«Ελεύθερη πολιορκημένη» συνεχίζει να είναι η χώρα μας σε ό,τι αφορά το σύνδρομο SARS, καθώς παρά τις υποψίες που υπήρξαν τις τελευταίες ημέρες για τέσσερα ύποπτα κρούσματα του ιού στην Αθήνα – ένα στο Σισμανόγλειο, δύο στο Λαϊκό Νοσοκομείο και ένα στο Γενικό Κρατικό Νικαίας – οι εξετάσεις έδειξαν ότι δεν επρόκειτο για τον φονικό ιό. Βέβαια στις γειτονικές μας χώρες Βουλγαρία και Ιταλία έχουν καταγραφεί κρούσματα του συνδρόμου, αν και η κατάσταση φαίνεται να βρίσκεται υπό έλεγχο. Κρούσμα του SARS έχει εντοπισθεί και στη Ρουμανία, ενώ την Παρασκευή σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) και η Πολωνία ανέφερε το πρώτο ύποπτο κρούσμα. Εκτός ελέγχου παραμένει η κατάσταση μόνο στις πιο πληγείσες εξαρχής από το οξύ αναπνευστικό σύνδρομο περιοχές, την Κίνα και το Χονγκ Κονγκ, όπου καταγράφονται καθημερινά νέα κρούσματα και θάνατοι, ενώ σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν οι προβλέψεις των ειδικών, οι οποίοι βλέπουν τον ιό να γίνεται όλο και φονικότερος: τις τελευταίες ημέρες τα ποσοστά θνησιμότητας άγγιξαν το 6%, ενώ οι οιωνοί είναι ακόμη χειρότεροι για το μέλλον, καθώς υπολογίζεται ότι λίαν συντόμως το SARS θα σκοτώνει 10 στα 100 άτομα που προσβάλλει. Ειδικοί από το Χονγκ Κονγκ ανέφεραν πως το φαινόμενο αυτό ίσως οφείλεται στο ότι ο ιός παρουσιάζει γρήγορη μετάλλαξη και τον παρομοίασαν με έναν «δολοφόνο» που αλλάζει τα αποτυπώματά του, ακόμη και την… εμφάνισή του, προκειμένου να διαφύγει τη σύλληψη. Η ΠΟΥ αναφέρει ότι το «κλειδί» για να σταματήσει η εξάπλωση του συνδρόμου είναι πλέον η Κίνα, ένα κλειδί που δεν φαίνεται να ανοίγει όμως σύντομα την «πόρτα» της σωτηρίας από τον φονικό ιό, καθώς κινέζοι αξιωματούχοι αποκλείουν το ενδεχόμενο να τερματισθεί σύντομα η επιδημία. Οι επιστήμονες δίνουν από την πλευρά τους τη δική τους μάχη στα εργαστήρια προκειμένου να παρασκευάσουν εμβόλιο για την άτυπη πνευμονία. Αλλά και από αυτό το μέτωπο, ως φαίνεται, η τελική νίκη αργεί πολύ. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η παρασκευή εμβολίου δεν είναι υπόθεση ημερών ή μηνών αλλά ετών, αποδεικνύοντας πόσο μακριά βρίσκεται ακόμη αυτή η προοπτική. Το ερώτημα βέβαια είναι πόσο μακριά θα έχει φτάσει ο ιός ως τότε…


«Καθαρή» από τον ιό της άτυπης πνευμονίας παρέμενε ως και χθες η χώρα μας. Τις τελευταίες δέκα ημέρες σήμανε τέσσερις φορές συναγερμός στην Αθήνα, ο οποίος τελικώς αποδείχθηκε – ευτυχώς – εσφαλμένος. Επρόκειτο για ένα περιστατικό στο Σισμανόγλειο Νοσοκομείο, δύο στο Λαϊκό Νοσοκομείο και ένα στο Γενικό Κρατικό Νικαίας που εισήχθησαν με συμπτώματα τα οποία παρέπεμπαν στο σύνδρομο αλλά μετά τις εργαστηριακές εξετάσεις που διεξήχθησαν φάνηκε ότι δεν επρόκειτο για SARS. Το τελευταίο μάλιστα χθεσινό περιστατικό στο Γενικό Κρατικό Νικαίας προκάλεσε αρχικώς περισσότερη ανησυχία, καθώς αφορούσε έναν 67χρονο άνδρα ο οποίος είχε ταξιδέψει πρόσφατα στη Σιγκαπούρη και παρουσίασε υψηλό πυρετό. Από τον εργαστηριακό έλεγχο προέκυψε ότι έπασχε από ουρολοίμωξη και συνεχίζει να νοσηλεύεται σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Υγείας.


Για παν ενδεχόμενο, όπως επιβεβαιώνουν οι αρμόδιοι του υπουργείου Υγείας, οι ελληνικές υγειονομικές αρχές παραμένουν σε επιφυλακή. Πριν από δύο εβδομάδες, στον μεθοριακό σταθμό της Κακαβιάς, στα σύνορα Ελλάδας – Αλβανίας, άρχισε να λειτουργεί υγειονομική υπηρεσία προκειμένου να περνούν από έλεγχο οι κάτοικοι της Αλβανίας αλλά και άλλων χωρών προτού εισέλθουν στη χώρα μας. Οι αλλοδαποί ελέγχονται και αν διαπιστωθεί ότι παρουσιάζουν συμπτώματα της νόσου παραπέμπονται στις αρμόδιες υγειονομικές υπηρεσίες για εξετάσεις. Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί κανένα κρούσμα, και στα δύο νοσοκομεία των Ιωαννίνων έχουν διαμορφωθεί ειδικοί θάλαμοι για πιθανή νοσηλεία ασθενών. Ειδικοί θάλαμοι δημιουργήθηκαν και σε μεγάλα νοσοκομεία της πρωτεύουσας στα οποία εφαρμόζονται και άλλα προληπτικά μέτρα, όπως η εξέταση των ατόμων που παρουσιάζουν κάποιο από τα ύποπτα συμπτώματα σε ειδικούς θαλάμους.


Οι αρμόδιοι του υπουργείου Υγείας, οι εκπρόσωποι του Κέντρου Ειδικών Λοιμώξεων (ΚΕΕΛ) και ειδικοί επιστήμονες επαναλαμβάνουν τη σύσταση αποφυγής ταξιδιών προς τις χώρες που έχουν κυρίως πληγεί από τον ιό και καλούν τους πολίτες που έχουν ταξιδέψει τον τελευταίο μήνα στις «ζώνες υψηλού κινδύνου» να απευθύνονται σε μεγάλο νοσοκομείο αν εμφανίσουν συμπτώματα της νόσου. Το ίδιο ισχύει και για όλους όσοι έχουν έλθει σε επαφή με άτομα που προέρχονται από τις πληγείσες περιοχές και έχουν παρουσιάσει πυρετό ανώτερο των 38 βαθμών Κελσίου, δύσπνοια ή βήχα.


Μπορεί η Ελλάδα να παραμένει αλώβητη από το SARS, οι ασιατικές χώρες όμως συνεχίζουν να μετρούν τις πληγές τους. Νέους θανάτους ανακοινώνουν συνεχώς οι κινεζικές αρχές, ενώ η λίστα των κρουσμάτων «εμπλουτίζεται» καθημερινώς με 150 καινούργια! Οι κάτοικοι τουλάχιστον έξι χωριών που βρίσκονται κοντά στην κινεζική πρωτεύουσα δημιούργησαν οδοφράγματα από λάσπη και πέτρες προκειμένου να… σταματήσουν την είσοδο του SARS, ενώ στο Πεκίνο «εγκαινιάστηκε» ένα νέο νοσοκομείο 1.000 κλινών που δημιουργήθηκε σχεδόν εν μια νυκτί – για την ακρίβεια, σε οκτώ ημέρες, από 7.000 εργάτες που εργάζονταν ασταμάτητα σε βάρδιες – προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα ολοένα αυξανόμενα περιστατικά. Η κινεζική πρωτεύουσα θυμίζει «κρανίου τόπο», με τα σχολεία να παραμένουν κλειστά – γεγονός που επηρεάζει 1,7 εκατομμύρια μαθητές – και τους κινηματογράφους και άλλους χώρους ψυχαγωγίας να έχουν κλείσει τις πύλες τους για το κοινό.


Στο Χονγκ Κονγκ η αρχική ανακούφιση των αρχών, καθώς ο αριθμός των νέων κρουσμάτων άρχισε να παρουσιάζει πτώση τις τελευταίες ημέρες, έδωσε τη θέση της σε νέα ανησυχία, αφού 12 άτομα που είχαν εξέλθει από το νοσοκομείο θεωρούμενα «καθαρά» πλέον από το σύνδρομο επανεισήχθησαν και έξι από αυτά παρέμειναν νοσηλευόμενα σε κρίσιμη κατάσταση. Ειδικοί ανέφεραν ότι οι ασθενείς αυτοί δεν είχαν αναρρώσει πλήρως προτού λάβουν εξιτήριο ή ότι το εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημά τους τούς έκανε ευάλωτους σε δευτερογενείς λοιμώξεις. Στη Σιγκαπούρη οι αρχές έχουν τεθεί σε συναγερμό προκειμένου να εντοπίσουν περισσότερα από 100 άτομα τα οποία επέβαιναν σε τρεις πτήσεις τον προηγούμενο μήνα με τις οποίες ταξίδεψαν και άτομα που παρουσίασαν συμπτώματα της ασθένειας. Στην Ταϊβάν ανακοινώθηκαν τέσσερις νέοι θάνατοι την Παρασκευή ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των νεκρών σε επτά. Στη Μαλαισία 60 επιπλέον ασθενείς και προσωπικό δύο νοσοκομείων τέθηκαν σε καραντίνα, καθώς υπήρχαν φόβοι ότι τα νοσηλευτικά ιδρύματα αποτελούν εστίες μόλυνσης. Στον Καναδά, τη μόνη εκτός Ασίας χώρα όπου έχουν παρουσιαστεί θάνατοι εξαιτίας του συνδρόμου, στον κατάλογο των νεκρών εξαιτίας του SARS προστέθηκαν άλλοι δύο την περασμένη Παρασκευή (έχουν ανακοινωθεί συνολικά 23 θάνατοι), δύο ημέρες μετά την άρση της οδηγίας που είχε εκδώσει η ΠΟΥ και με την οποία συστηνόταν η αποφυγή ταξιδιών προς την πληγείσα μεγαλύτερη πόλη της χώρας, το Τορόντο. Συγχρόνως ανακοινώθηκαν από τις αρχές δύο νέα κρούσματα, τα οποία όμως αφορούν νοσοκόμες που έρχονταν σε επαφή με ασθενείς με SARS, γεγονός που όπως υποστήριξαν οι αρμόδιοι δεν αυξάνει τον κίνδυνο εξάπλωσης στην ευρύτερη κοινότητα, εκτός δηλαδή νοσηλευτικών ιδρυμάτων. Στο Τορόντο συγκεντρώθηκαν και περισσότεροι από 100 ειδικοί από όλον τον κόσμο προκειμένου να συζητήσουν τι λειτούργησε σωστά και τι όχι σε ό,τι αφορά τη διαχείριση της κρίσης. Οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι είναι δύσκολο να περιορισθεί η διάδοση του ιού εφόσον τα υπερατλαντικά ταξίδια δεν είναι δυνατόν να σταματήσουν και μαζί τους είναι πολύ πιθανό να «ταξιδεύει» και η φονική νόσος.


ΕΛΠΙΔΕΣ Η δημοσίευση του γενετικού χάρτη


Στην έγκριτη επιθεώρηση «Science» δημοσιεύεται το γονιδίωμα του νέου στελέχους του κορονοϊού που ευθύνεται για το σύνδρομο SARS, σε μια προσπάθεια να βοηθηθούν οι ερευνητές σε όλον τον κόσμο που δίνουν μάχη προκειμένου να βρουν αποτελεσματικές θεραπείες για τη φονική άτυπη πνευμονία, καθώς και να παρασκευάσουν εμβόλιο για αυτό. Η γενετική ταυτότητα του ιού προέρχεται από τις έρευνες δύο διαφορετικών ομάδων (από τον Καναδά και τις ΗΠΑ), οι οποίες ανακάλυψαν δύο σχεδόν ταυτόσημες γενετικές ακολουθίες στη δομή του ιού. Η χαρτογράφηση του γονιδιώματος του ιού επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για νέο στέλεχος της οικογένειας των ιών κορόνα (φέρουν το όνομά τους από το σχήμα τους που θυμίζει τη στεφάνη = corona του ήλιου) και όχι για μετάλλαξη γνωστού στελέχους. Αν και η δημοσίευση αυτή δημιουργεί αισιοδοξία, οι επιστήμονες που προχώρησαν στη χαρτογράφηση δηλώνουν ότι είναι πολλά ακόμη τα αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τον μυστηριώδη αυτόν «εισβολέα», καθώς ακόμη και τώρα που το «βιβλίο της ζωής του» διαβάστηκε πολλά κεφάλαια παραμένουν δυσνόητα, όπως το από πού προήλθε ή γιατί μολύνει ορισμένα άτομα και άλλα όχι ή ακόμη γιατί ακόμη και αν προσβάλλει κάποια άτομα σκοτώνει μόνο ορισμένα εξ αυτών. «Το γεγονός ότι είναι τόσο διαφορετικός από τους άλλους ιούς έχει κάνει τόσο δύσκολη την κατάσταση» ανέφερε ο Μαρκ Πάλανς που συμμετείχε στην αμερικανική ομάδα. Ωστόσο οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι είναι σχεδόν επόμενο να συμβαίνει κάτι τέτοιο, καθώς μόνο δώδεκα κορονοϊοί έχουν μέχρι στιγμής χαρτογραφηθεί γενετικώς ενώ είναι γνωστό ότι υπάρχουν πολύ περισσότεροι.


 ΤΑ ΚΑΛΑ ΝΕΑ Ούτε ένα κρούσμα στην Ινδία


Στις ΗΠΑ, όπου έχουν καταγραφεί 52 ύποπτα κρούσματα και ο πανικός γίνεται όλο και μεγαλύτερος, οι αρμόδιοι ανακοίνωσαν ότι προετοιμάζονται ακόμη και για τα χειρότερα – εξάπλωση του SARS παρόμοια με αυτήν της Ασίας – και για τον λόγο αυτόν εφοδιάζονται με όλον τον απαραίτητο εξοπλισμό για την αντιμετώπιση του ιού, δημιουργούν ειδικούς θαλάμους απομόνωσης σε νοσοκομεία και εκπαιδεύουν το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.


Την Παρασκευή η ΠΟΥ ήρε την οδηγία για αποφυγή ταξιδιών τόσο προς τις ΗΠΑ όσο και προς τη Βρετανία, καθώς παρήλθε το διάστημα των 20 ημερών που είχε θέσει η Οργάνωση χωρίς να παρουσιαστεί εξάπλωση της ασθένειας στις δύο αυτές χώρες.


Τα καλά νέα, σύμφωνα με τους εκπροσώπους της ΠΟΥ, έρχονται από την Ινδία. Εκπρόσωπος της Οργάνωσης ανέφερε ότι η χώρα δεν έχει κανένα κρούσμα του συνδρόμου, καθώς οι εργαστηριακές εξετάσεις που έγιναν σύμφωνα με τα στάνταρ της Οργάνωσης έδειξαν πως κανένα από τα ύποπτα περιστατικά που είχαν καταγραφεί από τις αρχές της χώρας δεν συνδεόταν με το SARS. Οι αρμόδιοι των υγειονομικών υπηρεσιών της Ινδίας είχαν ανακοινώσει 19 κρούσματα ενώ έχουν θέσει και 200 άτομα σε καραντίνα.


 ΕΡΕΥΝΕΣ Οι θεραπείες και τα εμβόλια


Ελπίδες για τη δημιουργία αποτελεσματικής θεραπείας ενάντια στο φονικό σύνδρομο δίνουν αμερικανοί ερευνητές μιας μεγάλης φαρμακευτικής εταιρείας από το Ορεγκον, οι οποίοι προσαρμόζοντας τις υπάρχουσες αγωγές που χορηγούνται για τους κορονοϊούς (την οικογένεια στην οποία ανήκει και το νέο στέλεχος που προκαλεί το SARS), οι οποίοι προκαλούν και το κοινό κρυολόγημα στο RNA του νέου αυτού στελέχους, πιστεύουν ότι θα θέσουν τον ιό εκτός μάχης. Οι επόμενες δύο εβδομάδες, οπότε και θα διεξαχθούν τεστ πάνω στη νέα θεραπεία, θα δείξουν αν αυτή είναι αποτελεσματική. Αν τα τεστ έχουν θετικά αποτελέσματα, οι αμερικανοί ειδικοί αναφέρουν ότι το πολυπόθητο φάρμακο για το SARS θα είναι διαθέσιμο μέσα σε μήνες. Σε ό,τι αφορά την παρασκευή εμβολίου για το σύνδρομο, ο αγώνας δρόμου συνεχίζεται αλλά αναμένεται να είναι μακρύς. Μία από τις μεγαλύτερες φαρμακοβιομηχανίες της Ευρώπης ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται στενά με το γαλλικό Ινστιτούτο Παστέρ καθώς και με άλλες εταιρείες προκειμένου να επιταχυνθούν οι προσπάθειες για την παρασκευή του εμβολίου. Εκπρόσωποί της προειδοποίησαν όμως ότι όσο καλές και αν είναι οι προθέσεις το να γίνει διαθέσιμο ένα εμβόλιο για το σύνδρομο δεν είναι θέμα εβδομάδων ή μηνών αλλά χρόνων. Ως τότε γιατροί από το Χονγκ Κονγκ με δημοσίευσή τους στην έγκριτη επιθεώρηση «The Lancet» συμβουλεύουν ότι η χρήση μάσκας αποτελεί την καλύτερη λύση για προστασία από το SARS, όχι όμως και η χρήση χάρτινης μάσκας που επιτρέπει στα σταγονίδια να εκλύονται στην ατμόσφαιρα.


 * Ανεξίτηλα σημάδια μένουν και σε αυτούς που ανάρρωσαν Τα παιδιά αντιστέκονται στις συνέπειες της ασθένειας


Το γεγονός ότι ο ιός «ήλθε για να μείνει» με την ανθρωπότητα έχει εκφραστεί εδώ και αρκετές ημέρες από τους επιστήμονες. Νέα στοιχεία δείχνουν μάλιστα ότι αφήνει ανεξίτηλα τα σημάδια του ακόμη και στα άτομα που προσεβλήθησαν αλλά κατάφεραν να απαλλαγούν από αυτόν. Γιατροί από το Χονγκ Κονγκ, οι οποίοι εξέτασαν 20 άτομα που είχαν νοσήσει από την άτυπη πνευμονία αλλά στη συνέχεια ανέρρωσαν, είδαν ότι ορισμένοι από αυτούς παρουσίασαν πνευμονική ίνωση. Η πνευμονική ίνωση συμβαίνει όταν ορισμένοι ιστοί των πνευμόνων πεθαίνουν με αποτέλεσμα να μην μπορούν να μεταφέρουν οξυγόνο. Οι βλάβες αυτές στους πνεύμονες μπορεί να είναι ακόμη και μη αναστρέψιμες ενώ αν έχουν μεγάλη έκταση το άτομο γίνεται ανίκανο να κάνει τα βασικά καθημερινά πράγματα. Οι γιατροί δεν γνωρίζουν αν οι βλάβες αυτές οφείλονται στην ασθένεια ή στο κοκτέιλ του αντιικού φαρμάκου ribavirin και των στεροειδών που χορηγείται στο Χονγκ Κονγκ ως θεραπεία στους ασθενείς με SARS.


Παράλληλα σε άλλους ασθενείς που εξετάστηκαν στο Χονγκ Κονγκ μετά την ανάρρωσή τους βρέθηκαν ίχνη του ιού στα κόπρανα και στα ούρα, γεγονός που εντείνει τους φόβους για το κατά πόσον τα άτομα αυτά αποτελούν «εστίες μόλυνσης» για τους συνανθρώπους τους ακόμη και όταν πλέον έχει θεωρηθεί από τους ειδικούς πως απηλλάγησαν από τον ιό.


Για τον λόγο αυτόν οι ειδικοί έδωσαν εντολή στα άτομα που εξέρχονται από το νοσοκομείο να μην αγκαλιάζουν και να μη φιλούν κανέναν τουλάχιστον για έναν μήνα από την ημέρα που πήραν εξιτήριο. Συγχρόνως ένας κορυφαίος μικροβιολόγος του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ ανέφερε ότι το SARS ίσως υποχωρήσει κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, γεγονός που δίνει ανάσα ανακούφισης, προειδοποίησε όμως συγχρόνως ότι είναι πολύ πιθανό να… επιστρέψει δριμύτερο τον ερχόμενο χειμώνα.


Υπάρχει ωστόσο μια ομάδα του πληθυσμού που δείχνει σθεναρή αντίσταση στον φονικό ιό. Πρόκειται για τα παιδιά, τα οποία ακόμη και αν προσβληθούν από την άτυπη πνευμονία παρουσιάζουν πιο ήπια συμπτώματα ενώ τη μεταδίδουν δυσκολότερα από τους εφήβους ή τους ενηλίκους στον περίγυρό τους. Τα πρώτα αποτελέσματα έρευνας που διενήργησαν ειδικοί από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ σε 10 παιδιά (ηλικίας 18 μηνών-7 ετών) που είχαν προσβληθεί από την άτυπη πνευμονία και στη συνέχεια ανέρρωσαν δείχνουν πως το SARS… φοβάται τους μικρούς, τους «επιτίθεται» με μικρότερη σφοδρότητα και τους «αφήνει στην ησυχία» τους γρηγορότερα από ό,τι τα μεγαλύτερα άτομα.


Αντιθέτως οι έφηβοι ταλαιπωρούνται περισσότερο από το σύνδρομο, όπως συμβαίνει και με τα ενήλικα άτομα, παρουσιάζοντας υψηλό πυρετό, έντονους μυϊκούς πόνους και πονοκέφαλο καθώς και σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι κανένα από τα μικρά παιδιά της έρευνας δεν χρειάστηκε τεχνική υποστήριξη της αναπνοής του.


Συγχρόνως, όπως προέκυψε από την έρευνα, τα παιδιά δεν μεταδίδουν εύκολα τον ιό: οκτώ στα δέκα που συμμετείχαν σε αυτήν πήγαιναν κανονικά στο σχολείο όταν άρχισαν να παρουσιάζουν τα συμπτώματα, χωρίς να μεταδώσουν το SARS σε κανέναν συμμαθητή τους.