από metereologos.gr
Πέμπτη 24 Μαΐου 2018
 
 

Σκοτώστε την όπερα!

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Παρακολουθώντας τη «Λουτσία ντι Λαµµερµούρ» της Λυρικής Σκηνής (και της Βασιλικής Οπερας του Λονδίνου όπου πρωτοπαρουσιάστηκε), σκεφτόμουν ότι υπάρχει μια καθοριστική παράμετρος σχετικά με το πώς λειτουργεί η όπερα, την οποία δείχνουν να αγνοούν ακόμη και άνθρωποι που δηλώνουν φανατικοί του είδους: Στην πραγματικότητα, όλα ξεκινούν και τελειώνουν στο τραγούδι. Στο πώς οι μουσικοί - σολίστες, μαέστρος, ορχήστρα, χορωδία - θα αποδώσουν τη μουσική. Γι' αυτό ένας ταλαντούχος καλλιτέχνης που πιθανώς δεν έχει ούτε τις ιδανικές σωματικές διαστάσεις ούτε την ηλικία του ρόλου που ερμηνεύει (συνήθως είναι πολύ μεγαλύτερος) μπορεί να τραγουδάει ακίνητος και να συγκλονίζει, ενώ κάποιος η εικόνα του οποίου ταυτίζεται με τον ρόλο αλλά δεν έχει καταλάβει τι λέει (ή δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις τεχνικές απαιτήσεις) δεν θα δημιουργήσει συγκίνηση.

Μπορώ να φέρω πολλά παραδείγματα, από τη Μονσεράτ Καμπαγέ που έχτισε τεράστια καριέρα χωρίς να έχει τη φιγούρα καμιάς από τις ηρωίδες που ερμήνευσε, έχοντάς τες όμως όλες στη φωνή και στην ψυχή της, έως την ευειδή νέα σταρ Σόνια Γιόντσεβα που όσο και αν πείθει ως εικόνα παραμένει μετριότατη μουσικός.

Τη σπουδαιότητα του παράγοντα «μουσική ερμηνεία» τη γνώριζαν οι μεγάλοι σκηνοθέτες όπερας και τη λάμβαναν σοβαρά υπόψη τους, επειδή μόνο έτσι μπορούσαν να φτάσουν σε ένα καλό αποτέλεσμα. Το επιβεβαιώνουμε βλέποντας φωτογραφίες και βίντεο από τις δουλειές του Βισκόντι, του Τζεφιρέλι, του Φον Κάραγιαν (που εκτός από μαέστρος ήταν και σπουδαίος σκηνοθέτης), του Πονέλ. Ολοι τους αγαπούσαν και καταλάβαιναν τη μουσική. Για την ακρίβεια, ήξεραν πως η απάντηση σε όποια απορία είχαν βρισκόταν στη μουσική.

Είναι αυτό που δεν καταλαβαίνουν οι περισσότεροι σύγχρονοι σκηνοθέτες οι οποίοι καταπιάνονται με την όπερα - ανάμεσά τους και η Κέιτι Μίτσελ που σκηνοθέτησε τη δική μας «Λουτσία» -, γι' αυτό και παρουσιάζουν θεάματα που κι αν εντυπωσιάσουν με τον δήθεν μοντερνισμό τους, αδικούν ή καταργούν το έργο.

Οταν η Μίτσελ ρωτήθηκε από τoν ελληνικό Τύπο «ποια θεωρείτε κορυφαία Λουτσία της οπερατικής ιστορίας;» απάντησε: «Μάλλον πρέπει να πω την Κάλλας, αλλά ειλικρινά δεν έχω ιδέα». Χιουμοράκι ή κυνική ομολογία της ανεπάρκειάς της; Γιατί αν δεν έχεις ιδέα (δηλαδή δεν έχεις ερευνήσει, δεν έχεις ακούσει και δεν έχεις κατανοήσει ερμηνείες που δίνουν τα κλειδιά για να προσεγγίσεις το έργο) αφήνεις τη «Λουτσία» για κάποιον άλλον και σκηνοθετείς το «Η γυναίκα μου τρελάθηκε». Τελικά έκανε τη «Λουτσία», για να πέσει στην παγίδα όπου πέφτουν οι περισσότεροι συνάδελφοί της, αυτοί που νομίζουν πως επειδή σκηνοθετούν πρόζα μπορούν να σκηνοθετήσουν και μουσικό θέατρο: Καταπιάστηκε με μια όπερα, εστιάζοντας στο θεατρικό κείμενο (το οποίο επιχείρησε αυθαίρετα να συμπληρώσει) και αγνοώντας (αδυνατώντας να καταλάβει) τη μουσική. Εκανε ρεαλιστικό θέατρο, όταν και το κείμενο (λιμπρέτο) και η μουσική είναι ποίηση. Ετσι, είδαμε για πρώτη φορά τη ρομαντική Λουτσία να τραβάει το καζανάκι. Μπελκάντο ο «Νιαγάρας»!

Ακόµα και αν εντυπωσίασε με τους ψευδονεωτερισμούς της σκηνοθεσίας της, με την επιδεικτική χρήση του αίματος, με τις σκηνές σεξ (που είχαν ψαλιδιστεί στο ελληνικό ανέβασμα μετά τις αντιδράσεις που είχε προκαλέσει η βρετανική πρεμιέρα), στην πραγματικότητα αποστέρησε από την ονειρική «Λουτσία» τη μαγεία. Επειδή, όπως επιβεβαιώνεται σε κάθε σκηνή της γεμάτης ανακολουθίες, αυθαιρεσίες, αφελείς συμβολισμούς και ανοησίες (μέχρι και τις γυναίκες της χορωδίας με μουστάκια είδαμε) σκηνοθεσίας της, δεν μπόρεσε η ίδια να ανακαλύψει τη μαγεία του έργου. Δεν άκουσε τη μουσική!

Χαίρομαι που η Εθνική Λυρική Σκηνή μάς έδωσε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε και στην Ελλάδα μια τόσο συζητημένη παραγωγή, και εύχομαι στο μέλλον να καταφέρει δίπλα στις αμιγώς δικές της να μας φέρει και άλλες διεθνείς παραστάσεις. Χαίρομαι που έχουμε τραγουδιστές καλούς, που μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις τόσο δύσκολων ρόλων. Λυπάμαι που όσο περνάνε τα χρόνια, όλο και περισσότερες Μίτσελ εμφανίζονται ως αναμορφωτές ενός είδους που δεν τις έχει ανάγκη. «Αν δεν ανανεωθεί η όπερα, θα πεθάνει» δήλωσε μεταξύ άλλων η βρετανίδα σκηνοθέτρια. Ομως η όπερα, έχοντας επιβιώσει από δεκάδες απόπειρες δολοφονίας της, με δράστες σκηνοθέτες που ούτε την κατάλαβαν ούτε την αγάπησαν, έχει αποδειχθεί πολύ σκληρή για να πεθάνει. Ο,τι και να της κάνουν, με όση μανία και αν γκρεμίζουν, η μουσική ακούγεται πάνω από τα ερείπια.


* Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino την Κυριακή 1 Απριλίου 2018.


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (13)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Παραδοση ή νεωτερισμοί; | 11/04/2018 17:26
    Κε Βίδο, διάβασα το κείμενό σας και συμφωνώ εν γενη με τις απόωεις σας. Προτιιμώ το παραδοσιακό από το avant garde.Έτσι και σε παλίοτερη παραγωγή του Μάκβεθ με τους ήρωεςνα αλλάζουν ρούχακαι αιώνα κάθε λίγο για ναδείξουν την διαχρονικότητα του Σαίξπηρ κάτι που το κάνει και ο Βέρντι.Στο τέλος απηυηδσμένοςείδα τη Λαίδη Μακβέθ στις πολεμίστρες με ένα πορτατιφνα σέρνει το καλώδιο πίσω της. Αλλά έχω χλευάσει και παραδοσιακέςπαραστάσεις που προσπαθούν ναμε το ζόρι να να φανούν πρωτοποριακές.Απ΄την άλλη η Τόσκα που είδα στην Λυρική με την opolaiς ήταν καλύτερη απο την αντίστοιχη παραγωγή με την Behrens στο .ROH
    Κων.Θανόπουλος
    απάντηση00
     
     
    Πότε επιτέλους οι κριτικοί θα μιλήσουν; | 06/04/2018 19:39
    Συγχαρητήρια κύριε Βίδο. Ατάλαντοι σκηνοθέτες που δεν αγαπούν την όπερα, επομένως δεν την καταλαβαίνουν, τη δολοφονούν καθημερινά. Άρχισαν με την κακοποίηση του Βάγκνερ, αλλά τώρα τους έχουν πάρει σβάρνα όλους. Έτσι μπορείς να δεις στην "Αρπαγή από το Σεράι" να πίνουν μπύρες από το μπουκάλι, τη Τζίλντα με ματωμένη τη νυχτικιά της μπροστά, για όσους δεν κατάλαβαν τί της έκανε ο Δούκας, και ο κατάλογος δεν τελειώνει. Θα σταματήσουν τις ανόητες επεμβάσεις τους όταν οι κριτικοί τους "κράζουν" ασταμάτητα. Ας πάψουν να κρύβονται πίσω από την δήθεν πρωτοπορία και ανανέωση της Όπερας. Η Κάλλας θα είχε παίξει ποτέ σε τέτοια παράσταση; Όχι βέβαια, θα τους έβγαζε τα μάτια.
    Rama
    απάντηση30
     
     
    Αλλα λογια ρε παιδια... | 05/04/2018 14:43
    Τι ειναι αυτα που γραφεις φιλε μου ??? Τι Οπερα και κουραφεξαλα ??? Γραψε για τον Τσιπρα, που ειναι το στοιχειο σας, μπας και γλιτωσουν τη φυλακη τα δεξιολαμογια....ειναι καιρος για χασιμο τωρα ??? Εδω διωκεται το αφεντικο σας για ...ακουσον ακουσον !!!....πολιτικους λογους !!!!!!! Ελεος !!!!!!
    picasso
    απάντηση220
     
     
    Σωστά | 05/04/2018 10:56
    Αν αφαιρέσεις από την όπερα το στοιχείο της ατμόσφαιρας της εποχής που γράφτηκε η όπερα θα καταλήξουμε να βλέπουμε τον δούκα στο Ριγκολέτο να καταφτάνει με μαζεράτι αντι με το άλογο του. Όσο για την Λουτσία, προσωπικά πιστεύω ότι ισως η καλύτερη είναι με Σάδερλάντ και Παβαρόττι.
    Dimitrios
    απάντηση58
     
     
     
    Συγκλονιστικη Λουτσια | 04/04/2018 19:49
    Προσωπικα δεν ειμαι και ο πλεον καταλληλος για να κρινω μια παρασταση οπερας, βρηκα την συγκεκριμενη παραγωγη εξαιρετικη... Τολμω να πω συγκλονιστικη... Παροτι η συγκεκριμενη οπερα δεν ειναι απο τις αγαπημενες μου... Οποτε συμπεραινω οτι κατι πολυ σωστο εκανε η σκηνοθετιδα για να καταφερει να με καθηλωσει προσωπικα... Οσο για το αν κινδυνευει η οπερα απο τους παντως πολυ καλα αφομοιομενους μοντερνισμους της Μιτσελ, τι να σας πω... Εμενα παντως μου ανοιξε την ορεξη και θελω και αλλο...
    nikos
    απάντηση59
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Συν ποπό και στήθη κίνει..... | 04/04/2018 17:07
    Όσον πιο μέτρια στο τραγούδι,τόσον πιο πολλά θέλγητρα πρέπει να έχει και να τα δείχνει για να αναδειχτεί μια τραγουδίστρια.... Για τον άντρα μετράει μόνο η φωνή!!!! (Λουτσιάνο Παβαρόττι)
    απ.80
    απάντηση159
     
     
    ακριβώς! | 03/04/2018 22:50
    Συμφωνώ απολύτως μαζί σας και σας ευχαριστώ που θέσατε το θέμα! Ας ελπίσουμε ότι πράγματι η όπερα είναι πολύ σκληρή για να πεθάνει (σίγουρα οι κανονες τις οδηγούν σε καλλιτεχνικό θάνατο όσους δεν τους κατανοούν), καλές γιορτές!
    Θέτις Νηρέως
    απάντηση141
     
     
    επιτέλους | 03/04/2018 17:14
    Μιά κριτική η οποία δεν αναλώθηκε στό νέο,τό μοντερνο καί άλλα θλιβερά τά οποία απλώς δείχνουν τήν κενότητα καί τήν αδυναμία τών σκηνοθετών.Η όπερα ήταν,είναι καί θά μείνει ΜΟΥΣΙΚΗ.
    τσώχος
    απάντηση192
     
     
    Iσως | 03/04/2018 14:27
    Ισχυει και για την Οπερα το : "Diamonds are
    for ever
    απάντηση182
     
     
    Il dolce suono | 03/04/2018 13:59
    Ohime! Sorge il tremendo fantasma, e ne separa! Ohime!
    Lucias' Mad Scene
    απάντηση141