ΒΕΛΤΙΩΝΕΤΑΙ η επικοινωνία Αθήνας – Αγκυρας και φαίνεται να ωριμάζουν προοδευτικά οι συνθήκες για την ομαλοποίηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, διαπιστώνουν διπλωμάτες και πολιτικοί αναλυτές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το έδαφος προετοιμάζεται σε πολλά επίπεδα, κυρίως με δημόσιες δραστηριότητες πολιτικού και διπλωματικού περιεχομένου, όπως με τη συνέντευξη του προέδρου της Τουρκίας κ. Ντεμιρέλ στον τηλεοπτικό σταθμό «Αντένα», την αυριανή δημόσια συζήτηση των αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών κ. Γ. Παπανδρέου και του τούρκου ομολόγου του κ. Οϊμέν, τις συναντήσεις επιχειρηματιών και τις ανάλογες δραστηριότητες της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το κοινό στοιχείο σε όλες αυτές τις δραστηριότητες είναι ότι δημιουργούν προοδευτικά ένα κλίμα εμπιστοσύνης. Το κρίσιμο μέγεθος σε αυτή τη διαδικασία είναι οι συναντήσεις του υπουργού κ. Θ. Πάγκαλου με την ομόλογό του κυρία Τσιλέρ. Αυτή τη στιγμή διερευνάται η δυνατότητα για δύο ακόμη συναντήσεις τους, μία στο Παρίσι, στο περιθώριο της τελετής για την υπογραφή της συμφωνίας του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία, την ερχόμενη Πέμπτη, και η άλλη στη Θεσσαλονίκη στο περιθώριο της Διαβαλκανικής Διάσκεψης του Ιουνίου.
Η διαδικασία της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων τίθεται και αυτή σε κίνηση από αύριο Δευτέρα με την αποστολή του υπομνήματος που συνέταξαν οι έλληνες νομικοί καθηγητές κκ. Κρ. Ιωάννου και Α. Φατούρος. Το υπόμνημα περιγράφει το νομικό πλαίσιο και τις προϋποθέσεις για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το τελικό κείμενο διαμορφώθηκε την περασμένη Πέμπτη μετά από μακρά σύσκεψη των δύο νομικών με τον υφυπουργό Εξωτερικών κ. Γ. Κρανιδιώτη. Ο κ. Πάγκαλος ενέκρινε το κείμενο χθες Σάββατο και όλα πλέον είναι έτοιμα για να επιδοθεί στην ολλανδική προεδρία. Την επόμενη βδομάδα αναμένεται να κατατεθεί και το τουρκικό κείμενο. Από εδώ και πέρα η ολλανδική προεδρία θα αναλάβει πρωτοβουλία για τον εντοπισμό του κοινού εδάφους και τον προσδιορισμό ενός νέου γύρου επικοινωνίας των εμπειρογνωμόνων των δύο χωρών.
Αντίθετα, προβλήματα εκδηλώνονται στις διαβουλεύσεις μεταξύ ΗΠΑ – Ελλάδας – Τουρκίας για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Οι σχετικές συζητήσεις διαπιστώνεται ότι έγιναν άναρχα, με ανάμειξη πολλών διπλωματών και στρατιωτικών, με αποτέλεσμα να χαθεί κάπου ο έλεγχος του περιεχομένου τους. Η κάθε πλευρά είχε φθάσει σε διαφορετικά συμπεράσματα με συνέπεια να δημιουργηθεί σύγχυση για το ποια ήταν τα σημεία συμφωνίας και ποια τα σημεία διαφωνίας. Το πρόβλημα της ασυνεννοησίας έγινε αντιληπτό στις διαστάσεις του μόλις την περασμένη εβδομάδα και θα αντιμετωπιστεί σύντονα τις επόμενες ημέρες. Οι Αμερικανοί αναμένεται να κωδικοποιήσουν τα στοιχεία που προέκυψαν από τις (χωριστές) συζητήσεις τους με τους Ελληνες και τους Τούρκους και να παρουσιάσουν ένα σύνολο υποδείξεων σε Αθήνα και Αγκυρα, με αιχμή τα θέματα της πολεμικής αεροπορίας και της κίνησης των στρατιωτικών αεροσκαφών.
Η εικόνα συμπληρώνεται από την επικείμενη έναρξη των άμεσων διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κ. Κ. Αναν θα καλέσει εντός των επόμενων ημερών τις δύο κοινότητες της Κύπρου να στείλουν τους αντιπροσώπους τους στη Νέα Υόρκη για τον πρώτο γύρο συναντήσεων. Τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ δείχνουν αποφασισμένα να προωθήσουν τις διαπραγματεύσεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων ώστε να έχουν επιτευχθεί κάποια πρώτα αποτελέσματα προτού αρχίσει να «θολώνει» ο πολιτικός ορίζοντας στην Κύπρο λόγω των προεδρικών εκλογών του Φεβρουαρίου. (Αναλυτικό ρεπορτάζ στη σελ. Α24) Αμηχανία για το μήνυμα της Ουάσιγκτον
ΚΑΠΟΙΑ αμηχανία επικρατεί στην Αθήνα ως προς την ερμηνεία και την αντιμετώπιση μηνύματος της Ουάσιγκτον, το οποίο υποδεικνύει να μη δίδεται ιδιαίτερη σημασία στις πρόσφατες ανακοινώσεις του Πενταγώνου σχετικά με τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Πρώτος παραλήπτης του μηνύματος αυτού ήταν ο έλληνας πρεσβευτής στις ΗΠΑ κ. Λ. Τσίλας, ο οποίος είχε αναλάβει να ενημερώσει την αμερικανική κυβέρνηση για την «ενόχληση» που προκάλεσε η κίνηση του Πενταγώνου να ανακοινώσει μονομερώς πέντε προτάσεις για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, με την προσθήκη ότι αυτές είχαν γίνει ήδη αποδεκτές από την Τουρκία.
Ενας εκ των εγκυρότερων συνομιλητών του έλληνα πρέσβη παραδέχθηκε ότι η κίνηση του Πενταγώνου ήταν τουλάχιστον άκομψη και ατυχής και προκάλεσε τη δυσφορία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Η ίδια πηγή απέδωσε το επεισόδιο στον (μόνιμο) ανταγωνισμό μεταξύ υπουργείου Αμυνας και ορισμένων άλλων υπουργείων για τον έλεγχο ορισμένων μηχανισμών παραγωγής και εφαρμογής πολιτικής. Τα στοιχεία πάντως που έχει ως τώρα στη διάθεσή της η Αθήνα δεν της επιτρέπουν να αξιολογήσει με επάρκεια το περιεχόμενο του μηνύματος, αν δηλαδή βρίσκεται στο πλαίσιο των συνήθων πολιτικών διενέξεων ανάμεσα στα διάφορα τμήματα της αμερικανικής γραφειοκρατίας ή αν αποτελεί εκδήλωση κάποιας ευρύτερης διάστασης απόψεων για την πολιτική της Ουάσιγκτον στην περιοχή μας.
Η Αθήνα επιμένει ότι οι πέντε προτάσεις, στις οποίες αναφέρθηκε το Πεντάγωνο, ουδέποτε παρουσιάστηκαν από την αμερικανική πλευρά ως «πακέτο», κάποιες μάλιστα ακούστηκαν για πρώτη φορά. Μόνο δύο από αυτές αναγνωρίστηκαν ως ιδέες που αποτέλεσαν αντικείμενο συγκεκριμένης ανταλλαγής απόψεων ανάμεσα σε εκπροσώπους των δύο πλευρών, στο πλαίσιο ευρύτερων συζητήσεων. Η ανακοίνωση των ιδεών που υπήρχαν στο τραπέζι των διαβουλεύσεων οδήγησε την ελληνική κυβέρνηση στην υιοθέτηση, δημόσια, αρνητικής στάσης κυρίως λόγω των εσωτερικών αντιδράσεων.
