από metereologos.gr
Παρασκευή 20 Ιουλίου 2018
 
 

Φιλοσοφίες μέσης ηλικίας

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Η έννοια της «κρίσης µέσης ηλικίας» είναι πλέον η ίδια μεσήλιξ, όπως έγραφαν πρόσφατα οι «Financial Times». Ο όρος επινοήθηκε το 1965 από τον καναδό ψυχαναλυτή Ελιοτ Ζακ (στα 48 του), σύμφωνα με τον οποίο όλη αυτή η κρίση εκπηγάζει από ένα παράδοξο: την ώρα που φτάνεις στην ακμή της ζωή σου, ο θάνατος αρχίζει να διαφαίνεται στον ορίζοντα. Ισως γι' αυτό ακριβώς, αντίθετα με εκείνο που παλεύουν να σου επιβάλουν οι διάφοροι επιτήδειοι των τμημάτων μάρκετινγκ, εκείνο που απασχολεί άνδρες και γυναίκες οι οποίοι διαβαίνουν το κατώφλι των 40, των 50 (ή ό,τι τέλος πάντων θεωρείται σήμερα «μέση ηλικία») δεν είναι μόνο οι πόθοι για σεξουαλικές ατασθαλίες και οι φόβοι απέναντι σε πεσμένα στήθη και «πόδια της χήνας».

Η «κρίση μέσης ηλικίας» δεν εξαντλείται σε ένα εξωσυζυγικό one night stand ούτε σε μια ένεση botox. Είναι μια βαθιά φιλοσοφική εγρήγορση απέναντι στη ζωή που έχεις διανύσει και απέναντι σε αυτήν που καλώς ή κακώς σού απομένει. Ενα βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ αποτολμά να την εξιχνιάσει. Πρόκειται για έναν μικρό, κομψό «φιλοσοφικό οδηγό» από τον Κίραν Σετίγια, καθηγητή Φιλοσοφίας στο ΜΙΤ. Ακρως ενδιαφέρον, δεδομένου ότι η σχετική φιλοσοφική βιβλιογραφία επί του θέματος είναι από ελλιπής έως ανύπαρκτη. Ο τίτλος του οδηγού ευθύς: «Midlife» (Princeton University Press). Οπως λέει ο ίδιος ο συγγραφέας: «Το βιβλίο πραγματεύεται τη μέση ηλικία υπό την έννοια του πώς τα βγάζεις πέρα όταν βρεθείς στη μέση αυτής της διαρκώς ρέουσας διαδικασίας της ζωής, η οποία περιλαμβάνει ένα παρελθόν που πρέπει να χειριστείς, ένα μέλλον που ολοένα μικραίνει και στόχους που ολοκληρώνονται και αντικαθίστανται».

Ο 41χρονος Σετίγια παραδέχεται ότι ξεκίνησε να παιδεύεται από την αποστραγγιστική φόρα της μέσης ηλικίας ήδη από τα 35 του. Στο βιβλίο του θα την περιγράψει καταφεύγοντας σε ένα παράδειγμα «πρόωρης κρίσης μέσης ηλικίας» από τον 19ο αιώνα: τον φιλόσοφο Τζον Στιούαρτ Μιλ. Ο Μιλ ήταν ένα ανορθόδοξο εκπαιδευτικό πείραμα. Ο πατέρας του, Τζέιμς Μιλ, πίστευε ότι το μυαλό ενός παιδιού είναι ένας άγραφος πίνακας. Ηταν μάλιστα πεπεισμένος ότι αν αναθρέψεις ένα παιδί με τον ορθό τρόπο, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να φτιάξεις μια ιδιοφυΐα. Ετσι, ο Τζέιμς έκανε μαθήματα κατ' οίκον στον γιο του, διασφαλίζοντας ότι ο πιτσιρικάς δεν χάνει τον χρόνο του παίζοντας με παιδιά της ηλικίας του. Το αποτέλεσμα ήταν ότι ο Τζον διάβαζε στην ηλικία των τριών ετών αρχαία ελληνικά. Στα έξι του είχε γράψει μια ιστορία της Ρώμης και στα επτά καταλάβαινε τους πλατωνικούς διαλόγους στο πρωτότυπο.

Οταν ήρθε η πτώση, στα 20 του δηλαδή, ήταν ήδη ένας από τους λαμπρότερους στοχαστές της γενιάς του. Και ήταν βίαιη. Ο Μιλ ρώτησε τον εαυτό του αυτό που θα ρωτούσε ένας «φτασμένος» πενηντάρης: «Ας υποθέσουμε ότι όλοι οι στόχοι της ζωής σου πραγματοποιούνταν. Θα σου έδινε αυτό υπέρτατη χαρά;». Η απάντηση που έδωσε ο 20άρης-μεσήλιξ ήταν ένα εκκωφαντικό «Οχι!». Σύμφωνα με τον Σετίγια, το ζήτημα ανακύπτει όταν ακόμη και η επιτυχία μοιάζει με αποτυχία. Οταν ακόμη και η εκπλήρωση αυτού που ποθείς περισσότερο βαθιά μέσα σου έχει χάσει πια τη «μαγεία» της. Αν σου συμβαίνει αυτό, πιθανότητα βρίσκεσαι στο κατώφλι μιας βαριάς (ας ελπίσουμε όχι και ανίατης) κρίσης μέσης ηλικίας.

Στον φιλοσοφικό οδηγό του ο Σετίγια δανείζεται και ολίγον από Αρθουρ Σοπενχάουερ. Προσανατολισμένοι στην εκπλήρωση στόχων (όπως έκανε ο μικρός Μιλ) «οι μέρες μας αφιερώνονται στην ολοκλήρωση, μίας προς μίας, των δραστηριοτήτων που δίνουν στις μέρες μας νόημα». Με άλλα λόγια, ολοκληρώνουμε αυτά που δίνουν στη ζωή μας «υπαρξιακή αξία» («existential value»). Μόλις όμως τα ολοκληρώσουμε, αρχίζει η κατηφόρα, κάτι που προσομοιάζει στην επίγευση «κενού» και ματαιότητας που συνοδεύει συχνά τη μέση ηλικία.
Σύμφωνα με το «Midlife», ένας τρόπος να βγει κανείς από αυτόν τον φαύλο κύκλο είναι να ζει στο παρόν.  Δηλαδή, αν δεν θέλεις να γίνεις ένας «βαρεμένος» μεσήλικος, «live for the moment» («ζήσε τη στιγμή»). Είναι η διαφορά ανάμεσα στο να γυρνάς ασθμαίνοντας με το αμάξι από τη δουλειά και στο να πηγαίνεις μια χαλαρή, άσκοπη βόλτα με τα πόδια, ακούγοντας το θρόισμα των κόκκινων φύλλων και της ζωής, που δεν φεύγει, κινείται.

* Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino την Κυριακή 10 Δεκεμβρίου 2017.


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (9)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Ντουζ εντ ντον,τς για μεσηλικες για αιωνια ζωη | 14/12/2017 19:19
    Μην χοντραινετε και μην χαλαρωνετε. Περπατατε ευθυτενεις. Περπατατε σε γειτονιες που δεν γνωριζετε. Μην χρησιμοποιειτε ασανσερ για να κατεβειτε. Μαθετε πώς να πινετε. Ξενυχτηστε εξω. Μην το παρακανετε με την πολιτικη. Χασιμο χρονου και οι κουβεντες μικροπολιτικης. Μην βλεπετε ειδησεις. Μην σχολιαζετε κοινοτοπιες. Ντυθειτε καλα. Σικ. Οι ανδρες βαλτε γραβατα, ακομη και οταν πατε στο καφε-σπορ να δειτε ποδοσφαιρο. Ξυρισθειτε επιτελους. Τι βλακωδες τρεντυ αυτο με τα γενια. Να ειστε ευγενικοι, προσιτοι και ευπροσηγοροι. Φλερταρετε. Συναψτε σχεση ("παρανομη" για τους/τις παντρεμενους/ες). Κανετε σεξ, πολυ σεξ. Μην χανετε ευκαιρια να το κανετε. Χωριστε. Μεινετε για λιγο μονοι/ες. Ξαναπαντρευτειτε
    nikaram
    απάντηση31
     
     
    Και η κριση της μετά την μέση ηλικία; | 13/12/2017 14:42
    Συνιστώ το βιβλίο 'Travels with Epicurus: A Journey to a Greek Island in Search of a Fulfilled Life" που έγραψε ο Daniel Klein έχοντας βρει ψυχική ηρεμία και ικανοποίηση ζωής σε ένα ελληνικό νησί ακολουθώντας την απλή και γεμάτη ηρεμία ζωή σε μια παραδοσιακή γειτονιά ενός παραλιακού χωριού.
    picar
    απάντηση62
     
     
    Να πάρουμε απόφαση ότι η ζωή έχει ένα τέλος | 12/12/2017 16:25
    Πρέπει κανείς να συνειδητοποιεί, έστω και σταδιακά, ότι η ζωή έχει ένα τέλος. Σιγά σιγά να αποσύρεται και στο τέλος να πεθαίνει, αφού έχει εκπληρώσει όσο μπορεί καλύτερα τις υποχρεώσεις του, ιδίως προς τα παιδιά του. Το να προσπαθεί να παρατείνει καταστάσεις που ο χρόνος τις αφαιρεί ανεπιστρεπτί είναι μάταιο, ίσως και γελοίο. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με κατάθλιψη, αλλά με ώριμη προσαρμογή στην πραγματικότητα. Η κατάθλιψη προκύπτει όταν αρνούμαστε την πραγματικότητα, που είναι ο αναπόφευκτος θάνατος.
    Κ.Α.
    απάντηση68
     
     
    Οι σημερινοί μεσήλικες | 12/12/2017 15:08
    δεν μπόρεσαν να ολοκληρώσουν αυτά που δίνουν στην ζωή υπαρξιακή αξία. Όνειρα καταποντίστηκαν, φροντιστήρια παιδιών έμειναν απλήρωτα, μικρές χαρές της ζωής που θεωρούσαμε δεδομένες πλέον έχουν κοπεί. Φυσικά οι γενιές που έζησαν πόλεμο έχασαν πολύ περισσότερα, πάντως δεν έπεσαν θύματα απάτης.
    Ανώνυμος / η
    απάντηση146
     
     
     
    Ως βετεράνος που από μικρός έχω περάσει τρείς χρεωκοπίες και εναν πόλεμο | 12/12/2017 10:48
    με τεράστιες οικομικο-κοινωνικές συνέπειες στην οικογένειά μου θα τολμούσα να πώ ότι η παρούσα κατάσταση λειτούργησε υπέρ της βίαιης ωρίμανσης της (σαθρής στα πάντα) Ελληνικής κοινωνίας. Οι συνέπειες θα είναι μακροχρόνιες και δύσκολα θεραπεύσιμες. Ήθελα νάξερα εάν οι πολιτικές δυνάμεις αυτού του τόπου έδρασαν σκόπιμα με σχέδιο ή κατά λάθος, οι ψευτοσυγνώμες, οι σιωπές και οι αλλαγές στρατοπέδων των χοντρών δεν αρκούν. Όσον αφορά τα (βάσανα) των χορτασμένων μεσήλικων που έχουν χηνορητίδες ειλικρινά σας διαβεβαιώ ότι μάλλον προκαλούν θυμηδία στους πικραμένους.. Το θέμα είναι ότι μετά την έκπληξη, έρχεται η άρνηση, μετά η σιωπή, μετά ο θυμός, μετά το μίσος και μετά;
    Exarhistan
    απάντηση252
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Αλάνθαστη συνταγή εκδοτικής επιτυχίας | 12/12/2017 08:07
    Αυτό που πάντοτε με ενοχλούσε σε αυτές τις αναλύσεις-οδηγούς "επιβίωσης" των κάθε κοπής συγγραφέων-γκουρού είναι η ρηχότητα και κοντοφθαλμία. Ολες τους οι συμβουλές περιστρέφονται γύρω από το πως θα νιώσεις καλά και θα ξορκίσεις τη ματαιότητα. Παραβλέπουν την αστάθεια της υγείας, τη φτώχια και όλες τις άλλες απρόβλεπτες ατυχίες. Το ζητούμενο όμως είναι η απάντηση στο δίλημμα που σε κατατρέχει πάντοτε. Ζωή για εμένα, ή προσφορά στην κοινωνία; Φυσικά η ορθή απάντηση είναι το δεύτερο. Θρησκεία και Ηθική διαχρονικώς και παγκοσμίως το επιτάσσουν και ορθώς κάνουν. Το αγαθό αίσθημα πληρότητας και η παραγωγή αξίας για τον άνθρωπο, έρχεται μόνο μέσα σπό την κάθε είδους προσφορά στους συνανθρώπους.
    Γιώργος Χώτος
    απάντηση392
    Απαντήσεις  2 | Εμφάνιση όλων