Ηθοποιοί χωρίς σάρκα και οστά

Οι άνθρωποι που τους αρέσει ο κινηματογράφος πρέπει να το δεχθούν και να το συνηθίσουν: όλα τα πρόσωπα στην οθόνη δεν θα ερμηνεύονται πια από ηθοποιούς με σάρκινα κορμιά. Οι κινηματογράφοι και οι οθόνες των υπολογιστικών μηχανημάτων θα πλημμυρίσουν από τα τεχνητά δημιουργήματα του σκηνοθέτη και των τεχνικών στα κινηματογραφικά εργαστήρια. Εν τω μεταξύ και στα σπίτια μας μπαίνουν «πλάσματα» ασώματα, φτιαγμένα από λίγο φως και πολλές εντολέςΟ Τομ Κρουζ είναι ένας όχι πολύ καλός ηθοποιός αλλά σίγουρα ακριβοπληρωμένος, ίσως και λόγω εμφάνισης. Η τελευταία ταινία του «Επικίνδυνη αποστολή», στην οποία έχει και ποσοστά επί των κερδών, βγήκε στους εδώ κινηματογράφους. Τη συνοδεύει φυσικά και μια μεγάλη διαφημιστική εκστρατεία. Ετσι στην καθιερωμένη συνέντευξή του διαβάσαμε και τι αισθάνθηκε ο μεγάλος αστέρας Τομ Κρουζ όταν έπρεπε να κινηματογραφηθούν μερικές από τις πιο επικίνδυνες σκηνές. Παρ’ όλα τα μέτρα ασφαλείας τα θραύσματα από μια τζαμαρία τον έλουσαν ενώ έπρεπε να πηδήξει επάνω από ανθρώπους και τραπέζια έχοντας ήδη γδάρει τον αστράγαλό του. Την ίδια στιγμή με φρίκη διαπίστωσε ότι σε κάποιον άλλον είχε καρφωθεί ένα μεγάλο γυαλί στο πόδι του. Πόσο θα χάρηκαν οι ασφαλιστικές εταιρείες που τραυματίστηκε πιο σοβαρά ο φθηνός και όχι ο ακριβός ηθοποιός. Και πόσο λιγότερος θα ήταν ο πονοκέφαλός τους αν όλοι αυτοί οι αστέρες της οθόνης ήταν κούκλες άψυχες.

Ψεύτικος κόσμος

Ο διάσημος πια από τον «Νευρομάντη» και τον «Μνήμονα Τζόνι» αμερικανός συγγραφέας Γουίλιαμ Γκίμπσον ως ευαίσθητος σεισμογράφος που είναι καταφέρνει να καταγράφει και τις πιο ανεπαίσθητες δονήσεις των σημερινών καιρών των βουτηγμένων στα τεχνολογικά θαύματα. Στο τελευταίο βιβλίο του λοιπόν που μόλις κυκλοφόρησε στο εξωτερικό με τίτλο «Idoru» πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει η Ρέι Τοέι. Είναι ένα όμορφο διάσημο αστέρι στην Ιαπωνία, που λάμπει στη σκηνή αλλά δεν είναι παρά ένα πλασματικό ον φτιαγμένο σε κάποιο υπολογιστικό μηχάνημα. Κάποιος από τους άλλους ήρωες του βιβλίου έχει βάλει παρ’ όλα αυτά στο μυαλό το να παντρευτεί, εν γνώσει του, το πλασματικό αυτό αστέρι.

Δεν έχει πέσει πολύ έξω ο συγγραφέας και δεν έχει προχωρήσει τόσο πολύ στο μέλλον όσο θα νόμιζε κανείς. Κατά σύμπτωση(;) στην Ιαπωνία υπάρχει ήδη η Kyoto Date ή KD-96, η πλασματική ποπ σταρ της χώρας. Είναι 16 ετών, έχει αίμα ομάδας Α και οικογένεια, γονείς, μικρότερη αδελφή, ενδιαφέροντα, μαθαίνει ξένες γλώσσες. Εχει γίνει το αστέρι των διαφημίσεων στα τηλεοπτικά προγράμματα. Οι δημιουργοί της φυσικά είναι ενθουσιασμένοι. Οποιος θέλει μπορεί να τη συναντήσει στο Internet στη θέση http: //tky063. tth. expo96.ad.jp. /virtualidol/index. html.

Η KD-96 δεν είναι η πρώτη. Οι προσπάθειες είχαν αρχίσει από καιρό. Στα μεγάλα κινηματογραφικά εργαστήρια ήθελαν από καιρό να μπορούν να έχουν πλάσματα κατά παραγγελία που να παίζουν στις διάφορες παραγωγές ό,τι ζητάει ο σκηνοθέτης, με καινούργιες περίεργες φάτσες, υπερανθρώπινες ιδιότητες, να μην τραυματίζονται στις επικίνδυνες σκηνές και εκτός όλων αυτών να μη βεντετίζουν. Η ανάπτυξη των προγραμμάτων και των μηχανών το επέτρεψε και αυτό.

Ονομάζονται συνθετικοί ηθοποιοί ή και thespians (τι ειρωνεία), από τον Ελληνα Θέσπι, γεννήτορα της τραγωδίας με αληθινούς ζωντανούς ανθρώπους. Η κίνησή τους βασίζεται στην πιστότατη αποτύπωση προς το παρόν των κινήσεων των ανθρώπινων μελών. Εχουν καταγραφεί τρομακτικές λεπτομέρειες στη μνήμη μεγάλων υπολογιστικών μηχανημάτων και από εκεί αντλούν οι σχεδιαστές τη φυσιολογία των κινήσεων και για τα δικά τους πλάσματα. Πραγματικοί ηθοποιοί φορώντας διάφορες συσκευές που κάνουν πιο έκδηλες και τις πιο ανεπαίσθητες κινήσεις τους κάνουν περάσματα στη μηχανή και όλα καταγράφονται. Ο τρόπος κίνησης του ζωντανού ηθοποιού περνιέται μετά στις κινήσεις του πλασματικού και δημιουργημένου από τα σχέδια κάποιων σκιτσογράφων ώστε προς το παρόν να έχουμε ένα υβρίδιο μεταξύ ανθρώπου και χαρτονένιου ήρωα. Ενα πλήθος μικρών μαγνητικών αισθητήρων διασπείρεται στο δέρμα του ηθοποιού και ο ίδιος αφήνεται να περιφέρεται στον χώρο, που όμως έχει βουτηχθεί ολόκληρος σε ένα δυνατό μαγνητικό πεδίο. Τα αισθητήρια είναι υπερευαίσθητα καταγράφοντας έτσι με σαφήνεια και τη θέση του καθενός και τον προσανατολισμό του. Φθάνουν έτσι να περάσουν στη μνήμη ακόμη και το στρίψιμο ενός καρπού ή ενός δαχτύλου.

Η απαραίτητη εξάρτυση για την επίπονη αυτή δουλειά και κατ’ επέκταση και ο άνθρωπος που την κάνει, στην πιάτσα, είναι γνωστά ως waldo. Εχουμε μπει λοιπόν στην εποχή των waldos και είναι κατανοητό πόσες αντιδράσεις στην ψυχή και στις μνήμες του αναγνώστη ξεσηκώνει η περιγραφή τέτοιων μεθόδων. Κοτοπούλη, Βεάκης, Χορν, Λαμπέτη, Μαρία Κάλλας, με τις έξοχες υποκριτικές ικανότητές τους, αναρωτιέσαι αν έχουν πιθανότητα να ζωντανέψουν ξανά, σαν ένα κάρμα έστω μέσα από κάποιους νεότερους ηθοποιούς, που θα προσπαθούσαν στην αρχή να τους μιμηθούν και μετά να παίξουν με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο. Θα γεμίσουν τώρα οι ταινίες πλασματικούς ηθοποιούς, σκέφτεσαι και πας να μελαγχολήσεις.

Δεν ξέρουμε όμως αυτή τη στιγμή το μέλλον τι θα φέρει. Αλλωστε πηγαίνοντας σε διάφορες χολιγουντιανές ταινίες με το εισιτήριο που κόβουμε ψηφίζουμε και για τι λογής ηθοποιούς θέλουμε να βλέπουμε. Προς το παρόν οι πλασματικοί είναι χοντροκομμένοι και εύκολα αναγνωρίσιμοι, θα πει κάποιος. Τα παιδιά που δουλεύουν σκληρά στο πλατό δεν κινδυνεύουν από αυτούς. Πόσο πολύ όμως μπορεί να εξελιχθεί ένα πλάσμα της ανθρώπινης φαντασίας δεν το ξέρουμε αυτή τη στιγμή. Μάλλον απεριόριστα. Χώρια που και ο Καραγκιόζης είναι σε πρώτη προσέγγιση χοντροκομμένος αλλά δεν παύει να είναι συγκινητικός και συμπαθέστατος. Και κάτι άλλο: ο Θεός, λένε, καταράστηκε τον άνθρωπο χαρίζοντάς του τη συνήθεια. Είναι πολύ πιθανόν λοιπόν να έλθουμε τόσο πολύ σε συνάφεια με τα τεχνητά αυτά πλάσματα ώστε μετά να μη μας κάνει αίσθηση η ιδιαιτερότητά τους. Γιατί, να, που αυτά τα παράξενα «πλάσματα» μπαίνουν πια στο σπίτι μας, ζητούν τη στοργή μας, τη φροντίδα μας, γίνονται κατοικίδια.

Τα πλάσματα της φαντασίας μας

Είναι μικρούλια, ευκίνητα, τριχωτά, με κάτι ματάρες νάααα. Ζουν και κινούνται μέσα στα υπολογιστικά μηχανήματα καθενός από εμάς, με τις αφτάρες τους πότε τεντωμένες προς τον ουρανό σαν κεραίες και πότε πεσμένες νωχελικά. Τρώνε, πίνουν, κοιμούνται, συνουσιάζονται, γεννούν, μαθαίνουν να μιλούν και είναι τόσο απρόβλεπτα όσο ένα ποντικάκι. Α, ναι, φυσικά και πεθαίνουν κάποια στιγμή.

Τα ονόμασαν creatures, πλάσματα δηλαδή, και το καθένα αντιστοιχεί σε ένα σύνθετο μαθηματικό πρότυπο που θέλησε να μιμηθεί τη συμπεριφορά κάποιου σχετικά απλού οργανισμού. Πίσω από το καθένα κρύβεται ένα νευρωνικό δίκτυο, μια σειρά εντολές που συγκροτούν ιδιόρρυθμο πρόγραμμα και κάνουν το πλάσμα να συμπεριφέρεται σαν να έχει έναν απλούστατο εγκέφαλο με 3.000 περίπου νευρικά κύτταρα. Αυτή η συγκρότηση με το νευρωνικό δίκτυο του δίνει τη δυνατότητα να μαθαίνει κάθε τόσο και καινούργια πράγματα.

Παραλαμβάνεις λοιπόν από το μαγαζί τα πλάσματά σου μέσα σε ένα χαρτονένιο κουτί, όπως παλιά γινόταν με τα αβγά του μεταξοσκώληκα. Οδηγίες και ένα πακέτο εντολών μοιρασμένων σε τέσσερα ή έξι «αβγά». Ενα περιβάλλον αληθινός βιότοπος, μεγάλο όσο 12 διαφορετικές οθόνες και με επιφάνεια περίπου τέσσερις. Εκεί θα προσπαθήσουν με τη βοήθειά μας να ζήσουν 12 περίπου πλάσματα, όπως προσπαθεί ένας καημένος σκυλάκος να ζήσει στο μπαλκόνι της αθηναϊκής πολυκατοικίας.

Τα αβγά ανοίγουν κάποια στιγμή, αφού φυσικά το πακέτο των προγραμμάτων φορτωθεί στο υπολογιστικό μας μηχάνημα, και βγαίνουν τα δικά μας πλάσματα. Θα ζήσουν το πολύ 40 ώρες κομπιουτερικού χρόνου και μέσα σε αυτό το διάστημα ανάλογα με τις φροντίδες μας θα τρώνε πολύ ή λίγο, παχαίνοντας ή πεθαίνοντας της πείνας αφού διαθέτουν ένα πλασματικό αλλά με πραγματικές αντιδράσεις κυκλοφοριακό σύστημα, μεταβολίζουν τις θρεπτικές ουσίες από τα χορταρικά που τρώνε χάρη σε φυτά μεγαλωμένα από εμάς για αυτά, δηλητηριάζονται αν δεν τα προσέξουμε, ακριβώς όπως γίνεται με τα μικρά μας παιδιά στο σπίτι! Μετά από έξι ώρες ζωής αρχίζουν να γλυκοκοιτούν το άλλο φύλο και τελικά γεννούν. Δύο ώρες διαρκεί η εγκυμοσύνη των θηλυκών (εδώ χάθηκε η ευκαιρία να βάλουν και τα αρσενικά να δουν τι εστί να είσαι έγκυος) γεννώντας αβγά και αυτά.

Οπως είναι γνωστό, υπάρχουν προγράμματα «τεχνητής ζωής» όπου οι κατάλληλες αντιδράσεις μεταξύ τους κάνουν να περνάει μια σειρά υποθετικά γονίδια δοσμένα μισά μισά από κάθε γονιό στους απογόνους. Αρα αναπτύσσονται σχέσεις συγγενείας, μεταλλάξεις και προτιμήσεις. Αντιδρούν σε 250 διαφορετικές χημικές ουσίες και διαθέτουν ορμονικό σύστημα.

Η Millennium, η εταιρεία που τα κατασκεύασε, λογαριάζει να χρησιμοποιήσει τις γνώσεις της από τη ζωή των «πλασμάτων», σκέπτεται να δημιουργήσει έναν μικρό ηλεκτρονικό δούλο που θα μαθαίνει τις συνήθειες του ιδιοκτήτη, θα προλαβαίνει τις επιθυμίες του, θα του επιτρέπει να πειραματίζεται επάνω του εξερευνώντας τους νόμους της εξέλιξης και θα συνηθίζει στη μη ανθρώπινη παρουσία ζωντανών όντων. Γι’ αυτό δεν είμαι και τόσο βέβαιος ότι τελικά οι πλασματικοί ηθοποιοί θα απορριφθούν από την ανθρώπινη κοινωνία. Αλλωστε στην Οδό Ονείρων το είχαν προβλέψει από τότε: ηθοποιός σημαίνει φως (και ηλεκτρικό ρεύμα).