• Αναζήτηση
  • Η Ευρωπαϊκή Ενωση, το παρελθόν της αλλά κυρίως το μέλλον της, όπως τα βλέπει ο κ. Τάκης Λαμπρίας. Η Ελλάδα, τα διλήμματα, τα ελληνοτουρκικά και οι παραδεδεγμένες ιδέες.

    Για ποια Ευρώπη;

    Για ποια Ευρώπη; Η Ευρωπαϊκή Ενωση, το παρελθόν της αλλά κυρίως το μέλλον της, όπως τα βλέπει ο κ. Τάκης Λαμπρίας. Η Ελλάδα, τα διλήμματα, τα ελληνοτουρκικά και οι παραδεδεγμένες ιδέες. ΣΩΤΗΡΗΣ ΝΤΑΛΗΣ Στη σύνοδο κορυφής του Ελσίνκι τον περασμένο Δεκέμβριο, στη «σύνοδο της διεύρυνσης» όπως εύστοχα χαρακτηρίστηκε, ελήφθησαν δύο πολύ σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης: ορίστηκε η

    Στη σύνοδο κορυφής του Ελσίνκι τον περασμένο Δεκέμβριο, στη «σύνοδο της διεύρυνσης» όπως εύστοχα χαρακτηρίστηκε, ελήφθησαν δύο πολύ σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης: ορίστηκε η διαδικασία διεύρυνσης και αποφασίστηκε η αναμόρφωση των θεσμών της ΕΕ. Πρόκειται ουσιαστικά για μια διπλή διεύρυνση της ΕΕ, εδαφική και θεσμική. Μάλιστα στα μέσα του Φεβρουαρίου άρχισαν και οι εργασίες της Διακυβερνητικής Διάσκεψης που θα προετοιμάσει την ΕΕ για αυτή τη διπλή διεύρυνση.


    Πράγματι η διεύρυνση της ΕΕ είναι μια ανεπίστρεπτη φυγή προς τα εμπρός. Αλλά το δίλημμα μεταξύ διεύρυνσης και εμβάθυνσης είναι πραγματικό, τόνιζε εύστοχα ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζακ Ντελόρ σε συνέντευξη του στον γαλλικό «Le Monde» στις 19 Ιανουαρίου του 2000. Με το κύρος και την αναλυτική ικανότητα που τον διακρίνει, ο Ντελόρ υπογραμμίζει το «ιστορικό καθήκον μας να επανενώσουμε την Ευρώπη και επομένως να ανοίξουμε την αγκαλιά μας σε χώρες που είναι τόσο ευρωπαϊκές όσο και εμείς, αλλά θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι διακινδυνεύουμε να διαλύσουμε το ευρωπαϊκό πρόγραμμα». Τις αγωνίες του Ζακ Ντελόρ ενστερνίζεται και ο Τάκης Λαμπρίας στο βιβλίο του για την Ευρώπη στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της αμερικανικής κυριαρχίας. Εύστοχα ο συγγραφέας επισημαίνει την αποδυνάμωση της Ευρωπαϊκής Ιδέας. Και έχει απόλυτο δίκιο ο Τάκης Λαμπρίας όταν τονίζει στον πρόλογό του ότι η ευθύνη βαρύνει την πολιτική ηγεσία της Ευρώπης, η οποία δεν φαίνεται να βρίσκεται στο ύψος που απαιτούν οι προκλήσεις των καιρών. «Αντίθετα προς τους προκατόχους τους, οι σημερινοί Ευρωπαίοι ηγέτες δεν εμπνέονται από τον πόθο της δημιουργίας μιας ενιαίας υπερεθνικής ομόσπονδης Ευρώπης. Μοιραία δεν είναι σε θέση να εμπνεύσουν τους λαούς τους και να τους κινητοποιήσουν προς αυτή την Ευρώπη. Το χειρότερο είναι ότι αποφεύγουν να δουν το κρίσιμο σημείο στο οποίο έφθασε, ύστερα από επίπονες επί μισόν αιώνα διαδρομές, η ευρωπαϊκή πορεία προς την ολοκλήρωσή της» γράφει ο Τάκης Λαμπρίας.


    Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου ο συγγραφέας επιχειρεί μια προσέγγιση κάποιων κρίσεων που σημάδεψαν τις πρόσφατες ευρωπαϊκές εξελίξεις. Εδώ ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να ξαναδεί ζητήματα όπως η παραίτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Μάρτιο του 1999, οι βομβαρδισμοί στη Σερβία για τη «σωτηρία του Κοσσόβου», και οι τελευταίες ευρωεκλογές που σημαδεύτηκαν από τη μεγάλη αποχή και την ενίσχυση κομμάτων με αντιευρωπαϊκές θέσεις και συνθηματολογία. Οι κρίσεις άρχισαν να διακλαδώνονται στα κράτη-μέλη και να εντοπίζονται ως εσωτερικές πολιτικές κρίσεις, με αντίκτυπο όμως στην ευρωπαϊκή πολιτική των κυβερνήσεών τους, γράφει ο Τάκης Λαμπρίας (σελ. 25).



    Σχολιάζοντας τη νέα τροπή που παίρνει σήμερα η πολύχρονη, ανεκκαθάριστη κρίση στη Σερβία, καθώς η περιοχή του Κοσσυφοπεδίου έχει περιέλθει στην εκδικητική μανία της αλβανικής πλειονότητας, καθώς καταρρέουν και οι ελπίδες των από γραφείου σχεδιαστών της πολιτικής ότι η πείνα, η δυστυχία, και η απόγνωση θα ανατρέψουν τον Μιλόσεβιτς, εύστοχα ο συγγραφέας επισημαίνει ότι όλα αυτά πιστοποιούν ότι είναι βαθιά και πολύπλευρη η κρίση που περνάει η Ευρώπη. «Είναι και κρίση επικίνδυνη. Διότι ο Ευρωπαίος του 1999 δεν σκοτίζεται γι’ αυτήν». Πολύ σωστά επισημαίνει ο Τάκης Λαμπρίας ότι το καρκίνωμα της σημερινής Ευρώπης είναι η «ενδημική ανεργία» (σελ. 102). Είναι αυτή που απογοητεύει τους ευρωπαίους πολίτες και που ροκανίζει την αυτοπεποίθησή τους. Τον Ιούνιο του 1997 στο Αμστερνταμ οι Δεκαπέντε της ΕΕ έθεταν ως κοινή προτεραιότητά τους την καταπολέμηση της ανεργίας. Σήμερα, δύο χρόνια μετά, ο απολογισμός είναι θλιβερός. «Η Ευρώπη θα είναι κοινωνική ή αλλιώς δεν θα υπάρξει» έλεγε ο Ζακ Ντελόρ, όπως μας θυμίζει ο Τάκης Λαμπρίας.


    Στο δεύτερο κεφάλαιο που τιτλοφορείται «Μεταξύ των Πολέμων», ο συγγραφέας αναλύει τη «διαμάχη» ανάμεσα στους οπαδούς της διακυβερνητικής συνεργασίας και σε εκείνους που υποστηρίζουν το υπερεθνικό σύστημα ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών χωρών. Το γεγονός ότι επί πενήντα χρόνια παραμένουν ανεκκαθάριστα τα υπαρξιακά προβλήματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης πιστοποιεί και το βάθος της σημερινής κρίσης, γράφει ο Τάκης Λαμπρίας (σελ. 150).


    Στο τρίτο κεφάλαιο ο συγγραφέας καταθέτει σκέψεις και προβληματισμούς για το μέλλον του ευρώ και της ΟΝΕ. Παραθέτοντας τις απόψεις κορυφαίων ευρωπαίων και αμερικανών αναλυτών, ο Τάκης Λαμπρίας προσεγγίζει το «ποιοτικό άλμα» που επιχειρήθηκε με την ΟΝΕ.


    Αναζητώντας την πολιτισμική ταυτότητα της Ευρώπης στο κεφάλαιο «Σφαίρα και Αστρα» ο συγγραφέας επιχειρεί μια αναδρομή στο παρελθόν της Ευρωπαϊκής Ιδέας και στην ιστορία των γεγονότων που τη συνόδευσαν και δεν αποφεύγει να ασκήσει κριτική στην άποψη του αμερικανού καθηγητή ότι οι πολιτισμικές διαφορές των λαών θα συγκρούονται αντί να εναρμονίζονται και να εμπλουτίζονται αμοιβαίως. Πολύ σωστά ο Τάκης Λαμπρίας προχωρά σε μια συνολική εξιστόρηση της Ευρωπαϊκής Ιδέας, στη διαμόρφωση της οποίας η ελληνική συμμετοχή, συμβολική ή πραγματική, είναι αδιαμφισβήτητη.


    Ποιο εθνικό χρώμα θα έχει ο 21ος αιώνας που αρχίζει μέσα σε μια θολή διεθνή ατμόσφαιρα; αναρωτιέται ο συγγραφέας στο επόμενο κεφάλαιο. Ποιοι λαοί, από τα έξι δισεκατομμύρια κατοίκους του πλανήτη, θα επιχειρήσουν να εκτοπίσουν τους Αμερικανούς από την πρωτοκαθεδρία; Ή μήπως δεν έχουν λόγους να ανησυχούν οι Αμερικανοί, αφού η παγκοσμιοποίηση προσθέτει δυναμισμό στο προβάδισμά τους και συνεπώς θα αφήνει όλο και πιο πίσω τους άλλους; Βέβαια, όπως υπογραμμίζει και ο Τάκης Λαμπρίας, υπάρχουν αμερικανοί αναλυτές που όχι μόνο προβλέπουν ως επερχόμενη την παρακμή της χώρας τους αλλά πιστεύουν ότι η Ευρώπη θα έχει τον πρώτο ρόλο τις επόμενες δεκαετίες.


    Ακόμη και ο Χάντιγκτον είχε γράψει το 1988 ότι «η ράβδος της παγκόσμιας ηγεσίας μπορεί να μεταβιβασθεί τον επόμενο αιώνα από την Αμερική όχι στην Ιαπωνία ή στην Κίνα ή στη Ρωσία, αλλά σε μια ευρωπαϊκή ομοσπονδία, αρκεί αυτή να καταστεί πολιτικά συμπαγής και με πραγματική στρατιωτική ισχύ» ( «The U.S. – Decline or Renewal?», «Foreign Affairs», Νο 2, 1988-89).


    Η Ευρώπη που γέννησε όλες τις ιδέες είναι και η μόνη που μπορεί να τις ανανεώσει και να τις εξανθρωπίσει και πάλι. Φτάνει να μη θέτουμε ως πρωταρχικό σκοπό της ένωσης της Ευρώπης την υλική ευημερία, τόνιζε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στις 28 Μαΐου 1978, λίγο μετά την υπογραφή της ένταξης της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.


    «Ηταν η ευτυχέστερη ημέρα της ζωής μου» είχε εκμυστηρευθεί ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στον Τάκη Λαμπρία. Επρόκειτο για την εκπλήρωση ενός ονείρου που τον ενέπνεε επί δεκαετίες, ενός πολύμοχθου αγώνα εναντίον μυρίων όσων αντιξοοτήτων. Κορύφωνε, όπως αναγνωρίστηκε από όλους μετά τον θάνατό του, την προσφορά του στον τόπο, γράφει εύστοχα ο Τάκης Λαμπρίας στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου του.


    Στις 671 σελίδες αυτού του έργου ο συγγραφέας με εύληπτο λόγο και εύστοχα σχόλια παρουσιάζει μια εξαιρετική ανασκόπηση του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι. Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον εγχείρημα καταγραφής της ευρωπαϊκής ενοποιητικής διαδικασίας.


    Ο κ. Σωτήρης Ντάλης είναι διεθνολόγος. Από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα κυκλοφορεί το βιβλίο του «Η νέα διεθνής πραγματικότητα και η Ελλάδα».

    Βιβλία