από metereologos.gr
Δευτέρα 28 Μαΐου 2018
 
 

Οι τρεις απειλές του αιώνα

Συμπεράσματα και προτάσεις για το δημογραφικό, το παγκόσμιο υδατικό πρόβλημα και την επιθετική αναβίωση του ισλαμικού φονταμενταλισμού
Οι τρεις απειλές του αιώνα
Συμβολική εικόνα από τη Βομβάη της Ινδίας. Ο υπερπληθυσμός στον αναπτυσσόμενο κόσμο αλλά και η πληθυσμιακή κάμψη στις αναπτυγμένες χώρες είναι χαρακτηριστικές εκφράσεις της έλλειψης του μέτρου
εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Οι τρεις απειλές του αιώνα τιτλοφορείται το νέο βιβλίο του πρώην υπουργού και βουλευτή της ΝΔ κ. Ιωάννη Μ. Βαρβιτσιώτη, που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Η δημογραφική έκρηξη, το παγκόσμιο υδατικό πρόβλημα και η επιθετική ανάδυση του ισλαμικού φονταμενταλισμού αποτελούν το αντικείμενο της έρευνας του συγγραφέα, προβλήματα που δεν προσφέρονται για εύκολες λύσεις, όπως σημειώνει ο ίδιος, αλλά απαιτούν ρηξικέλευθες προτάσεις που να συνδυάζουν την παγκόσμια θεώρηση με την τοπική και περιφερειακή δράση. «Το Βήμα της Κυριακής» παρουσιάζει σήμερα, σε προδημοσίευση, το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου με τα συμπεράσματα και τις προτάσεις του συγγραφέα.

Το παγκόσμιο δημογραφικό πρόβλημα, στη διπλή διάστασή του, της πληθυσμιακής έκρηξης που χαρακτηρίζει τις αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά και της δημογραφικής γήρανσης και στασιμότητας που πρωτίστως απασχολεί τις χώρες του αναπτυγμένου κόσμου· το παγκόσμιο υδατικό πρόβλημα, που συνίσταται κυρίως στην ανεπάρκεια των υδάτινων αποθεμάτων να καλύψουν τις ανθρώπινες ανάγκες σε ορισμένες περιοχές του κόσμου και στον κίνδυνο επέκτασης αυτής της ανεπάρκειας σε ακόμη περισσότερες περιοχές του πλανήτη· και, τέλος, η επιθετική αναβίωση του ισλαμικού φονταμενταλισμού σε ορισμένα τμήματα του πληθυσμού των μουσουλμανικών χωρών αποτελούν τρία προβλήματα διακριτά μεταξύ τους, τα οποία ταυτόχρονα συνιστούν τις εκφράσεις ορισμένων από τις νέες απειλές που διαγράφονται ενώπιον του κόσμου του παρόντος και του μέλλοντος.

Οι απειλές αυτές, πέρα από τις οποιουδήποτε είδους μονοδιάστατες ερμηνείες και μονοσήμαντες προσεγγίσεις και πάνω από κάθε τύπου δογματισμούς και βολικές απλουστεύσεις, οφείλονται σε σύνθετα και πολυπαραγοντικά αίτια. Στη βαθύτερη ουσία τους, δεν αποτελούν παρά εκφράσεις της υπέρβασης των ορίων του μέτρου από τον άνθρωπο και εκδηλώσεις των αποσυνθετικών συνεπειών της υπερβολής. Ο υπερπληθυσμός στον αναπτυσσόμενο κόσμο, αλλά και η πληθυσμιακή κάμψη στις αναπτυγμένες χώρες είναι χαρακτηριστικές εκφράσεις της έλλειψης του μέτρου. Το ίδιο σημαίνει και η συνεχώς περιοριζόμενη επάρκεια των υδατικών αποθεμάτων, η οποία, συνδυαζόμενη ταυτόχρονα με τη γενικότερη περιβαλλοντική υποβάθμιση και την ανατροπή κρίσιμων ισορροπιών του οικοσυστήματος, αποτελεί επιπλέον και μια ανησυχητική εκδήλωση της ανθρώπινης αλαζονείας, της Υβρεως, απέναντι στη φύση. Αλλά και η ανάρρηση φονταμενταλιστικών τάσεων, με απόλυτο και εσχατολογικό υπόβαθρο σε ορισμένες περιοχές του κόσμου του Ισλάμ, συνιστά και αυτή έκφραση της έλλειψης του μέτρου και έμπρακτο θρίαμβο της υπερβολής.

Προβλήματα τέτοιου χαρακτήρα, σε εποχές που θέλουν να βασίζονται στον δημοκρατικό διάλογο, και η επιστημονική και υλική πρόοδος που έχει συντελεστεί στο πλαίσιό τους θεμελιώνεται προπάντων σε ένα πνεύμα αξιοποίησης της δημιουργικής αμφιβολίας και του γόνιμου σχετικισμού, υποδεικνύουν μια μορφή ηθικής και πνευματικής χρεοκοπίας. Δηλαδή αξιών που απογυμνώθηκαν από το εσωτερικό περιεχόμενό τους και αρχών που αφυδατώθηκαν από τις αρχικές νοηματοδοτήσεις τους. Και παράλληλα δακτυλοδεικτούν την ύπαρξη άλλων, βαθύτερων ηθικών και αξιακών αδιεξόδων, τα οποία, αν δεν αντιμετωπιστούν άμεσα, είναι ενδεχόμενο να οδηγήσουν σε μεγαλύτερες κρίσεις και να τροφοδοτήσουν εντονότερες και εφιαλτικότερες απειλές.

Ολα αυτά υπογραμμίζουν ότι σε μια εποχή που η αναπτυγμένη έχει έντονα τα στοιχεία του ορθολογικού πνεύματος και της επιστημονικής σκέψης, τα ελλείμματα που υπάρχουν στον ηθικό-αξιακό κώδικα της ανθρωπότητας είναι δυνατόν να αποδειχθούν καταλυτικά για την ίδια τη μελλοντική πορεία της. Και υπαγορεύουν αδήριτη την ανάγκη ανάκτησης των ηθικών εκείνων αξιών, όπως η αλληλεγγύη, η συνεργασία, η συνεννόηση και ο αλληλοσεβασμός. Αξιών οι οποίες, στο όνομα μιας κακώς νοούμενης υπερδιόγκωσης του ατομισμού και της σύστοιχης προς αυτόν μονομέρειας στην προβολή συμφερόντων και προσδοκιών, παραμερίστηκαν κάποια στιγμή ή και εγκαταλείφθηκαν ολοσχερώς. Ανοίγοντας με τον τρόπο αυτόν τον δρόμο για την πρόταξη μηδενιστικών αντιλήψεων και της ηθικής του χάους, η επικράτηση των οποίων ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για τη σημερινή κακοδαιμονία.

Παράλληλα, η ύπαρξη αυτών των νέου τύπου απειλών και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τις συγκροτούν και με κυρίαρχο το γεγονός ότι δεν είναι δυνατόν να περιοριστούν τοπικά και να στεγανοποιηθούν σε ορισμένες μόνο περιοχές του κόσμου, υπαγορεύει την αδήριτη ανάγκη επαναθεώρησης και επανανοηματοδότησης της πολιτικής και των πολιτικών λύσεων. Οι οποίες τώρα πλέον και εφεξής δεν μπορούν να περιορίζονται μόνο στα γνώριμα όρια του κράτους ή έστω των διακρατικών συσσωματώσεων, αλλά έχουν - πρέπει να έχουν - ως αδιαπραγμάτευτη συνιστώσα αναφοράς τους και τον παγκόσμιο χώρο. Το κλειδί της πολιτικής του μέλλοντος δεν είναι άλλο από την παγκόσμια θεώρηση για την αντιμετώπιση όχι μόνο των συγκεκριμένων απειλών, που σε γενικές γραμμές αναλύθηκαν στο βιβλίο αυτό, αλλά και άλλων, ενδεχομένως μεγαλύτερων και περισσότερο σύνθετων, τις οποίες επίσης αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος.

Ο βαθμός στον οποίο η πολιτική και οι πολιτικοί θα κατανοήσουν τον ριζοσπαστικό χαρακτήρα των αλλαγών που υπαγορεύουν όλες αυτές οι εξελίξεις, αλλά και ο χρόνος μέσα στον οποίο θα κατορθώσουν να τις αφομοιώσουν και να ενσωματώσουν τα νέα όρια που αυτές θέτουν στην τρέχουσα πολιτική τους πράξη, αποτελούν προσδιοριστικές ορίζουσες για την κατεύθυνση των μελλοντικών εξελίξεων. Γιατί αυτό θα κρίνει αν το μέλλον της ανθρωπότητας θα περάσει μέσα από τις συγκρούσεις, τις αντιφάσεις και τις παλινδρομήσεις ή αν θα διανυθεί μέσα από τις ευρύτερες δημιουργικές συνθέσεις, τις απαραίτητες συναινέσεις και τη συνεργασία ανάμεσα σε κράτη και λαούς. Το διακύβευμα είναι οριακό και κρίσιμο. Και το στοίχημα μεγάλο. Από τις δικές μας απαντήσεις, πολιτών και πολιτικών, θα κριθεί αν θα κερδίσουμε το μέλλον ή θα χάσουμε μία ακόμη ευκαιρία για έναν καλύτερο κόσμο.

Με βάση τα διδάγματα της ιστορίας και τη ζώσα εμπειρία, πεποίθησή μου είναι ότι η Δύση θα κατορθώσει να ανταποκριθεί δημιουργικά στις μεγάλες προκλήσεις που τίθενται ενώπιόν της. Και ότι ξεπερνώντας αγκυλώσεις και υπερβαίνοντας κοντόφθαλμες επιλογές και πολιτικές, που τα τελευταία χρόνια έδειξαν προς στιγμήν να στενεύουν τους ορίζοντες αναφοράς της, θα πετύχει να αντιμετωπίσει θετικά τις τρεις απειλές (δημογραφικό, υδατικό, ισλαμικός φονταμενταλισμός) που διαγράφονται μπροστά της. Συνδυάζοντας, μάλιστα, το επίτευγμά της αυτό με μια νέα εποικοδομητική σύνθεση, που θα αποδειχθεί επωφελής, όχι μόνο για την ίδια, αλλά για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Οπως άλλωστε συνέβη πολλές φορές στο παρελθόν. Οταν τα επιτεύγματα της Δύσης άνοιγαν νέους δρόμους ευημερίας για την παγκόσμια κοινότητα. Προσδίδοντας στον δυτικό πολιτισμό οικουμενικές διαστάσεις, όχι κατ' επίκλησιν, αλλά κατά προσφοράν. Στον αέναο αγώνα του ανθρώπου για καλύτερους όρους ζωής, μέσα σε συνθήκες περισσότερης ελευθερίας.



Κόσμος περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (0)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
-