Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ εξέλιξη έχει οδηγήσει στη δημιουργία νέων μορφών επικοινωνίας, νέων τρόπων μετάδοσης των μηνυμάτων, από τα ραδιοτηλεοπτικά δίκτυα στην καλωδιακή τηλεόραση και στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
Η προσπάθεια νομικής πλαισίωσης της επικοινωνίας προκειμένου να εξασφαλισθεί επαρκής προστασία στους χρήστες των μέσων επικεντρώνεται στο μέσο μετάδοσης και όχι στο μήνυμα καθαυτό.
Το μήνυμα δηλαδή προστατεύεται ανάλογα με το μέσο από το οποίο εκπέμπεται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εμμονή του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) να ασχολείται μόνο με περιπτώσεις μετάδοσης μηνυμάτων από τα τηλεοπτικά δίκτυα1.
Η ανάπτυξη των λεωφόρων της πληροφόρησης αποτελεί μια πρόκληση για τη σημερινή θεώρηση προστασίας. Εφημερίδες, τηλεοπτικά προγράμματα, κινηματογραφικές ταινίες, τηλεφωνικές συνδιαλέξεις, ηλεκτρονικοί υπολογιστές, εμπορικές συναλλαγές και τόσες άλλες μορφές επικοινωνίας θα μεταδίδονται με μία και μόνη μορφή ψηφιακά και από το ίδιο μέσο, με τη βοήθεια των οπτικών ινών. Οι διαφορετικές συσκευές που υπάρχουν σε κάθε σπίτι τηλεόραση, τηλέφωνο και ηλεκτρονικός υπολογιστής ενοποιούνται, αν όχι ακόμη σε μορφή, τουλάχιστον σε λειτουργία.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση με τη σύνταξη της Πράσινης Βίβλου για την ενοποίηση των Τηλεπικοινωνιών, των ΜΜΕ και των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών ήδη αντιμετωπίζει την εξέλιξη αυτή εστιάζοντας την προσοχή της στην προστασία του μηνύματος, ανεξαρτήτως του μέσου από το οποίο μεταδίδεται.
Στη χώρα μας η προστασία των νέων μέσων επικοινωνίας αναζητείται στην αναλογική εφαρμογή του νομικού πλαισίου που ισχύει για τα υπάρχοντα μέσα, επειδή υπάρχουν όμοια τεχνικά χαρακτηριστικά στη λειτουργία τους. Ο,τι δηλαδή ισχύει για την τηλεόραση θα ισχύσει και για τη μετάδοση τηλεοπτικών προγραμμάτων μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών. Τα τεχνικά χαρακτηριστικά δεν μπορούν όμως να είναι το βασικό χαρακτηριστικό για την προστασία του μηνύματος. Η διαδικασία αυτή οδηγεί στον διαμελισμό του χώρου της επικοινωνίας και στην ατελέσφορη προστασία των μηνυμάτων με κριτήριο το μέσο εκπομπής (όμοια μέσα, ανάλογη προστασία), κάτι που δεν συμβαδίζει με την αναμενόμενη ενοποίηση των τρόπων μετάδοσης των πληροφοριών.
Το καθοριστικό σημείο για την προσαρμογή στη νέα επικοινωνιακή πραγματικότητα και την παροχή ασφάλειας στους δέκτες και εκπομπούς των πληροφοριών είναι η ενιαία προστασία του μηνύματος ανεξαρτήτως του μέσου με το οποίο, λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης, γίνεται εφικτή η μετάδοσή του. Ενα πολιτικό μήνυμα παραμένει πολιτικό μήνυμα, όπως κι αν μεταδίδεται, με ραδιοκύματα, δορυφόρο ή οπτικές ίνες, είτε αυτό είναι τυπωμένο σε μια εφημερίδα είτε μεταδίδεται στην οθόνη της τηλεόρασης είτε αποστέλλεται μέσω φαξ ή κυκλοφορεί στο δίκτυο Internet.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η τεχνολογική εξέλιξη στον χώρο της επικοινωνίας είναι σχετική και ότι διαρκώς νέοι τρόποι επικοινωνίας θα εμφανίζονται, έχουμε ανάγκη από μια νέα αντίληψη προστασίας, η οποία θα πλαισιώνει το μήνυμα και θα κάνει πιο αποτελεσματική την προσαρμογή στα νέα δεδομένα.
Μια επανεξέταση του τρόπου προστασίας του μηνύματος είναι απαραίτητη γιατί μια τεχνολογική επανάσταση χωρίς προηγούμενο στην ιστορία των τηλεπικοινωνιών είναι σε ανάπτυξη, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μια νέας μορφής ανισότητα, μεταξύ αυτών που προσαρμόζονται σ’ αυτήν και ακολουθούν τις εξελίξεις και αυτών που δεν προσαρμόζονται και υπάρχει ο κίνδυνος να μείνουν χωρίς προστασία και απομονωμένοι.
1. Η επιλογή του όρου «ΕΣΡ» αφήνει από μόνη της εκτός πεδίου προστασίας μηνύματα που μεταδίδονται από μέσα ενημέρωσης τα οποία δεν αποτελούν ούτε ραδιόφωνο ούτε τηλεόραση, όπως είναι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές που συνδέονται με το δίκτυο Internet. Ευστοχότερος είναι ο αμερικανικός όρος: Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών (Federal Communications Commission).
Ο κ. Κωνσταντίνος Χ. Αργυρόπουλος είναι δικηγόρος.
