• Αναζήτηση
  • Αναδρομική έκθεση του σπουδαίου δημιουργού διοργανώνει το Ιδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου στην Εθνική Πινακοθήκη

    Ο Λουκάς Σαμαράς και το «εγώ» του

    εικαστικά Ο Λουκάς Σαμαράς και το «εγώ» του Αναδρομική έκθεση του σπουδαίου δημιουργού διοργανώνει το Ιδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου στην Εθνική Πινακοθήκη Λουκάς Σαμαράς, «Large Pencil Drawing #1», 14 Μαΐου 1982, χρωματιστά μολύβια σε μαύρο χαρτί, ιδιωτική συλλογή Παρά τη φημισμένη εσωστρέφεια και απομόνωση του Λουκά Σαμαρά, που σε λίγους έχει επιτρέψει να τον συναντήσουν και να του μιλήσουν,

    Παρά τη φημισμένη εσωστρέφεια και απομόνωση του Λουκά Σαμαρά, που σε λίγους έχει επιτρέψει να τον συναντήσουν και να του μιλήσουν, ένας φοιτητής, εδώ και αρκετό καιρό, κατόρθωσε να του πάρει μια συνέντευξη. H επαφή ήταν σε γενικές γραμμές θερμή και ο καλλιτέχνης έμπαινε – ανέλπιστα – στον κόπο να απαντήσει σε ερωτήσεις για την τέχνη του. Υστερα από διάφορες ερωτήσεις ωστόσο, καθώς η συνάντηση πλησίαζε στο τέλος της, ο φοιτητής τον ρώτησε πού πιστεύει ότι πηγαίνει η τέχνη. «Τι χαζή ερώτηση» είπε ο Σαμαράς. Ο φοιτητής αισθάνθηκε ότι έπρεπε να αμυνθεί και του είπε ότι η ιδέα για την ερώτηση ήταν του καθηγητή του. «Πες στον καθηγητή σου» απάντησε ο Σαμαράς «ότι σου είπα πως αυτή είναι μια χαζή ερώτηση. Αν ήξερα πού πηγαίνει η τέχνη, θα ήμουν κιόλας εκεί».


    Πάντως, έστω και αν δεν ήξερε «πού πηγαίνει η τέχνη», ο Λουκάς Σαμαράς κατόρθωσε να παραγάγει έργο που τον έχει κατατάξει στους σημαντικότερους μεταπολεμικούς καλλιτέχνες, και μάλιστα αυτούς που άσκησαν μεγάλη επιρροή στη λεγόμενη σύγχρονη τέχνη. Τώρα το Ιδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου διοργανώνει αναδρομική έκθεση του σπουδαίου δημιουργού, με τίτλο «Περιπέτειες στο Εγώ», στην Εθνική Πινακοθήκη. H έκθεση, την οποία επιμελείται η ιστορικός τέχνης και μουσειολόγος Κατερίνα Κοσκινά, περιλαμβάνει περισσότερα από τετρακόσια μικρά και μεγάλα έργα, αντιπροσωπευτικά της δημιουργικής πορείας του καλλιτέχνη, από σημαντικά μουσεία και ιδρύματα όπως το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης, το Whitney, το Ινστιτούτο Τεχνών του Σικάγου, το Μουσείο Τεχνών του Ντένβερ και το MUMOK της Βιέννης, από σημαντικές ελληνικές και ξένες ιδιωτικές συλλογές, αλλά και από τις συλλογές αιθουσών τέχνης όπως οι Pace Wildenstein, Polaroid Collections και Xippas. Εργα έχει διαθέσει επίσης ο ίδιος ο καλλιτέχνης. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη έκθεση του Λουκά Σαμαρά στη χώρα όπου γεννήθηκε και ταυτοχρόνως για την πρώτη αναδρομική του στην Ευρώπη.


    Αμερικανός πολίτης από το 1955, ο Λουκάς Σαμαράς γεννήθηκε το 1936 στην Καστοριά και έφυγε με τη μητέρα του, Τρυγόνα, για τη Νέα Υόρκη το 1948, όπου βρισκόταν ήδη ο πατέρας του, Δαμιανός. Λέγεται ότι πρωτοστράφηκε στην τέχνη λόγω της δυσκολίας που αντιμετώπισε με την αγγλική γλώσσα, άλλωστε το έχει αφηγηθεί ο ίδιος στον Θανάση Λάλα (βλ. Το Αλλο Βήμα, 9.11.1997): «Οταν ήρθα για πρώτη φορά εδώ, στις Ηνωμένες Πολιτείες» έχει πει ο Σαμαράς «δεν ήξερα να μιλάω αγγλικά. H μόνη τάξη λοιπόν με το επίπεδο της οποίας μπορούσα να συμβαδίσω ήταν η τάξη της ζωγραφικής. Μου πήρε δε πολύ καιρό να μάθω τα αγγλικά, διότι δεν έχω ιδιαίτερη έφεση στις ξένες γλώσσες. Μπαίνοντας λοιπόν στη διαδικασία της προσαρμογής, εκείνο που μου έδινε τη μεγαλύτερη χαρά ήταν η ζωγραφική. Μετά, όταν έφτασα πια στο γυμνάσιο, είχα πλέον κατασταλάξει ότι η ζωγραφική ήταν αυτό με το οποίο ήθελα να ασχοληθώ. […] Αρχισα να νιώθω ανώτερος. Οι μεγάλοι μού έκαναν συνεχώς κομπλιμέντα βλέποντας τις ζωγραφιές μου. Ετσι ένιωθα ανώτερος… κυρίως απέναντι στα άλλα παιδιά. Και τα ίδια τα παιδιά με έβλεπαν σαν κάτι το διαφορετικό. Είναι, βλέπετε, το προνόμιο του να μην ασχολείται κανείς με τον αθλητισμό όταν είναι παιδί. Εμένα πάντοτε με έσπρωχνε μια ανεξήγητη δύναμη, η ενέργεια που είχα μέσα μου… ένα δυναμικό ένστικτο, να ασχολούμαι με διαφορετικά πράγματα. Ενιωθα από παιδί ότι πρέπει να φτάσω κάπου, ακόμη και αν χρειαζόταν να πεθάνω. Εβλεπα γύρω μου τα κατορθώματα κάποιων ανθρώπων και αυτό μου προκαλούσε ένα είδος θλίψης. Επρεπε με κάποιον τρόπο να καταφέρω κι εγώ κάτι. Επειδή θεωρούσα ότι ήμουν καλύτερος από ό,τι πίστευαν οι άλλοι, απλώς πίστευα ότι έπρεπε να βρω έναν τρόπο για να το αποδείξω».


    Ο Λουκάς Σαμαράς από τη δεκαετία του 1960 έχει, όπως επισημαίνουν οι διοργανωτές της έκθεσης, «δημιουργήσει από πολύ νωρίς ένα προσωπικό εικαστικό ιδίωμα που τυγχάνει ολοένα και μεγαλύτερης προσοχής και αναγνώρισης. Κύριο θέμα του είναι o ίδιος του ο εαυτός, τον οποίο παρουσιάζει απευθείας ή μέσα από έργα-σύμβολα, διαποτισμένα από τα βιώματά του. Πειραματίζεται τόσο πολύ με την εικόνα του, ώστε να τη μεταμορφώνει, να την αλλοιώνει, να τη διαλύει μέχρι τέλειας παραμόρφωσης. Δουλεύει με ποικίλα υλικά και τεχνικές, όπως παστέλ, χρωματιστά μολύβια, κάρβουνο, λάδι, χάντρες, καθρέφτες και άλλα, με αποτέλεσμα να δημιουργεί έναν παράξενο μικρόκοσμο. H δημιουργικότητά του είναι αστείρευτη, γεγονός που αντανακλάται στην πολυμορφία των έργων του: έργα ζωγραφικά, σχέδια, συνθέσεις από ύφασμα, κουτιά, συρμάτινες κατασκευές, έπιπλα, κοσμήματα, εγκαταστάσεις, βίντεο, ταινίες. Εχει ασχοληθεί και με τη φωτογραφία και συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πρώτους καλλιτέχνες που διερεύνησαν όλες τις πιθανότητες επεξεργασίας των polaroids. Με την τελευταία του δουλειά προσέγγισε και τον χώρο της Computer Art, με αποτελέσματα που συνδυάζουν τη φωτογραφία με την εικονική πραγματικότητα. Σήμερα θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες της εποχής του, σε διεθνές επίπεδο».


    Μολονότι ο Λουκάς Σαμαράς επισκέπτεται σπανιότατα την Ελλάδα και περιβάλλεται πάντα από τον μύθο του απόμακρου και απροσπέλαστου δημιουργού, λίγοι είναι αυτοί που δεν έχουν γοητευθεί από μία έστω πλευρά της τέχνης του. Και μολονότι είναι πιθανόν να οφείλει μέρος της επιτυχίας του στο γεγονός ότι οι συγκυρίες τον έφεραν να σταδιοδρομήσει στη Νέα Υόρκη και όχι στην Αθήνα, το να γνωρίσουμε το αδιαμφισβήτητα σπουδαίο έργο του στη χώρα μας αποτελεί μια ευκαιρία που θα έπρεπε να μας είχε δοθεί εδώ και πολύ καιρό.


    H αναδρομική έκθεση του Λουκά Σαμαρά, με τίτλο «Περιπέτειες στο Εγώ», στην Εθνική Πινακοθήκη (Βασ. Κωνσταντίνου 50) θα εγκαινιαστεί την Τετάρτη 6 Απριλίου και θα διαρκέσει ως τις 30 Ιουνίου. Πληροφορίες από την Εθνική Πινακοθήκη στο τηλ. 210 7235.857 ή από το Ιδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου στα τηλ. 210 3262.730, 210 3262.443 και στο e-mail: jfcfound@alpha.gr.

    Πολιτισμός
    Σίβυλλα
    Helios Kiosk