από metereologos.gr
Κυριακή 27 Μαΐου 2018
 
 

Ο κάθε πρύτανης τι μπορεί να κάνει;

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Πρόσφατα είδε το φως της δημοσιότητας ένα ακόμα γεγονός βίας από τα πολλά που, δυστυχώς, λαμβάνουν χώρα στους πανεπιστημιακούς χώρους και απασχολούν την κοινή γνώμη: ένας ενεργός, στον κοινωνικό και στον πολιτικό στίβο, συμπολίτης μας, άτομο με ειδικές ανάγκες, φέρεται να έπεσε θύμα βίας μέσα σε χώρο του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Το γεγονός αυτό έδωσε την ευκαιρία σε μια σχολάζουσα διανόηση να διατυπώσει μια σειρά από επικριτικά και πλήρη διδακτισμού σχόλια.

Το ερώτημα που κυριάρχησε ήταν: «Και ο πρύτανης τι κάνει;». Ωστόσο, μια καλόπιστη συζήτηση επί του θέματος θα απαιτούσε να προηγηθεί το ερώτημα: «Ο κάθε πρύτανης τι μπορεί να κάνει;».

Δυστυχώς, ο πρύτανης, με βάση την εκ προοιμίου λογική παραδοχή ότι δεν είναι δάσκαλος πολεμικών τεχνών, ελαχιστότατα μπορεί να πράξει. Τις εν δυνάμει δυνατότητές του περιορίζουν δραματικά η απουσία διοικητικού μηχανισμού για τη φύλαξη και την ασφάλεια των πανεπιστημιακών χώρων, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο που η εφαρμογή του απαιτεί χρόνους δυσανάλογα μεγάλους σε σχέση με την ταχύτητα εξέλιξης των φαινομένων βίας και, βέβαια, οι κυρίαρχες τόσο στην κοινωνία όσο και στο ίδιο το πανεπιστήμιο αντιλήψεις περί μεθόδων αποτροπής της βίας.

Ετσι, εκ των πραγμάτων, αυτό που μπορεί μέχρι σήμερα να πράττει ο πρύτανης είναι να επιχειρεί την εκτόνωση των φαινομένων αυτών αποφεύγοντας να λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής της έντασης, να μεριμνά για την ελαχιστοποίηση των ούτως ή άλλως δυσμενών συνεπειών, να έχει ως προτεραιότητα τη συνέχιση της ακαδημαϊκής λειτουργίας, να αποφεύγει τις συγκρούσεις που δεν έχουν ορατή συνθήκη εξόδου και, βέβαια, στο μέτρο του δυνατού, να μην εξωθεί νέους ανθρώπους στην υιοθέτηση μιας στάσης διαρκούς και στείρας αντιπαράθεσης με την κοινωνία.
Αναμφίβολα, κάθε γεγονός βίας είναι καταδικαστέο, πολύ δε περισσότερο όταν αυτό λαμβάνει χώρα σε πανεπιστημιακό χώρο, σε έναν δηλαδή χώρο όπου διαμορφώνονται οι πνευματικές και ηθικές συνθήκες για τη νέα γενιά  που αποτελεί κάθε φορά τον καταλύτη για τον προσδιορισμό του χαρακτήρα της κοινωνίας του αύριο.

Δυστυχώς όμως η βία σήμερα ενδημεί στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Μάλιστα, αυτή δεν είναι μόνο λεκτική ή συναισθηματική, αλλά συχνά γίνεται και σωματική, εκφραζόμενη με ομηρείες οργάνων διοίκησης του πανεπιστημίου, με απαγορεύσεις αδειοδοτημένων εκδηλώσεων και με πραγματοποιήσεις μη αδειοδοτημένων, με αποκλεισμό της ελεύθερης πρόσβασης σε πανεπιστημιακούς χώρους, με προπηλακισμούς, με βιαιοπραγίες, με βανδαλισμούς, με κλοπές, με παράνομη διακίνηση αγαθών και ουσιών και με άλλα πολλά.

Αυτή η κατάσταση δεν είναι χαρακτηριστική των πανεπιστημίων διεθνώς, αλλά εντοπίζεται στα ελληνικά πανεπιστήμια (και, πιθανόν, σε εκείνο της Καμπούλ ή σε κάποιο άλλο που βρίσκεται σε ιδιαίτερα ταραγμένη και ασταθή πολιτικά και κοινωνικά γωνιά του πλανήτη). Είναι προφανές ότι η πραγματικότητα αυτή υποβαθμίζει και αποσταθεροποιεί το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο, αποθαρρύνει πανεπιστημιακούς και φοιτητές να αφοσιωθούν στο έργο τους, ζημιώνει την ελληνική κοινωνία, βλάπτει το δημόσιο συμφέρον, και, βέβαια, ανοίγει τον δρόμο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ως εναλλακτικών φορέων που θα ήταν δυνατόν να μας απαλλάξουν από τέτοιες  παθογένειες.
Ομως γιατί συμβαίνει αυτό στη χώρα μας; Το ερώτημα έχει μια εύκολη και μια δύσκολη απάντηση. Η εύκολη απάντηση είναι: «Επειδή φταίνε οι άλλοι». Η δύσκολη απάντηση απαιτεί ειλικρίνεια, γνώση και αντίληψη της πολυπλοκότητας τέτοιων φαινομένων.

Στο ελληνικό πανεπιστήμιο επιτρέπονται όλα, γιατί ως κοινωνία δεν έχουμε θέσει όρια ανοχής. Μάλιστα, αντιλαμβανόμαστε το όριο ως καταστρατήγηση της δημοκρατίας, και όμως η θεώρηση αυτή είναι ο καλύτερος τρόπος για να τεθεί η ελευθερία ως θεμελιώδης αρχή της δημοκρατίας σε αμφισβήτηση και σε σοβαρό κίνδυνο. Ως ακαδημαϊκό άσυλο δεν εννοούμε την ελευθερία διακίνησης ιδεών αλλά την απαγόρευση εισόδου δημόσιας δύναμης στον πανεπιστημιακό χώρο. Καλές πρακτικές και μεθόδους για την αποτροπή της βίας που εφαρμόζονται σε χώρες όπου τα πανεπιστήμια λειτουργούν ομαλά, όπως αρμόζει στην αποστολή τους ως φάρων γνώσης και πολιτισμού, είτε τις αγνοούμε είτε τις ξορκίζουμε. Το αποτέλεσμα είναι να ερχόμαστε αντιμέτωποι με φαινόμενα που όχι μόνο μας προσβάλλουν ως χώρα και ως λαό αλλά και που λειτουργούν ως τροχοπέδη για το πανεπιστήμιο, το οποίο θα είχε, αλλιώς, να επιδείξει ακόμα σπουδαιότερα επιτεύγματα από αυτά που σήμερα καταφέρνει παρά τις πολυεπίπεδες αντιξοότητες.

Η λύση δεν μπορεί να είναι οριστική και άμεση. Η κατάσταση είναι σύνθετη και οι αιτίες της πολλαπλές. Επομένως, η ριζική διευθέτηση δεν είναι δυνατόν να προκύψει απλώς με διοικητικά μέτρα. Περιττό, δε, να πούμε ότι παλικαρισμοί και λεκτικές υπερβολές με σκοπό τον εντυπωσιασμό δεν χωρούν εδώ. Αυτά που απαιτούνται είναι θέληση, χρόνος και η κατάλληλη επιλογή των ανθρώπων που θα ηγηθούν. Μέχρι τότε μην περιμένετε από τους πρυτάνεις να αποκαθάρουν τα πανεπιστήμια διά μαγείας. Μην αναμένετε από την Αστυνομία να συλλάβει τους «κακούς».
Πρώτα θα πρέπει να διαπιστώσουμε το πρόβλημα. Μετά, να συμφωνήσουμε στη λύση και ύστερα να την εφαρμόσουμε. Το θεσμικό πλαίσιο που ισχύει με διάφορες παραλλαγές τα τελευταία 40 χρόνια κατ' ουσίαν δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα, αλλά περιορίζεται σε βερμπαλιστικές πλειοδοσίες, χωρίς να έχει στόχους και χωρίς βέβαια να έχει ποτέ αποτυπωθεί σε επιχειρησιακό σχεδιασμό, παραμένοντας επομένως πρακτικά μη εφαρμόσιμο.
Η επίκληση του ρωμαλέου φοιτητικού κινήματος ή η φαντασίωση επιχειρήσεων «τάξης και ηθικής» είναι απλώς υπεκφυγές. Οι αρχές και αντιλήψεις περί δημοκρατίας και ελευθερίας που κληροδότησε το σύμβολο του Πολυτεχνείου στο μεταπολιτευτικό πανεπιστήμιο τείνουν να παρερμηνεύονται συστηματικά από ορισμένους, και το αποτέλεσμα είναι ορατό ακόμα και στους χώρους του ίδιου του συμβολικού μνημείου.

Ας θεωρηθεί το παρόν κείμενο ως μια συμβολή σε έναν διάλογο που πρέπει επιτέλους να ξεκινήσει.

Ο κ. Εμμανουήλ Γιακουμάκης είναι πρύτανης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (6)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Τι μπορεί να κάνει ο πρύτανης | 23/10/2017 19:07
    Ο πρύτανης του Πολυτεχνείου να ζητήσει σήμερα από την αστυνομία να καθαρίσει τις αίθουσες του Ιδρύματος που διευθύνει, από τους αναρχικόυς
    Θεοδόσιος Δόσιος
    απάντηση00
     
     
    Ο ...πάσα ένας | 23/10/2017 11:58
    Έχετε απόλυτο δίκιο, κ. Γιακουμάκη. Ο κάθε πρύτανης, όντως δεν μπορεί να κάνει τίποτα για να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Γι' αυτό και γράφετε ως επισκέπτης και όχι ως επικεφαλής πανεπιστημιακού ιδρύματος.
    Ε.Στ.
    απάντηση32
     
     
    Κάντε κάτι..... | 23/10/2017 10:00
    Ο πρόλογος χαρακτηρίζει το άρθρο. " ΑΜΕΑ φέρεται να έπεσε θύμα..."10 μέρες μετά, ο πρ. δεν είναι βέβαιος για το τι συνέβη σπίτι του,ο μόνος Ελλην. "Σχολάζουσα διανόηση.." Λίγη αυτολογοκρισία είναι καλοδεχούμενη,δεν δικαιούστε διά να ομιλείτε. Η κρίση είναι κρίση πλημμελούς λειτουργίας των θεσμών που οφείλεται στην ανικανότητα των ηγετών να εκπληρώσουν το έργο τους.Ετσι εν προκειμένω τα πανεπιστήμια θα συνεχίσουν την παρακμιακή κατηφόρα τους και το μόνο που θα απομένει είναι ο εμπλουτισμός των βιογραφικών των τιτουλαρίων πρυτάνεων.Bon pour l'orient.Αν δεν μπορείτε να παραιτηθείτε,αναστείλετε την λειτουργία των πανεπιστημίων,στείλτε ένα μήνυμα στους πολιτικούς και στο λαό.
    Α.Παν
    απάντηση52
     
     
    Και σήμερα; | 23/10/2017 09:00
    Aσφαλώς και γνωρίζετε (τα σχετικά συνθήματα είναι γραμμένα μέχρι έξω από το γραφείο σας) ότι σήμερα 23/10/2017 έχουν προαναγγελθεί στο ΟΠΑ παρόμοια επεισόδια.Aπό την μέρα του προηγούμενου συμβάντος και την προαναγγελία των σημερινών, υπήρξε αρκετό διάστημα για να λάβετε τα απαιτούμενα μέτρα και να εκινήσετε την εφαρμογή του νομικού πλαισίου, για την προστασία των φοιτητών σας, της περιουσίας του ιδρύματος και της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών. Αναμένουμε όλοι τις εξελίξεις...
    A.A.Bλάχου
    απάντηση42
     
     
    Οι ενέργειες σας; | 23/10/2017 08:52
    Aναφέρετε ότι αυτό που μπορεί σήμερα να πράττει ο πρύτανης είναι η εκτόνωση των φαινομένων αυτών.Το θέμα είναι:πάντα σε βάρος της μίας πλευράς,πάντα σε βάρος της πολυφωνίας και υποχωρώντας στην βιαιότητα;Aναφέρετε επίσης ότι η εφαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου απαιτεί χρόνους μεγάλους σε σχέση με την ταχύτητα εξέλιξης των φαινομένων βίας.Στο ΟΠΑ τα φαινόμενα βίας εξελίσσονται και κλιμακώνονται χρόνια.Θα έπερεπε να είχατε ξεκινήσει επομένως ενέργειες εφαρμογής.Το έχετε πράξει;Tέλος επικαλείστε τις "κυρίαρχες" τόσο στην κοινωνία όσο και στο ίδιο το πανεπιστήμιο αντιλήψεις περί μεθόδων αποτροπής της βίας.Πως είστε βέβαιος ότι η επικρατούσα αντίληψη σήμερα είναι η ανοχή στην βία;
    A.A.Bλάχου
    απάντηση42
     
     
    Αρμοδιότητες | 23/10/2017 08:39
    Αξιότιμε κ. Πρύτανη, Ασφαλώς και γνωρίζετε ότι με βάση τους Ν.4009/2011 και Ν.4076/2012 στα καθηκοντα του πρύτανη περιλαμβάνονται : α) Προΐσταται του ιδρύματος και το διευθύνει, έχει την ευθύνη για την εύρυθμη λειτουργία των υπηρεσιών του, επιβλέπει την τήρηση των νόμων.. ιγ) Λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση επειγόντων ζητημάτων, όταν τα αρμόδια όργανα διοίκησης του ιδρύματος, πλην του Συμβουλίου, αδυνατούν να λειτουργήσουν και να λάβουν αποφάσεις. ιδ) Είναι υπεύθυνος για τη λήψη μέτρων για την προστασία και ασφάλεια του προσωπικού και της περιουσίας του ιδρύματος. Και μόνον ο τίτλος του άρθρου σας θα μπορούσε να εκληφθεί ως "παραίτηση" από τις πιο πάνω αρμοδιότητες
    A.A.Bλάχου
    απάντηση42