκεί ως και την Κυριακή) και πολλές από τις ανακοινώσεις που θα γίνουν αφορούν θέματα με τα οποία ο κ. Α. Κύρου είχε άμεση ή έμμεση σχέση – συνήθως υπόδειξη αρχαιολογικών θέσεων που ανακάλυψε περπατώντας σε βουνά και σε λαγκάδια. Στην πανηγυρική συνεδρία θα προσφωνήσει τον τιμώμενο ο ακαδημαϊκός κ. Σπύρος Ιακωβίδης ως «ιχνηλάτη του παρελθόντος», ενώ γενικά προβλέπεται ένα ενδιαφέρον τριήμερο κατά το οποίο θα συζητηθούν θέματα που καλύπτουν το διάστημα από την Προϊστορία ως τους Βυζαντινούς χρόνους. Μια από αυτές τις ανακοινώσεις αφορά έναν άγνωστο ως πέρυσι πρωτοελλαδικό οικισμό (2300-2200 π.Χ.) που βρέθηκε στον Πόρο και τις μυκηναϊκές αρχαιότητες (12ος αι. π.Χ.) στη βραχονησίδα Μόδι, πολύ κοντά στην ανατολική ακτή του νησιού. Και στις δύο περιπτώσεις, οι οποίες ήδη ανασκάπτονται από την αρχαιολόγο κυρία Ελένη Κονσολάκη-Γιαννοπούλου της Β’ Εφορείας Αρχαιοτήτων, καθοριστικό στοιχείο ήταν η συμβολή και ο ενθουσιασμός του κ. Α. Κύρου. Πρόκειται για δύο νέα στοιχεία τα οποία σε συνδυασμό με άλλα ευρήματα των τελευταίων χρόνων στην απέναντι ακτή της Τροιζηνίας συμπληρώνουν την ιστορία κατοίκησης της περιοχής στην πρώιμη Προϊστορία, μια περίοδο δηλαδή για την οποία δεν γνωρίζουμε πολλά.


    Εκτός από εκδότης, δημοσιογράφος, αρχαιόφιλος και ιστοριοδίφης ο Αδωνις Κύρου είναι και ένας ακούραστος περιπατητής με διαπεραστική ματιά που κοιτάζει χάμω και γύρω του. Στην Ελλάδα λοιπόν άμα ξέρεις ιστορία, περπατάς και προσέχεις, τι βλέπεις γύρω σου; Φυσικό δεν είναι να πέφτεις σε αρχαία; Το 1990 εκδόθηκε το βιβλίο του «Στο σταυροδρόμι του Αργολικού», ιστορικό και αρχαιολογικό οδοιπορικό μιας περιοχής που περιλαμβάνει την Ερμιονίδα και μέρη της Αργολίδας και της Τροιζηνίας και μαζί και τα νησιά και τις βραχονησίδες του Σαρωνικού που γειτονεύουν με αυτό το τμήμα των πελοποννησιακών ακτών. Εκεί αναφέρει μια επίσκεψή του στη βραχονησίδα Μόδι (ή Λιοντάρι), πολύ κοντά στην ανατολική ακτή του Πόρου. Είχε βρει τότε έναν διπλό πέλεκυ, ένα θραύσμα κρατήρα με παράσταση πολεμιστών και άλλα μυκηναϊκά ευρήματα που βρίσκονται τώρα στο Μουσείο του Πόρου και είχε διατυπώσει την υπόθεση ότι ίσως πρόκειται για εγκατάσταση Δρυόπων από την Ερμιονίδα που ίδρυσαν εκεί ιερό του Απόλλωνος.


    Οκτώ χρόνια αργότερα προσφέρθηκε να «ξεναγήσει» την κυρία Κονσολάκη στο Μόδι, όπου η προσέγγιση είναι εξαιρετικά δύσκολη, και κάπως έτσι άρχισε η συνεργασία τους ένα πρωινό του καλοκαιριού του ’98. Η ανασκαφή ξεκίνησε τον επόμενο χρόνο. Υστερα από έρευνες τριών ετών, λατρεία Απόλλωνος δεν επαληθεύεται με αρχαιολογικές μαρτυρίες ούτε βρέθηκε το πολυπόθητο ιερό. Υπήρξαν όμως άλλες εκπλήξεις και η αρχαιολόγος λέει: «Περίμενα να βρω κάποια μυκηναϊκά κατάλοιπα, αλλά αυτό που βρήκαμε στη συνέχεια ήταν εκπληκτικό. Οπουδήποτε υπάρχει επίπεδος χώρος στο Μόδι και μπορούσαν να κτίσουν, έχει κτισθεί. Δεν υπάρχει επίπεδο σημείο που να μην έχει κατοικηθεί από Μυκηναίους, κυρίως τον 12ο αι. π.Χ.».


    Η ανασκαφή έδωσε πλούσια συγκομιδή ευρημάτων, με πιο εντυπωσιακό ένα συγκρότημα μεγάλων δωματίων με περιποιημένο κτίσιμο που είναι σαν να είχαν σχεδιαστεί προτού κτισθούν. Δεν πρόκειται δηλαδή για ένα καλυβάκι χωρικών στο οποίο προστέθηκαν μικρά δωμάτια για να εξυπηρετηθούν πρόχειρα κάποιες ανάγκες. Τόσο η ποιότητα των κινητών ευρημάτων όσο και τα κτίσματα δείχνουν ότι τον 12ο αι. π.Χ. στο Μόδι είχε εγκατασταθεί μια οργανωμένη μικρή ομάδα που οπωσδήποτε δεν ήταν βοσκοί ή χωρικοί. Για παράδειγμα, το θραύσμα του εικονιστικού κρατήρα που είχε βρεθεί, καθώς δεν είναι είδος που μπορούσε ο καθένας να έχει στο σπίτι του, υποδηλώνει εμπόριο. Μήπως το Μόδι ήταν ένας σταθμός ναυτικού εμπορίου;


    Ο 12ος αι. π.Χ. είναι μια ανήσυχη περίοδος. Εχει καταρρεύσει πλέον η εσωτερική οικονομία των μεγάλων μυκηναϊκών κέντρων και αλλάζει ο τρόπος του εμπορίου. Οπως έχει παρατηρηθεί και αλλού, οι ναυτικοί που διακινούσαν το εμπόριο απέφευγαν κατά την περίοδο εκείνη να πλησιάσουν τα παρηκμασμένα μυκηναϊκά κέντρα και φαίνεται ότι προτιμούσαν να παραδίδουν και να παίρνουν τα εμπορεύματά τους σε άλλους σταθμούς που δημιουργούνται τότε. Αυτή η υπόθεση επιβεβαιώνεται και από την πληθώρα των αντικειμένων εμπορίου που βρέθηκαν στο Μόδι, υποστηρίζει η κυρία Κονσολάκη. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι λόγω της φυσικής διαμόρφωσής της η βραχονησίδα με τα απότομα βράχια στην ακτή της θυμίζει περισσότερο ένα απόρθητο πλωτό φρούριο (έχουν βρεθεί και ίχνη οχύρωσης) επάνω στον θαλάσσιο δρόμο που οδηγεί στον Αργολικό κόλπο. Πιστεύεται λοιπόν ότι το Μόδι στο τέλος των Μυκηναϊκών χρόνων υπήρξε ένας γνωστός στους ναυτικούς διαμετακομιστικός σταθμός.


    Μια ημέρα πέρυσι που το μελτέμι εμπόδισε τους αρχαιολόγους και τον κ. Α. Κύρου να πιάσουν στο Μόδι, αποφάσισαν να ερευνήσουν τον Κάβο Κοκορέλι στον Πόρο, ακριβώς απέναντι από τη βραχονησίδα. Εκεί είχαν βρεθεί παλαιότερα δύο κυκλικά κτίσματα και λίγη πρωτοελλαδική κεραμική. Στην επιστροφή, περνώντας μπροστά από τον σκουπιδότοπο, στη ΒΑ πλευρά του Πόρου, απέναντι από το Μόδι πρόσεξαν ότι υπήρχε πολύ πέτρα στην περιοχή. Η θέση λέγεται Κάβος Βασίλη και κάτω στην ακτή διαγράφονται δυο μικρά λιμανάκια. Ο ήλιος είχε χαμηλώσει και τα περιγράμματα από κάποιες μάντρες(;) ξεχώριζαν ανάγλυφα. Σταμάτησαν, περπάτησαν και είδαν ότι η γη ήταν σκεπασμένη με άφθονα κεραμικά όστρακα σε μεγάλη έκταση. Δεν υπήρχε αμφιβολία, είχαν πέσει επάνω σε μια μεγάλη πρωτοελλαδική πόλη που, όπως υπολογίζουν, είχε έκταση 15-20 στρεμμάτων. Πρόκειται για έναν μεγάλο πρωτοελλαδικό οικισμό αντίστοιχο με την Πολυόχνη, με οργανωμένη ρυμοτομία, που κατοικήθηκε γύρω στα 2300 π.Χ., εγκαταλείφθηκε ξαφνικά και ποτέ δεν ξαναπατήθηκε. Η παρουσία μιας τόσο μεγάλης πόλης σημαίνει πλούτο και η μόνη εξήγηση που δίνουν οι αρχαιολόγοι είναι το εμπόριο του πολύτιμου ανδεσίτη (μυλόπετρας), πετρώματος που υπάρχει στον Πόρο.


    Τρεις ημέρες αργότερα άρχισε η ανασκαφή που έφερε στο φως τέσσερα κτίρια με μεγάλα δωμάτια (20 τ.μ. το καθένα) και πολλά ευρήματα κυρίως σε κεραμική. Η αποκάλυψη της μεγάλης πρωτοελλαδικής πόλης είναι σημαντική και μεταθέτει προς τα πίσω την ιστορία κατοίκησης του Πόρου, ενώ αν συνδυαστεί με τα ευρήματα των τελευταίων χρόνων στην απέναντι του Πόρου ακτή της Τροιζηνίας, όπου η κυρία Κονσολάκη απεκάλυψε μια μεσοελλαδική ακρόπολη και θολωτούς τάφους των πρώιμων Μυκηναϊκών χρόνων, καθώς και με τα μυκηναϊκά στο Μόδι, μπορούν να γίνουν διάφορα σενάρια που εξηγούν την ιστορία της περιοχής.


    Ο όρος «σενάριο» βεβαίως είναι απαραίτητος γιατί η υπόθεση τοποθετείται σε εποχή πολύ παλιά, χωρίς γραπτές μαρτυρίες. Ισως λοιπόν κάποιος σεισμός ανάγκασε τους πρωτοελλαδίτες κατοίκους του Πόρου να εγκαταλείψουν ξαφνικά την πόλη τους στον Κάβο Βασίλη, να περάσουν απέναντι και να κτίσουν την ακρόπολη της Μαγούλας του Γαλατά. Κάπου εκεί αργότερα πρέπει να δημιουργήθηκε ένα μυκηναϊκό κέντρο (το οποίο αναζητούν οι αρχαιολόγοι, χωρίς να το έχουν βρει) καθώς δεν μπορεί αλλιώς να εξηγηθεί η ύπαρξη τριών περίτεχνων θολωτών τάφων που έχουν βρεθεί στην περιοχή χωρίς να γειτονεύουν με κάποιο σημαντικό μυκηναϊκό κέντρο. Και αργότερα, γύρω στον 12ο αι. π.Χ., όταν κατέρρευσε η οικονομία των Μυκηναίων, οι ίδιοι άνθρωποι δημιούργησαν τον διαμετακομιστικό σταθμό στο Μόδι για να μπορέσουν να συνεχίσουν το εμπόριό τους.


    Ολα αυτά ακούγονται πιθανά και ίσως κάποτε επιβεβαιωθούν όταν μελετηθούν και άλλα ευρήματα αυτής της μακράς περιόδου. Υπάρχει, π.χ., το πρωτοελλαδικό ναυάγιο του Δοκού. Μήπως το αρχαίο πλοίο με το βαρύ φορτίο των πιθαριών είχε περάσει από τα λιμανάκια του Κάβου Βασίλη; Παιχνίδια με παρακινδυνευμένα σενάρια, μπορεί να πει κανείς – και άλλος… υποθέσεις που μένει να μελετηθούν.

    Πολιτισμός
    Σίβυλλα
    Helios Kiosk