από metereologos.gr
Τετάρτη 23 Μαΐου 2018
 
 

Ο μύθος του σπηλαίου

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Χρήσιμη, ίσως, η υπόμνησή του στον καιρό μας.

Αντιγράφω και αναρτώ «το μύθο του σπηλαίου» από την Πολιτεία του Πλάτωνα.

Σε μετάφραση
Ν.Μ. Σκουτερόπολου, από τις εκδόσεις «Πόλις».


«..... δοκίμασε να απεικονίσεις την ανθρώπινη φύση μας ως προς την παιδεία και την  απαιδευσία της πλάθοντας με το νου σου μια κατάσταση όπως η ακόλουθη. Φαντάσου  δηλαδή ανθρώπους σ' ένα οίκημα υπόγειο, κάτι σαν σπηλιά, που το άνοιγμά της, ελεύθερο στο φως σε  μεγάλη απόσταση, θα απλώνεται σε όλο το πλάτος της σπηλιάς, και τους ανθρώπους αυτούς να  βρίσκονται μέσα εκεί από παιδιά αλυσοδεμένοι από τα σκέλια και τον αυχένα ώστε να μένουν  ακινητοποιημένοι και να κοιτάζουν μόνο προς τα εμπρός χωρίς να μπορούν, έτσι αλυσοδεμένοι καθώς θα είναι, να στρέφουν γύρω το κεφάλι τους• κι ένα φως να τους έρχεται από ψηλά κι από μακριά, από μια φωτιά που θα καίει πίσω τους, κι ανάμεσα στη φωτιά και στους δεσμώτες, στην επιφάνεια του εδάφους, να περνάει ένας δρόμος• κι εκεί δίπλα φαντάσου ένα τειχάκι χτισμένο παράλληλα στο δρόμο σαν εκείνα τα χαμηλά παραπετάσματα που στήνουν οι ταχυδακτυλουργοί μπροστά στους θεατές για να δείχνουν από 'κει τα τεχνάσματά τους...

Φαντάσου ακόμη ότι κατά μήκος σ' αυτό το τειχάκι κάποιοι άνθρωποι μεταφέρουν κάθε λογής κατασκευάσματα που εξέχουν από το τειχάκι, αγάλματα και άλλα ομοιώματα ζώων, από πέτρα, από ξύλο ή από οτιδήποτε άλλο, κι ότι, όπως είναι φυσικό, άλλοι από τους ανθρώπους που κουβαλάνε αυτά τα πράγματα μιλούν ενώ άλλοι είναι σιωπηλοί.

Αλλόκοτη, είπε, η εικόνα που περιγράφεις, και οι δεσμώτες αλλόκοτοι κι αυτοί.
Όμοιοι με εμάς, έκανα εγώ• γιατί πρώτα–πρώτα μήπως φαντάζεσαι ότι οι δεσμώτες αυτοί εκτός από τον εαυτό τους και τους διπλανούς τους βλέπουν ποτέ τους τίποτε άλλο πέρα από τις σκιές που ρίχνει το φως αντικρύ τους στον τοίχο της σπηλιάς;

Μα πώς θα ήταν δυνατόν, είπε, αφού σ' όλη τους τη ζωή είναι αναγκασμένοι να έχουν το κεφάλι τους ακίνητο;

Και με τα πράγματα που περνούν μπροστά στο τειχάκι τι γίνεται; Τι άλλο εκτός από τις σκιές τους βλέπουν οι δεσμώτες:

Σαν τι άλλο θα μπορούσαν να δουν;

Αν, τώρα, είχαν τη δυνατότητα να συνομιλούν, δεν νομίζεις ότι θα πίστευαν πως αυτά για τα όποια μιλούν δεν είναι παρά οι σκιές που έβλεπαν να περνούν μπροστά από τα μάτια τους;..

Κι αν υποθέσουμε ακόμη ότι στο δεσμωτήριο ερχόταν και αντίλαλος από τον αντικρυνό τοίχο; Κάθε φορά που θα μιλούσε κάποιος από όσους περνούσαν πίσω τους, φαντάζεσαι ότι οι δεσμώτες δεν θα πίστευαν ότι η φωνή βγαίνει από τη σκιά που θα έβλεπαν να περνά από μπροστά τους;..

Ασφαλώς λοιπόν οι άνθρωποι αυτοί δεν θα ήταν δυνατόν να πιστέψουν για αληθινό τίποτε άλλο παρά μονάχα τις σκιές των κατασκευασμάτων...

Σκέψου τώρα, ποια μορφή θα μπορούσε να πάρει η απαλλαγή τους από τα δεσμά και η γιατρειά τους από την πλάνη και την αφροσύνη, αν τύχαινε και τους συνέβαιναν τα εξής: Κάθε φορά που κάποιος από αυτούς θα λυνόταν και θα αναγκαζόταν ξαφνικά να ελευθερωθεί και να γυρίσει το κεφάλι και να περπατήσει και να αντικρύσει το φως ψηλά ―κι όλα αυτά πονώντας πολύ και αδυνατώντας από την εκτυφλωτική λάμψη να διάκρίνει εκείνα τα πράγματα που ως τώρα έβλεπε τις σκιές τους―, τι φαντάζεσαι ότι θα έλεγε ο άνθρωπος αυτός, αν κάποιος του έλεγε ότι όσα έβλεπε πρωτύτερα ήταν ανοησίες και ότι τώρα είναι κάπως πιο κοντά στην πραγματικότητα κι ότι έχοντας τώρα στραφεί σε
αντικείμενα πιο πραγματικά βλέπει σωστότερα; Ιδίως μάλιστα αν δείχνοντάς του καθένα από τα αντικείμενα που περνούσαν από μπροστά του τον ρωτούσε και τον υποχρέωνε να απαντήσει τι είναι το καθένα τους. Δεν νομίζεις ότι ο άνθρωπος εκείνος θα τα 'χάνε και θα πίστευε ότι όσα έβλεπε τότε ήταν αληθινότερα από εκείνα που του έδειχναν τώρα;..

Κι άμα θα τον ανάγκαζε να κοιτάξει στο ίδιο το φως, δεν θα αισθανόταν έντονο πόνο στα μάτια και δεν θα προσπαθούσε να το απόφύγει στρέφοντας το βλέμμα του πάλι σ' εκείνα που μπορεί να βλέπει, και δεν θα νόμιζε ότι εκείνα είναι στ' αλήθεια πιο σαφή και ευκρινή από όσα του έδειχναν τώρα;..

Αν, τέλος, κάποιος τον τραβούσε δια της βίας προς τα έξω από ένα ανέβασμα κακοτράχαλο κι απότομο και δεν τον άφηνε προτού να τον βγάλει στο φως του ήλιου, άραγε ο δεσμώτης δεν θα πονούσε και δεν θα αγανακτούσε που τον τραβολογούσαν, κι όταν θα έβγαινε στο φως, έτσι καθώς τα μάτια του θα ήταν πλημμυρισμένα από την εκτυφλωτική λάμψη, δεν θα του ήταν εντελώς αδύνατο να διακρίνει έστω και ένα από τα πράγματα, για τα οποία θα του λέγανε τώρα πως είναι αληθινά.

Θα χρειαζόταν, νομίζω, κάποιος χρόνος προσαρμογής, προκειμένου να αντικρύσει τα πράγματα επάνω.
Έτσι, στην αρχή, θα διέκρινε ευκολότερα τις σκιές, έπειτα τα είδωλα των ανθρώπων και των άλλων πραγμάτων στο νερό κι ύστερα τα ίδια τα πράγματα• από αυτά όσα βρίσκονται στον ουρανό, και αυτό τον ίδιο τον ουρανό, θα μπορούσε να τα κοιτάξει πιο εύκολα τη νύχτα με το φως των άστρων και του φεγγαριού παρά την ημέρα, με τον ήλιο και το φως του...

Και τελευταίο απ' όλα θα μπορούσε να αντικρύσει τον ήλιο, όχι είδωλά του στο νερό ή σε κάποια θέση άλλην από τη δική του, αλλά τον ήλιο αυτόν καθαυτόν στον δικό του τόπο, και να θεαστεί τη φύση του...
Κι ύστερα από αυτά θα έφθανε να συλλάβει με το λογισμό του ότι αυτός, ο ήλιος, είναι που δωρίζει τις εποχές και τα χρόνια και που διαφεντεύει τα πάντα στη σφαίρα των ορατών πραγμάτων, και κατά κάποιον τρόπο είναι η αιτία για όλα όσα έβλεπαν ο ίδιος και οι άλλοι δεσμώτες...

Λοιπόν; Καθώς θα ξαναθυμάται τον τόπο, στον οποίο έμενε πρώτα, τη «σοφία» που είχαν εκεί, και τους συγκρατούμενούς του εκεί, δεν νομίζεις ότι θα καλοτυχίζει τον εαυτό του για την αλλαγή, ενώ για 'κείνους θα αισθάνεται οίκτο;..

Κι αν υποθέσουμε ότι οι δεσμώτες είχαν θεσπίσει τότε κάποιες τιμές και επαίνους μεταξύ τους και βραβεία για όποιον διέκρινε καθαρότερα απ' όλους τα αντικείμενα που περνούσαν μπροστά τους, ή για όποιον συγκρατούσε στη μνήμη του ποια από αυτά συνήθως περνούσαν πρώτα, ποια ύστερα και ποια πήγαιναν μαζί με ποια, έτσι που βάσει αυτού να έχει κάποια ιδιαίτερη ικανότητα στο να μαντεύει τι επρόκειτο να περάσει κάθε φορά, έχεις μήπως τη γνώμη ότι ο άνθρωπος αυτός θα φλεγόταν από την επιθυμία για τέτοια πράγματα και ότι θα ζήλευε όσους τιμούνταν εκεί και είχαν δύναμη και αναγνώριση; Ή θα είχε πάθει αυτό που λέει ο Όμηρος, και θα επιθυμούσε διακαώς «πάνω στη γη να ζούσε κι ας ξενοδούλευε σε κάποιον άκληρο» ή να υπέφερε οτιδήποτε παρά να νομίζει τέτοια πράγματα και να ζει
όπως εκείνοι;

...θα προτιμούσε να πάθαινε οτιδήποτε παρά να ζει εκείνη τη ζωή.

Συλλογίσου τώρα και τούτο. Αν ένας άνθρωπος σαν αυτόν κατέβαινε ξανά εκεί κάτω και καθόταν στην ίδια θέση, άραγε τα μάτια του δεν θα ήταν γεμάτα σκοτάδι, καθώς θα ερχόταν έτσι απότομα από το φως του ήλιου;..

Κι αν θα χρειαζόταν να παραβγεί πάλι με εκείνους που είχαν παραμείνει δεσμώτες προσπαθώντας να διακρίνει τις σκιές, ενώ η όρασή του θα είναι αδύναμη ωσότου να προσαρμοστούν τα μάτια του κι ο χρόνος της προσαρμογής όχι πολύ σύντομος, άραγε δεν θα γινόταν περίγελως και δεν θα έλεγαν γι' αυτόν ότι γύρισε με τα μάτια του χαλασμένα απο 'κει πάνω που ανέβηκε, και ότι δεν αξίζει τον κόπο ούτε καν να δοκιμάσει κανείς να ανεβεί επάνω; Κι όποιον θα επιχειρούσε να τους λύσει από τα δεσμά και να τους ανεβάσει επάνω, αυτόν, αν μπορούσαν με κάποιον τρόπο να τον πιάσουν στα χέρια τους και να τον σκοτώσουν, δεν θα τον σκότωναν;»....


Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (8)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Ζούμε καθημερινά στο σπήλαιο. | 20/04/2018 22:18
    Εγώ θεωρώ ότι η ιστορία του σπηλαίου εξελίσσεται στον κόσμο μας με τις θρησκείες. "Ακινητοποιούνται" οι άνθρωποι ώστε να πιστέψουν θεϊκές ιδεοληψίες και, όταν τους δώσεις τη δυνατότητα να αντιληφθούν την πραγματικότητα, αντιδρούν, θέλουν πάλι την ευκολία που δίνει η υποταγή στα παραμύθια... Κοιτάξτε τις ουρές για προσκύνημα και τις σκηνές που εξελίσσονται, όταν έρθει κάποια εικόνα (θαυματουργή, βεβαίως!) ή κάποιο λείψανο "αγίου" (υποτίθεται!)
    Μέμος
    απάντηση01
     
     
    τι εναι "πραγματικοτητα"; | 20/04/2018 08:31
    Σωστα κε Κουσουλη...οτι ελεγε ο Πλατωνας το ιδιο λεει και η Κβαντικη Φυσικη...η "πραγματικοτητα" δεν ειναι μονο πραγματα/αντικειμενα που αντιλαμβανονται οι "φυλακισμενοι" στο σπηλαιο, αλλα και κατι ΑΛΛΟ που ξεπερναει την λογικη τους γιατι παντα ειχαν το κεφαλι τους ακινητο ενω τα παντα ρεοουν σαν "κυμα".. “I think that modern physics has definitely decided in favor of Plato. In fact the smallest units of matter are not physical objects in the ordinary sense; they are forms, ideas which can be expressed unambiguously only in mathematical language.” ― Werner Heisenberg “The positivists have a simple solution: the world must be divided into that which we can say clearly and the rest, which we had better pass over in silence. But can anyone conceive of a more pointless philosophy, seeing that what we can say clearly amounts to next to nothing? If we omitted all that is unclear, we would probably be left completely uninteresting and trivial tautologies.” ― Werner Heisenberg “[T]he atoms or elementary particles themselves are not real; they form a world of potentialities or possibilities rather than one of things or facts.” ― Werner Heisenberg Sartre-- this attitude-- Bad Faith-- is manifestly self-deceiving. As conscious humans, we are always aware that we are more than what we are aware of, so we are not whatever we are aware of. We cannot, in this sense, be defined as our "intentional objects" of consciousness, including our restrictions imposed by (facticity) our personal history, character, bodies, or objective responsibility. Thus, as Sartre often repeated, "Human reality is what it is not, and it is not what it is." An example would be if one were now a doctor but wished and started to "transcend" to become a pig farmer. One is who one is not (a pig farmer), not who one is (a doctor): it can only define itself negatively, as "what it is not"; but this negation is simultaneously the only positive definition it can make of "what it is." From this we are aware of
    VB
    απάντηση42
     
     
    Καμιά ιδέα να τα κονομήσουμε έχετε; | 19/04/2018 18:29
    ......
    Aix
    απάντηση48
     
     
     
    Να φοβηθούμε | 19/04/2018 17:22
    δηλαδή, μίστερ Κουσούλις; Τα λαμόγια είναι πολύ εκπαιδευμένα, μας λέτε; Κι επικίνδυνα; Κάτι καταλάβαμε τα τελευταία δέκα (10) χρόνια. Εσείς βέβαια τα ξέρετε πάρα πολύ καλά. Μα πάρα πολύ καλά.
    Μα πάρα πάρα πολύ καλά
    απάντηση39
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Δεν νοείται Πολιτικός , χωρίς να έχει μελετήσει την " ΠΟΛΙΤΕΙΑ " . | 19/04/2018 13:58
    Μοναδικό , ανεπανάληπτο διανοητικό δημιούργημα ! Κύριε Κουσούλη η συνεισφορά σας με την παράθεση " του "Σπηλαίου " , και η μελέτη του , θα ήταν ικανή να μας οδηγήσει σε αυτοσυνειδησία ή στην " βασική γνώση " , κατά τον Πλάτωνα , στην Αυτογνωσία . Περισσότερο όμως ανάγκη θα το είχαν οι επίδοξοι Κυβερνήτες . Δεσμώτες παραμένουμε ψηφοφόροι ( Λαός ) και οι ...Ηγεσίες του .
    Έκτωρ
    απάντηση151
     
     
     
    ΜΑΤΑΙΗ, ΒΕΒΑΙΩΣ, ΥΠΟΜΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΜΑΣ | 19/04/2018 12:01
    Εύστοχη η παράθεση του "Μύθου του Σπηλαίου", του σημαντικότερου και συμπαντικότερου Λόγου που έχει συλλάβει το αντηχείο του ανθρώπινου στοχασμού. Μάταιη δυστυχώς η υπόμνησή του, σε καιρούς δύστηνους και χαλεπούς.
    ΙΩΝ ΦΙΛΙΠΠΟΥ
    απάντηση173
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων