από metereologos.gr
Παρασκευή 22 Σεπτεμβρίου 2017
 
 

Το φάντασμα του «μοναχικού λύκου» και η νέα κοινωνία δεδομένων

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Στην υπέροχη ταινία του Ντίνου Δημόπουλου, «Ο Άνθρωπος του Τραίνου» (1958), ο Γιάννης Μαρής περιέλαβε στο σενάριό του έναν από τους ωραιότερους διαλόγους που έχουν ακουστεί στο ελληνικό σινεμά:

– Αυτός ο άνθρωπος είναι ένα όνειρο, ένα φάντασμα!

– Αυτό είναι το χειρότερο! Έναν πραγματικό άνθρωπο τον πολεμάς. Έχει αδυναμίες, κακές πλευρές... Ένα όνειρο όμως, ένα φάντασμα, πώς θα μπορέσεις να το πολεμήσεις; Είναι πιο ζωντανό απ' την ίδια τη ζωή!

Βέβαια, το μεγαλύτερο κακό που μπορεί να προκαλέσει το φάντασμα ενός περασμένου – έστω κι αν όχι ξεχασμένου – εραστή είναι η προσωρινή διατάραξη της συζυγικής γαλήνης ενός κατά τα άλλα ευτυχισμένου ζευγαριού (αυτό τουλάχιστον μας διδάσκει η ταινία). Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχουν «φαντάσματα» που απειλούν σήμερα πολύ περισσότερες και πιο κρίσιμες βεβαιότητές μας. Πάνω απ’ όλα, το ίδιο το αίσθημα της ασφάλειάς μας, εκείνο που μας επέτρεπε κάποτε να βαδίζουμε ανέμελα στους δρόμους μιας πόλης, να απολαμβάνουμε ελεύθερα τις υπηρεσίες των μέσων μεταφοράς, ή να περνάμε ξένοιαστες στιγμές σε κάποιο χώρο μαζικής διασκέδασης...

Το πώς θα αντιμετωπίσει η (κάθε) συντεταγμένη Πολιτεία το χαοτικό φαινόμενο της αυτονομημένης και όχι κεντρικά ελεγχόμενης τρομοκρατίας, είναι ζήτημα που μας ξεπερνά και δεν θα επιχειρήσουμε εδώ να το θίξουμε. Το ερώτημα που εξίσου απασχολεί, όμως, είναι η ανταπόκριση της ίδιας της κοινωνίας στο νέο αυτό είδος μονόπλευρου πολέμου, όπου ο κάθε φιλήσυχος κι ανυποψίαστος πολίτης είναι στις συνειδήσεις κάποιων ένας «στρατιώτης του εχθρού» που πρέπει να αφανιστεί! Κι αυτοί οι «κάποιοι» μοιάζουν με φαντάσματα, δεν έχουν σχήμα και μορφή. Όταν τελικά την αποκτήσουν, είναι ήδη αργά για τα θύματα της παρανοϊκής δολοφονικής τους μανίας...

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν αναμφίβολα ο πιο αιματηρός πόλεμος της Ιστορίας. Μέσα σ’ αυτόν καταγράφηκαν μερικά από τα φρικτότερα μαζικά εγκλήματα που διέπραξε ο Άνθρωπος από την αρχή της ύπαρξής του. Αν κατάφεραν, τελικά, να υπάρξουν νικητές είναι γιατί απέναντί τους είχαν έναν απόλυτα οριοθετημένο και ξεκάθαρα προσδιορισμένο εχθρό: τον Φασισμό. Κυρίως στην αποκρουστικότερη εκδοχή του, αυτήν του Ναζισμού.

Σήμερα, η πολιτισμένη Δύση (παρά τις όποιες ενστάσεις, θα επιμείνω στην μη τοποθέτηση εισαγωγικών...) βιώνει ένα άλλο είδος πολέμου, απέναντι σε ένα διαφορετικό είδος βαρβαρότητας. Μια βαρβαρότητα που τούτη τη φορά δεν σχετίζεται με εθνική υπεροψία ή με ιδεοληπτικό ρατσισμό, αλλά με τυφλό θρησκευτικό φανατισμό που οδηγεί στο δόγμα πως ο «άπιστος» δεν πρέπει να έχει δικαίωμα στη ζωή!

Πρόκειται, δηλαδή, για ένα είδος εξοντωτικού «νεο-ναζισμού» όπου η έννοια της ράτσας υποκαθίσταται από εκείνη της απόλυτης θρησκευτικής συμμόρφωσης και υποταγής, ενώ τη θέση του “Mein Kampf” παίρνει ένα ιερό βιβλίο που στο όνομά του έχουν χυθεί ποταμοί ανθρώπινου αίματος. Στόχος αυτού του νέου ολοκληρωτισμού είναι ο μετασχηματισμός των κοινωνιών με βάση ιδέες, ήθη και πρότυπα που καταργούν πολιτισμικές κατακτήσεις αιώνων και επιχειρούν να γυρίσουν την ανθρωπότητα στις πιο σκοτεινές περιόδους της Ιστορίας της.

Ο εχθρός, όμως, σ’ αυτό τον πόλεμο είναι ακόμα πιο ύπουλος και πιο επικίνδυνος, γιατί είναι κατ’ ουσίαν αόρατος. Δεν φορά στολή Ναζί, δεν οδηγεί τανκ, ούτε παρελαύνει ομαδικά και συντεταγμένα σε δρόμους κατακτημένων πόλεων. Μπορεί να έχει μορφή γνώριμη κι «ακίνδυνη». Όπως εκείνη του ήσυχου και συνεσταλμένου νεαρού φοιτητή που μένει στο διπλανό σπίτι, ή κάποιου φαινομενικά άκακου οικογενειάρχη δυο δρόμους παρακάτω, τον οποίο η τοπική κοινωνία θεωρούσε πάντα κι αντιμετώπιζε σαν έναν «δικό της άνθρωπο».

Ο εχθρός τώρα είναι αυτός ακριβώς που δεν περιμένεις πως είναι εχθρός! Κάποιος που ποτέ δεν σε άφησε να καταλάβεις το μίσος που κουβαλούσε μέσα του για τον δικό σου πολιτισμό, μέσα στον οποίο έχει εμφιλοχωρήσει σαν κακό μικρόβιο που καταστρέφει τον οργανισμό που το φιλοξενεί... Ο εχθρός - φάντασμα είναι ένας αυτονομημένος και οργισμένος «μοναχικός λύκος» που, έτσι ξαφνικά και απροειδοποίητα, χωρίς την παραμικρή πρόκληση και δίχως εμφανή αιτία, μπορεί να διαπράξει στη μέση του δρόμου τα φρικτότερα εγκλήματα από εποχής Άουσβιτς, στο όνομα μιας ιδεολογίας που αποτελεί διαστροφική παραποίηση θρησκευτικής πίστης...

Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του παρανοϊκού αυτού πολέμου πάνω στην κοινωνική συμπεριφορά των ανθρώπων είναι αδύνατο να προβλεφθούν απόλυτα, αφού υπεισέρχεται μία ατέλειωτη σειρά παραμέτρων που είναι δύσκολο να ελεγχθούν επακριβώς και είναι τόσο ευαίσθητες ώστε η σχέση αιτίου – αιτιατού να προσλαμβάνει χαοτικό χαρακτήρα. Ένα από τα πιθανά αποτελέσματα – ίσως το χειρότερο όλων – είναι η ενδυνάμωση ενός φαινομένου της εποχής: η βαθμιαία μετάλλαξη της ανθρώπινης ατομικότητας σε πληροφορία. Ας δούμε το σενάριο συνοπτικά:

Το αίσθημα της δημόσιας ασφάλειας καταρρέει, και μαζί με αυτό καταργείται η εμπιστοσύνη προς οτιδήποτε θα μπορούσε να θεωρηθεί «ξένο» ή «διαφορετικό» σε μία κοινωνία. Με σκοπό την καλύτερη προστασία της ζωής του, ο πολίτης πρόθυμα πλέον καταθέτει το δικαίωμά του στην ιδιωτικότητα στα χέρια μηχανισμών της εξουσίας, ενώ παράλληλα τείνει να γίνεται όλο και περισσότερο εσωστρεφής, προτιμώντας συχνά την ασφάλεια του σπιτιού του από την αβεβαιότητα του έξω κόσμου. Κοινωνικός του χώρος γίνονται τώρα κατά κύριο λόγο τα social media, μέσα στα οποία πιστεύει πως μπορεί να αισθάνεται «πιο ασφαλής».

Έτσι, χωρίς να το αντιλαμβάνεται, το άτομο απομακρύνεται βαθμιαία από την κοινωνία των ανθρώπων, εντάσσοντας τον εαυτό του ως σχεδόν απρόσωπο user name σε μία «κοινωνία δεδομένων». Και, δίχως καν να το υποπτεύεται, γίνεται εξάρτημα σε ένα αριστοτεχνικά στημένο οικονομικό παιχνίδι, αφού η παραμικρή πληροφορία και το κάθε δεδομένο – ναι, ακόμα και τα αθώα “Like” στο Facebook! – καταγράφονται συστηματικά από την αγορά και αξιοποιούνται με όλους τους δυνατούς τρόπους.

Εύλογα κάποιος θα αναρωτηθεί, εν τέλει, «πώς τρελάθηκαν» έτσι ξαφνικά μερικοί άνθρωποι και βγήκαν στους δρόμους για να σκοτώσουν τυφλά κι απρόκλητα και να σκοτωθούν. Είναι, άραγε, οι πολιτικές της «κακής Δύσης» προς τον λεγόμενο «Τρίτο Κόσμο» (ζητώ συγνώμη για την αδόκιμη αλλά πρακτικά αναπόφευκτη χρήση του όρου) ικανές από μόνες τους να δικαιολογήσουν αυτή τη δολοφονική παράνοια που βιώνουμε σήμερα; Επί πλέον, πόσο θα μπορούσαν όλα αυτά να επιταχύνουν την ήδη διαφαινόμενη βαθμιαία μετάλλαξη της ανθρώπινης κοινωνίας σε κοινωνία δεδομένων, όπου το άτομο τείνει να αποτελέσει μονάδα κωδικοποιημένης πληροφορίας;

Ένα σκοτεινότερο ερώτημα – ίσως και να ακούγεται σαν θεωρία συνωμοσίας – αφορά το κατά πόσον η παραπάνω μετάλλαξη όντως υπήρξε αναπόφευκτο προϊόν μιας περίπλοκης κι ανασφαλούς εποχής, καθώς και δυσάρεστη παρενέργεια μιας ασυγκράτητης τεχνολογικής προόδου, και όχι το εξαρχής ζητούμενο σε κάποιες αόρατες μεθοδεύσεις...

Δεν ισχυρίζομαι, φυσικά, ότι διαθέτω τις απαντήσεις. Τα ίδια τα ερωτήματα, όμως, τρομάζουν. Ίσως ακόμα περισσότερο κι από την πρωταρχική αιτία που τα προκάλεσε...


Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (7)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Σκοτεινά σημεία | 13/09/2017 12:41
    Πάντως Κώστα το θέμα "τρομοκρατία" έιναι πολύ περίπλοκο και έχει πολλά σκοτεινά σημεία που δεν τα γνωρίζουμε (από διαίσθηση το λέω αυτό)
    Αριστείδης
    απάντηση40
     
     
     
    Οι τζιχαντιστες σας ευχαριστουν! | 13/09/2017 08:32
    Πραγματικα, είναι ένα αρθρο, που μονο βουτυρο στο ψωμι των τζιχαντιστων μπορει να βαλλει, διοτι δυστυχως καμμια φορα, οι δημοσιογραφοι μιλουν πλήρως για θεματα που δεν γνωριζουν πλήρως. Γραψατε αυτό που επιδιωκουν οι τρομοκρατες¨Τον φοβο και την παραλυση. Αν ειχατε κανει τον κοπο να παρετε μια στοιχειωδη γνωση πανω στα θεματα, ισλαμικης ιδεολογιας, τρομοκρατιας και αντιτρομοκρατιας, ισως να μην γραφατε, αυτό που γραψατε. Τωρα πρεπει να αντιμετωπίσουμε όχι μονο τρομοκρατες αλλα και δημοσιογράφους που αθελα τους σπερνουν τον φοβο και την απογνωση, αντι να επενδυουν σε αυτό που λεγεται Resilience. Μαθετε τι είναι και πως επενδυουν στο εξωτερικο, οι αρχες ασφαλειας, ως αντιτρομοκρατικη μεθοδο.
    Βασιλης Λιγκας
    απάντηση31
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Λύκε, Λύκε είσαι εδώ; | 12/09/2017 23:30
    Δεν μπορούσα να φανταστώ, ότι ένας ωραίος τίτλος άρθρου κάτι σαν τίτλο από παραμύθι και μια ρομαντική γεμάτη συναισθήματα εισαγωγή, θα με προβλημάτιζε τόσο πολύ. Θυμάμαι, στα παιδικά παραμύθια τα φαντάσματα μας φόβιζαν, δεν είχαν πρόσωπο, ξετρύπωναν εκεί που δεν τα περίμενες. Μεγαλώσαμε και πιστέψαμε ότι δεν υπάρχουν φαντάσματα. Όχι, υπάρχουν φαντάσματα, πιο απειλητικά από ποτέ, διατείνεται ο αρθρογράφος. Δεν τα είδαμε, αλλά είδαμε το αίμα χιλιάδων αθώων να βάφει τους δρόμους, συναντήσαμε το θάνατο την ώρα της χαράς , της διασκέδασης , την ώρα που πηγαίναμε στη δουλειά μας. Δεν ξέρουμε που θα χτυπήσει πάλι το φάντασμα του «μοναχικού λύκου», ο φόβος φώλιασε μέσα μας. Και τα social media ; Αυταπάτη και αυτά ; Ούτε εκεί υπάρχει ασφάλεια ; Παρακολουθώντας το σκεπτικό του γράφοντος, αναρωτιέμαι, υπάρχει άραγε ασφαλής κρυψώνας για τον «μοναχικό» άνθρωπο της πολιτισμένης Δύσης ; Εξαιρετικό άρθρο, που άρχισε σαν παραμύθι και τελείωσε με αγωνιώδη ερωτηματικά. Το φάντασμα του «μοναχικού λύκου» είναι εδώ…
    Φέφη
    απάντηση32
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Δεν ειναι μονο το αποκρουστικο φαντασμα | 12/09/2017 14:29
    που αναφερετε:ειναι οτι εξ αντιδρασεως ριχνει νερο στον μυλο ναζιστων και κρυφοναζιστων. Οι δε παρανοικοι ισλαμιστες,κακως αποκαλουνται ως "μαχητες" κοκ απ τα μμε. Ο ορος αυτος εμπνεει σε κατι ηρωικο καθε ημιηλιθιο που δεν μπορεσε ή δεν θελησε να ενταχθει σε μια κοινωνια που τον φιλοξενει ή τον δεχεται ή ακομα και τον ανεχεται. Θα επρεπε ν αποκαλουνται με τον ορο που ειναι:φονιαδες,εγκληματιες,δολοφονοι. Οταν ενα ηλιθιο τσογλανι παταει εσκεμμενα μ ενα φορτηγο αθωους,δεν διαφερει απο ενα τσογλανι που δινει εντολη να βομβαρδιστουν αθωοι. Ουτε η υπαρξη του ενος απενεχοποιει τον αλλον φονια.Ο τρομοκρατης γενικευει και υπεραπλουστευει μια κατασταση. Το ιδιο κανει κι ο ναζι.Αρα,δεν διαφερουν
    Abdul
    απάντηση90
     
     
    Τρίτος κόσμος.. | 12/09/2017 11:31
    Κάποτε σε ένα σεμινάριο διοίκησης ο αγορεύων είπε το εξής αμίμητο: Ο χαρακτήρας του ενήλικα αλλάζει με 2 τρόπους: ή με χειρουργική επέμβαση στον εγκέφαλο με πολύ περιορισμένα αποτελέσματα ή με την αλλαγή θρησκείας του υποκειμένου. Ο αποκαλούμενος τρίτος κόσμος αποτελείται από πάρα πολλούς λαούς οι οποίοι είναι στην συντριπτική πλειοψηφία τους φιλήσυχοι. Όταν για χρόνια συναλλασόμουν με ναυτιλομένους, εταιρείες, πληρώματα, συνεργεία κ αξιωματικούς έβλεπα ότι η συνεργασία με τα αλλοδαπά ήταν άψογη. Κοινός στόχος να βγεί η δουλειά. Το θέμα είναι λοιπόν κατά πόσον οι καταπιεσμένοι παγκοσμίως μπορούν να συμπεριφερθούν όπως οι μουσουλμάνοι στην Ευρώπη (μάλλον γιαυτούς συζητάμε αλλά το τριγυρίζουμε) και γιατί δεν το έχουν κάνει ακόμα. Ok? Τα λεφτά γιαυτούς δεν είναι πρόβλημα διότι με μια σακαράκα μπορείς να μπουκάρεις και να κάνεις το έργο που οραματίστηκε ο τσοπάνος- προφήτης και μετά να πάς στον παράδεισο. Λύσεις: 1. Ακολουθήστε την διαδρομή του χρήματος. 2. Οι ιμάμηδες τ μίσους από πού πληρώνονται;. 3. Αναρωτηθείτε ποιός θα ωφελείτο καλύτερα όταν όλη η Δύση βαρεθεί να είναι ανεκτική με τους φανατικούς; 4. Τί θα έκανε η πεφωτισμένη Δύση όταν (υποθετικά) αποκαλυφθεί ότι αυτός που κινεί τα νήματα είναι δικός τους; 5. Θα εφάρμοζε τις ίδιες πρακτικές, νομοθεσίες, περιορισμούς κατά του ταραξία όπως κατά του μουσουλμανικού τόξου; Συμπέρασμα: Στην Μ.Ανατολή εξελίσεται μιά υπό διαμόρφωση αλλαγή συνόρων και ζητούνται σύμμαχοι και θύματα, ιδεολογικοί, στρατιωτικοί ακόμα κ συγγενείς θρησκευτικοί. Ας είμαστε κάπως επιφυλακτικοί γενικώς...
    Katsikis
    απάντηση114