από metereologos.gr
Πέμπτη 24 Μαΐου 2018
 
 

Ιστορικά δίκαια και ιστορική πρεσβυωπία

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Το συλλαλητήριο για την ελληνικότητα της Μακεδονίας βασίστηκε σε μια κοινή παραδοχή εκ μέρους όσων συμμετείχαν: ότι η εξωτερική πολιτική μπορεί να ασκείται στη βάση ιστορικών επιχειρημάτων, των λεγόμενων «ιστορικών δικαίων», και επομένως ότι στις διεθνείς σχέσεις η Ιστορία μπορεί να αποτελεί διαπραγματευτικό χαρτί.

Με βάση το ίδιο σκεπτικό, εξάλλου, στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης η αρχαιότητα θα είχε μεγαλύτερη βαρύτητα από τη μεσαιωνική και τη νεότερη και σύγχρονη Ιστορία, γιατί τα ιστορικά δίκαια εκλαμβάνονται ως ισχυρότερα εάν ανατρέχουν στο βάθος των αιώνων. Ιδιαίτερα σε γεωγραφικές περιοχές που η δημογραφία τους έχει αλλάξει δραματικά μέσα στους αιώνες, μειοψηφικές ομάδες επιχειρούν να στηρίξουν εδαφικές διεκδικήσεις στην Ιστορία, σε ένα απώτερο παρελθόν όπου υπερείχαν. Κοινό στοιχείο, εξάλλου, όλων των βαλκανικών εθνών είναι ένα πρωτάθλημα αρχαιότητας όπου επιχειρούν να αποδείξουν, με εργαλειοποίηση της αρχαιολογίας, ότι οι δικοί τους πρόγονοι ήταν εκείνοι που πρώτοι εγκαταστάθηκαν σε έναν τόπο, στοιχείο που συνεπάγεται, σύμφωνα με μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη, ιδιοκτησία ες αεί του συγκεκριμένου χώρου. Πράγματι, με έναν μεταφυσικό δεσμό, το έδαφος ενώνει όλες τις γενιές που έχουν ζήσει σε έναν τόπο σε μια αδιάσπαστη γενεαλογία, ανεξάρτητα από τις δραματικές αλλαγές που έχουν αποδεδειγμένα συμβεί με πολέμους, εκτοπισμούς, καταστροφές και μεταναστεύσεις. Η εικόνα της ιστορικής συνέχειας που χτίζεται πάνω στο έδαφος απαιτεί προφανώς αποσιωπήσεις και αφαιρέσεις, άλματα μέσα στον χρόνο και ανορθολογική δημιουργικότητα.

Η διαπίστωση αυτή μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία ενός στοχασμού που μοιάζει παράδοξος: ένα συλλαλητήριο που γίνεται για την υπεράσπιση της «ιστορικής αλήθειας» στηρίζει την επιτυχία του (όχι απαραιτήτως ενσυνείδητα ή από πρόθεση) στην ιστορική αμνησία και στην αποσιώπηση. Από όλα λοιπόν τα συμπεράσματα που μπορεί να αποκομίσει κάποιος από την περασμένη Κυριακή, το πιο ενδιαφέρον, κατά τη γνώμη μου, αφορά την προβληματική σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ιστορία: το εθνικό παρελθόν που επικαθορίζεται προνομιακά από την αρχαιότητα, την επιλεκτική αφήγηση μέσω συμβόλων και συγκίνησης, την άγνοια της Ιστορίας του 20ού αιώνα, τη λήθη των διχασμών.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, που η ελληνική κοινωνία «ανακάλυψε» με έκπληξη ότι υπήρχε ένα κράτος που ονομαζόταν «Μακεδονία», ένας λαός που αυτοπροσδιοριζόταν ως «Μακεδόνες» και μια γλώσσα που είχε διεθνώς καταχωριστεί ως «μακεδονική», δεν υπήρξε καμία πρόοδος στην κατανόηση του τι και γιατί συνέβη. Οσο κάλπαζε ο εθνικισμός στα βόρεια σύνορά μας, δεν έγινε καμία προσπάθεια ενημέρωσης ώστε να προβληματιστεί η κοινωνία γιατί τόσο πολλές χώρες έχουν αναγνωρίσει τη γειτονική χώρα ως «Μακεδονία» και γιατί δεν έχουν εισακουστεί τα ελληνικά «ιστορικά επιχειρήματα».

Στην πραγματικότητα, οι εξελίξεις αυτές δεν οφείλονται σε άγνοια της Ιστορίας εκ μέρους της διεθνούς κοινότητας, όπως συνθήματα των συλλαλητηρίων δήλωναν, αλλά αντίθετα στη γνώση της. Απλώς, Ιστορία δεν είναι μόνο η Ιστορία της αρχαιότητας αλλά και όλων των αιώνων που μεσολάβησαν μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου. Κυρίως είναι η Ιστορία του 20ού αιώνα, όταν χαράχτηκαν τα σημερινά σύνορα της Ευρώπης και παγιώθηκαν τα ευρωπαϊκά (και τα βαλκανικά) έθνη-κράτη. Πριν από τη χάραξη των εθνοκρατικών συνόρων, γεωγραφικές έννοιες όπως η Μακεδονία, η Ηπειρος και η Θράκη δεν είχαν σαφή όρια και οπωσδήποτε δεν συνδέονταν με ένα μόνο έθνος. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, με την πολυθρησκευτική και πολυεθνοτική σύνθεση, ο όρος «Μακεδονία» δεν παρέπεμπε σε κάποια διοικητική περιφέρεια, αλλά περιλάμβανε κατά προσέγγιση τα βιλαέτια της Θεσσαλονίκης, του Μοναστηριού και των Ιωαννίνων.

Την περιοχή αυτή τη διεκδίκησαν στους Βαλκανικούς Πολέμους – με αντίστοιχα ιστορικά, εθνολογικά και δημογραφικά επιχειρήματα – η Ελλάδα, η Σερβία και η Βουλγαρία, που τη μοιράστηκαν εξάλλου με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1913). Εκτοτε υπάρχουν τρεις Μακεδονίες, δηλαδή τρεις γεωγραφικές περιφέρειες που φέρουν το όνομα «Μακεδονία» και ανήκουν σε τρία διαφορετικά κράτη. Ταυτόχρονα, ένας σλαβικός ορθόδοξος πληθυσμός που δεν ήθελε να ανήκει ούτε στους Σέρβους ούτε στους Βούλγαρους άρχισε να αυτοπροσδιορίζεται με γεωγραφικούς όρους, ως «ντόπιος», δηλαδή ως «Μακεδόνας» ή «Σλαβομακεδόνας», και να προωθεί πολιτικά αιτήματα αυτονομίας. Ο αυτοπροσδιορισμός αυτός, αρχικά ρευστός και ασταθής, θα παγιωθεί στο πλαίσιο της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο, όταν θα δημιουργηθεί η Ομόσπονδη Λαϊκή (και εν συνεχεία Σοσιαλιστική) Δημοκρατία της Μακεδονίας και βεβαίως θα οριστικοποιηθεί με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του νέου κράτους.
Η στοιχειώδης αυτή γνώση της πρόσφατης Ιστορίας απουσιάζει από τα συλλαλητήρια, που σταματούν τον ιστορικό χρόνο στον Μακεδονικό Αγώνα. Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, η τριχοτόμηση της Μακεδονίας, η ανταλλαγή των πληθυσμών που κατέστησε την ελληνική Μακεδονία τόπο προσφυγικής εγκατάστασης των διωγμένων από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία, η αναχώρηση Βουλγάρων και μουσουλμάνων, η βουλγαρο-γερμανική κατοχή, η εξόντωση των Εβραίων, ο Εμφύλιος Πόλεμος, όλα όσα έγιναν πάνω στο μακεδονικό έδαφος και κατ’ εξοχήν θα μπορούσαν να ερμηνεύσουν τι συμβαίνει σήμερα έχουν περιπέσει σε λήθη. Η κυρίαρχη εικόνα για το παρελθόν είναι αποσπασματική και θρυμματισμένη σε επιλεγμένες ηρωικές εποχές – την αρχαιότητα και το 1821 – με μεγάλες μαύρες τρύπες ανάμεσά τους και στα σύγχρονα χρόνια. Μια ιδιότυπη στάση, που θα μπορούσε να ονομαστεί «ιστορική πρεσβυωπία», θολώνει την εικόνα όσων γεγονότων και λαών είναι εγγύτεροι.

Η κυρία Χριστίνα Κουλούρη είναι καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο{IDI}.


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (25)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Εθνικό αίσθημα δεν σημαίνει Εθνικισμό. | 16/02/2018 05:46
    Ασφαλώς, γεωγραφικά και «ρεαλιστικό-πολιτικά» θα μπορούσαν να υπάρξουν ακόμη καμιά ντουζίνα κράτη ονόματι «Μακεδονία», όπως υπάρχουν και Αλεξανδρούπολης, αλλά δεν υπάρχουν, απλά διότι πολιτιστικά οι λαοί μετέπειτα δεν το ζητούσαν. Ούτε οι Σκοπιανοί το ζήτησαν, απλώς τους επιβλήθηκε από τον Τίτο. Εμείς το ζητάμε και καλά κάνουμε, διότι εάν αρκεστούμε μόνο στα κριτήρια που αναφέρετε, θέτω έναν παραλληλισμό ως ερώτημα: Με ποιο δικαίωμα επικαλείται το Ισραήλ την ιστορία του βασιλέως Δαυίδ ως μοναδική και πράττει την γνωστή «ρεαλιστική» της πολιτική? Διότι προ του Δαυίδ ζούσαν εκεί επί 3000 έτη οι Μεσοποτάμιοι, αλλά σήμερα δεν θέτουν καν τέτοιο ζήτημα, διότι εν τω μεταξύ έχουν άλλα, δικά τους ΚΡΑΤΗ-ΕΘΝΗ, πλην των Παλαιστίνιων (Θυμάτων) που ζουν και ζούσαν σε διασπορά στην ευρύτερη περιοχή. Θέλω με αυτά να πω ότι ένα ΕΘΝΙΚΟ ΑΙΣΘΗΜΑ -καλό η στραβό- ακόμη και «ρεαλιστικό-πολιτικά» δεν μπορεί να θεωρηθεί αμελητέο στις κατά τα άλλα -έτσι πιστεύω- εύστοχες εξηγήσεις σας.
    Michail Leon
    απάντηση20
     
     
     
    7 θέματα προς συζήτηση (κι όποιος αντέξει:) | 15/02/2018 13:56
    1: Το Έθνος δεν είναι ούτε μια αντικειμενική υλική πραγματικότητα ούτε απλώς μια φαντασιακή ιδεαλιστική αυταπάτη. Το Έθνος είναι τόσο πραγματικό και ενσώματο, όσο φαντασιακό και ιδεατό. Η ψυχανάλυση μας παρέχει την κατηγορία της «θεμελιακής φαντασίωσης» για να συλλάβουμε αυτού του είδους την αιτιότητα. Το Έθνος είναι μια ρομαντική αυταπάτη που ριζώνει στο υλικό σώμα και την απόλαυση, ένας αμυντικός ψυχοσωματικός μηχανισμός απέναντι στο χάσμα του ατομικού με το κοινωνικό, που προσπαθεί να τα ενώσει στο εθνοφυλετικό φαντασιωτικό σώμα αποδιώχνοντας το άγχος της μη αφομοίωσης του ατομικού σώματος στο κοινωνικό, το άγχος δηλαδή του κοινωνικού κατακερματισμού και διαμελισμού…
    πειραχτήρι
    απάντηση710
    Απαντήσεις  3 | Εμφάνιση όλων
     
     
    2 | 15/02/2018 13:53
    2: Η εθνική φαντασίωση, ως διαμεσολάβηση και συνάρθρωση του υποκειμένου με τον πολιτισμό, έχει οιδιπόδεια μορφή. Οι οιδιπόδειες ταυτίσεις εξυπηρετούν τη γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στο άτομο και την κοινωνία, μέσω των κοινωνικών ρόλων, νόμων και προσταγών που οι γονείς εκπροσωπούν για το παιδί κατά την κοινωνικοποίησή του. Ο Πατέρας-Δεσπότης του Έθνους, η Μαμά Πατρίδα-Γη, και η μητρική γλώσσα την οποία κατέχει ο Πατέρας έναντι του παιδιού, είναι οι πρωταγωνιστές σε αυτή τη θεμελιακή, ομαδική φαντασίωση, στον ορίζοντα μιας εθνοπατριαρχικής γενεαλογικής αλυσίδας οικογενειών.
    πειραχτήρι
    απάντηση58
     
     
    3 | 15/02/2018 13:52
    3: Η υλική βάση της εθνικής φαντασίωσης είναι η μητρική γλώσσα. Η μητρική γλώσσα δεν είναι μία γλώσσα ανάμεσα στις άλλες, είναι η γλώσσα μέσω της οποίας ο εθνικός πολιτισμός αποκτά μια απολαυσιακή, σωματική βάση. Η μητρική γλώσσα δεν είναι άλλος ένας κώδικας επικοινωνίας. Είναι η γραφή του εθνικού πολιτισμού πάνω στο σώμα μέσω της οικογένειας κατά την κοινωνικοποίηση του παιδιού. Ο άνθρωπος κατοικεί μέσα στη μητρική γλώσσα αισθανόμενος οικειότητα, ασφάλεια, έλεγχο του διαφορετικού και ετερογενούς. Στο άκουσμα μιας ξένης γλώσσας, ο άνθρωπος τείνει να αισθάνεται αποξένωση, καχυποψία, εισβολή στο δικό του σώμα. Κάθε ενέργεια της μητρικής γλώσσας ενεργοποιεί την εθνική φαντασίωση και επιτελεί το εθνοφυλετικό φαντασιωτικό σώμα.
    πειραχτήρι
    απάντηση59
     
     
    5 | 15/02/2018 13:48
    5: Η ιδεολογική κριτική στο νεωτερικό έθνος, η καταγγελία του ως ένα ψέμα και μια απάτη, είναι βάσιμη αλλά αναποτελεσματική. Ένα ζωτικό και απολαυστικό ψέμα δεν θα πάψει να υπάρχει αν καταγγελθεί ως ψέμα, παρά μόνο όταν πάψει να υπάρχει ως ζωτικό και απολαυστικό. Η μητρική γλώσσα διατηρεί de facto τους υλικούς διαχωρισμούς, τα ετερογενή υπαρξιακά περιβάλλοντα που απαιτούν μια εξωτερική, αποξενωτική σχέση, εχθρότητα, φιλανθρωπία ή μετάφραση. Η συνειδητοποίηση ότι το εθνοφυλετικό σώμα είναι μια αυταπάτη, πως η κοινωνία διαπερνάται από ανταγωνιστικά συμφέροντα και από αποκλίνουσες επιθυμίες, είναι ένα πρώτο βήμα προς τη διάνυση της εθνικής φαντασίωσης, δεν μπορεί όμως να ολοκληρωθεί χωρίς την αντικατάσταση της εθνικής φαντασίωσης από κάτι άλλο, έναν άλλο απολαυσιακό μηχανισμό διαμεσολάβησης του ατομικού με το κοινωνικό. Γιατί η εθνική φαντασίωση αφομοιώνει κάτι το Πραγματικό-μια χαμένη, μαγική απόλαυση πέρα από την τεχνική και το Νόμο. Η καύλα των οπαδών κάθε ελληνικής ομάδας, η ταύτισή τους με τα εθνικά αθλητικά σώματα, δεν θα σταματήσει επειδή κάποιος σχολαστικά τους επισήμανε πως απλά, τα συμφέροντά τους συναντώνται με τα συμφέροντα κάποιων Ελλήνων επιχειρηματιών...
    πειραχτήρι
    απάντηση68
     
     
    6 | 15/02/2018 13:47
    6: Η απλή, αφηρημένη άρνηση του Έθνους, ο εθνομηδενισμός, είναι σε κάποιες συγκυρίες και χώρους ένα χρήσιμο εργαλείο σχετικοποίησης της εθνικής απολυτότητας και των αποκλεισμών που παράγει αυτή. Δεν αποτελεί, όμως, σοβαρή απάντηση και παραγωγική κατάφαση ενός νέου κοινοτικού δεσμού, μιας νέας μορφής ζωής. Η πραγματική, γεωγραφική, αντιληπτική, συναισθηματική κατασκευή ενός άλλου βιοπολιτικού σώματος, πολυεθνικού και πολυπολιτισμικού, η σταδιακή υπέρβαση της μητρικής γλώσσας μέσα από ένα διαρκώς επαναλαμβανόμενο ενέργημα μετάφρασης, συμβίωσης, και αλληλοαναγνώρισης, αποτελεί τη μόνη απάντηση στην εθνοφυλετική φαντασίωση.
    πειραχτήρι
    απάντηση58
     
     
    7 | 15/02/2018 13:45
    7: Το Φράγμα του Έθνους είναι πάνω από όλα Υλικό, απολαυσιακό, και δευτερευόντως ιδεολογικό. Ξεπερνιέται στην πράξη, σε κάθε πολυεθνική κοινότητα αγώνα των καταπιεσμένων, σε κάθε ζεστή τους επικοινωνία, σε κάθε επινόηση νέων τρόπων έκφρασης και αλληλεγγύης, σε κάθε αναγνώριση των δεσμών της αλληλεγγύης τους, σε κάθε επινόηση και πραγμάτωση μιας κοινής μορφής ζωής.
    πειραχτήρι
    απάντηση59
     
     
    Δηλαδή θεωρείτε | 15/02/2018 11:00
    πως θα πρέπει να αγνοήσουμε την αρχαία Ιστορία και να δεχθούμε την πολιτική σκοπιμότητα του Τίτο στον 20ο αιώνα να συμμαζέψει ετερόκλητα σλαβικά φύλα αποδίδοντάς τους έναν "γεωγραφικό προσδιορισμό" σφετεριζόμενος την ιστορία του αρχαίου βασιλείου των Μακεδόνων; Και γιατί να το δεχτούμε;
    Ι.Κ.
    απάντηση119
     
     
     
    Δημιουργική Ιστορία, όπως δημιουργική λογιστική... | 15/02/2018 10:11
    Η οποιαδήποτε εξίσωση του ελληνικού έθνους και το πολιτισμού του με τους βορείους βαρβάρους επήλυδες στην Χερσόννησο του Αίμου είναι άδικη και ανόσια. Οι σλαβόφωνοι κάτοικοι της σημερινής ΠΜΔΓ προπολεμικώς δεν εχαρακτήριζαν εαυτούς «μακεδόνες», κατοικούσαν δε στην επαρχία Βαρντάσκα. Η γλώσσα τους μία από τις τέσσερεις βουλγαρικές διαλέκτους. Ο κομμουνιστής ηγέτης Τίτο μεταπολεμικώς ομοσπονδιοποίησε την Γιουγκοσλαβία κατασκευάζοντας και το ομόσπονδο κράτος της «μακεδονίας» με την προοπτική να εγείρει αξιώσεις επί της εν τη ελληνική επικρατεία Μακεδονίας. Ο Παύλος Μελάς και οι υπόλοιποι μακεδονομάχοι εμάχοντο εναντίον των κομιτατζήδων, προγόνων των σημερινών Σκοπιανών.
    Ηλέκτωρ
    απάντηση98
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Υστερική παράκρουση! | 15/02/2018 09:12
    Κατατοπιστικό και αναλυτικό άρθρο. Έλα όμως που μας χαλάει το αφήγημα, γιατί ως γνωστών, οι νεοέλληνες μαθαίνουμε την ιστορία μας μέσα από τον Βελόπουλο, τον Χίο, τον Καρατζαφέρη, τον Καμμένο, άντε κι από τον Θέμο. Όλα τα υπόλοιπα τα θεωρεί σκοτεινά σχέδια του Σόρος, των Εβραίων, των Αμερικάνων, της παγκοσμιοποίησης, κάποιας ελίτ, κάποιον εθνομηδενιστών και κάποιων προοδευτικών. Αυτό ζούμε σήμερα. Άνθρωποι που πίστεψαν πως μας χάριζαν χρήματα οι Ρώσοι, πως το μνημόνιο είναι προϊόν συνομωσίας κι όχι γιατί πτωχεύσαμε, που ψήφισαν όχι στο ευρώ και στην Ευρώπη, είναι λογικό να πιστεύουν πως συνεχίζει να ζει κι ο Βασιλιάς Αλέξανδρος και έκτοτε σταμάτησε να κυλάει η ιστορία. Αυτά ζούμε!
    Γοργόνα...αδελφή του Μεγαλέξανδρου!
    απάντηση158
     
     
     
    Όταν ασχολείσθε με το δέντρο και δεν βλέπετε το δάσος | 14/02/2018 21:25
    Αφού είστε της ιστορίας εξηγείστε στον Ελληνικό λαό γιατί οι Έλληνες κομμουνιστές το 1944 υπέγραψαν συμφωνία ότι δεσμεύονται να κάνουν τα πάντα για να δημιουργηθεί κομμουνιστικό κράτος με το όνομα Μακεδονία; Αγνοείτε τέτοιες ιστορικές πληροφορίες εν’έτει 2018; Μήπωε δεν κάνετε γιαυτή τη δουλειά; Θα προσφέρατε μεγάλη υπηρεσία εις το 60/100 τ εκλογικού σώματος που είναι κεντροαριστεροί και γιατί να το κρύψωμεν ότι η κεντροαριστερά, έχει πουλήσει την Β.Ελλάδα διότι εάν δεν το αντιλαμβάνεστε εσείς, οι απλοί άνθρωποι το γνωρίζουν, όταν χαθεί η Μακεδονία χάνονται η Θράκη κ η Ήπειρος, άντε κοπελιά ξεκινήστε να λέτε αλήθειες όχι μισόλογα με σάλτσα ..
    A.Katsikis
    απάντηση817
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    που το πάνε; | 12/02/2018 15:40
    Οι πρόσφυγες έπρεπε να φύγουν από τη Μικρά Ασία για να μην "συνωστίζονται". Αλλά ούτε και στη Μακεδονία ανήκουν κανονικά, κι ας έζησαν πάπου προς πάπου με τον Μεγαλέξαντρο. Αυτό θέλετε να μας πείτε;
    Τάκης Σαλμ.
    απάντηση2314
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    διαθλάσεις φακού | 12/02/2018 15:37
    Χρήσιμη η σύγχρονη ιστορία, αλλά ας μην απορρίπτουμε εντελώς την παλαιότερη. Κινδυνεύουμε να πάθουμε "ιστορική μυωπία".
    Jane
    απάντηση2510
     
     
    μήπως... | 12/02/2018 12:50
    Ψύχραιμα και με πολλές αλήθειες αυτά. Ακαδημαϊκά. Μήπως λοιπόν πρέπει να παραδεχτούμε ότι τα όρια της Μακεδονίας των Σκοπίων περιλαμβάνουν τη Θεσσαλονίκη και φτάνουν στην Κατερίνη; Μήπως πρέπει να εγκαταλείψουμε και την γλώσσα μας επειδή ταυτίζεται με τα ευρήματα της αρχαιολογίας και με την γλώσσα του Αριστοτέλη; Και ποιοί στα Βαλκάνια ξεσηκώθηκαν πρώτοι εναντίον των Οθωμανών; Τελικά, μήπως πρέπει να ζητήσουμε συγνώμη;
    Βασίλης
    απάντηση2711