από metereologos.gr
Παρασκευή 28 Ιουλίου 2017
 
 

Γλωσσολαλιά

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Διόλου δεν ήταν άσκοπο το «πραγματικό περιστατικό» με το οποίο ο Καστελούτσι ξεκίνησε την αφήγησή του για τη Δημοκρατία στην Αμερική. Η γλώσσα υπήρξε ο πρωταγωνιστής, και μάλιστα στην ιδιότυπη εκφορά της από την αμερικανική Εκκλησία της Πεντηκοστής, όπου οι ύμνοι προς τον Θεό - όσων διαθέτουν το «χάρισμα» - αναπέμπονται από την ακατανόητη γλωσσολαλιά των πιστών, όχι πολύ μακριά από την καταφασία και τη σχιζοφρένεια.

Γιατί τι άλλο κάνει το θέατρο, και μάλιστα στην πιο χαρακτηριστική εγερσιμότητα της έκφρασής του: την «ηδυόγλωσσα», δηλαδή τη «γλυκιά γλώσσα», ό,τι από το 1971 ο Λακάν αποκαλεί lalangue. Η οποία, ειρήσθω, δεν έχει να κάνει με το Λεξικό αλλά με το ασυνείδητο. Οχι με τη λέξη αλλά με τη γνώση του ασυνειδήτου, «δομημένου», όπως ξέρουμε, «σαν μια γλώσσα». Κυρίως, επιφορτισμένου να επιφέρει τις επιπτώσεις της γλώσσας (του) στο σώμα, όταν απολαμβάνει.

Ο Καστελούτσι το αναγνωρίζει και το μεταφέρει στις εικόνες του με τις οποίες το θέατρο είναι δομημένο σαν όνειρο. Θεωρεί μάλιστα επιτέλεσμα της ηδυόγλωσσας ως το σημείο ρήξης με τη γλώσσα του θεάτρου που ξέρουμε. Ετσι απελευθερώνει τις λέξεις από μονοσήμαντες σημασίες, έτσι τις μετατρέπει σε εικόνες. Ομως, ποια άλλη είναι η βάση του θεάτρου από τη νευροφυσιολογία που μας προτείνει ο Καστελούτσι; Εξού και η αξία του.

Γι' αυτό θεωρώ το θέατρο μία από τις «τέχνες της ύπαρξης» (Φουκό), χωρίς τις οποίες δεν υφίσταται ούτε η ηθική ούτε η πολιτική. Και κυρίως, δεν υφίσταται η διάκριση. Και είναι περιττό να υπενθυμίσω πως από τον αισθητικό τρόπο της ζωής και της γραφής απορρέει ό,τι πιο πολιτικό θα μπορούσε κανείς να διανοηθεί στη μικρόψυχη εποχή μας. Ετσι πολιτεύεται και ο Καστελούτσι στο «Democracy in America». Σάστισε τον κόσμο που το είδε, εκτός από αυτούς για τους οποίους «ακόμη και η σιωπή είναι μια λέξη που μιλάει».

Το ζήτημα λοιπόν είναι πώς γράφει κανείς για τον Καστελούτσι ένθεν και εκείθεν του μικροαστικού γούστου, διερωτώμενος ωστόσο πώς έχει διαμορφωθεί και επιβληθεί το γούστο αυτό.

Αλλωστε, η ίδια η ερώτηση «τι είναι γούστο;» θέτει αφ' εαυτής το ζήτημα της κριτικής, ακυρώνοντας όσους περιορίζουν τη διάκριση σε ένα λαλίστατο «έτσι μου αρέσει».

Δεν θα πάψω να επαναλαμβάνω ότι η διερώτηση «τι είναι/πώς λέγεται το γούστο;» δεν θέτει μόνο ένα πρόβλημα προς λύση αλλά και θεσπίζει έναν κριτικό τρόπο διερώτησης πάνω στο ίδιο το ερώτημα. Διότι προφανώς η κριτική δεν συνίσταται μόνο στην αξιολόγηση του κρινόμενου αντικειμένου της, όσο στο πλαίσιο αυτής της ίδιας της αξιολόγησης.

Αναρωτηθήκαμε ποτέ πώς η βεβαιότητα του κριτικού διαμορφώνεται από μορφές γνώσης που αποκλείουν τη δυνατότητα να σκεφτεί διαφορετικά;

«Πώς να αισθανθεί κανείς ή να μην αισθανθεί ταυτοχρόνως, εκ των προτέρων, απαλλαγμένος και ένοχος για το χρέος ενός άλλου, όταν αυτός, τοποθετημένος στον εαυτό του από την επίπτωση μιας ιδιόμορφης τοπικής, επανέρχεται στον εαυτό του;». Ιδού το ερώτημα για την κριτική, που εμένα τουλάχιστον με βγάζει από τον εφησυχασμό ως προς την ευθύνη αυτού ακριβώς για το οποίο θεωρώ τον εαυτό μου υπεύθυνο. Υπεύθυνο για το ότι επιμένω σε μια παιδαγωγική δημοσιογραφία ως προς τα θεατρικά πράγματα. Παιδαγωγική, που με εκπαιδεύει όμως κι εμένα, περιορίζοντας τις παρορμήσεις μου στο ελάχιστο δυνατό.

Αφήνω λοιπόν για τον Γρηγόρη Ιωαννίδη τη γενναιόδωρη στάση του ως προς τον μόχθο των παραστάσεων που βλέπει και περιορίζομαι σε ό,τι ονομάζεται «λειτουργία-κριτικός». Πιστεύω πως ο κριτικός είναι περισσότερο παρών ως «λειτουργία», μέσω των γνωστικών διαδικασιών που τον κινητοποιούν. Ή, για να το πω όπως ο Φουκό, ως προς ό,τι ονομάζει «λειτουργία-συγγραφέας», πως: «το χνάρι του κριτικού βρίσκεται μόνον στην ενικότητα της απουσίας του, διότι σ' αυτόν ανήκει ο ρόλος του νεκρού, στο παιχνίδι της κριτικής».

Να υποθέσω τότε ότι δεν υπάρχει λόγος ο κριτικός να παρίσταται στην παράσταση; Θα το υποστήριζα, εάν η απουσία του κριτικού θα είχε το πολιτικό αντίκρισμα που αναμένω από την κριτική. Τι θα σήμαινε για την κριτική αν ένας απών άφηνε τα ίχνη του σ' έναν κενό τόπο: τη σκηνή;



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (2)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Ερώτηση.. | 17/07/2017 17:46
    Μαιτρ ως μουσικός εξωτερικού και έχων αδει ενώπιον χιλιαδων ροκαδων σας ερωτω... Έχετε γνώση μεταξύ Καστελουτσι και Έρικ Κλαπτον...????...μπαα δεν φαντάζομαι γιατί την εποχή που καπνιζαμε χορταρακι στο Milky way στο Άμστερνταμ και σοκολατα στην Βενσεν, φτιαχνομαστε με Τζιμυ Χεντριξ και Τζιμ Μορισσον ενω εσείς την βρίσκατε με Ρίτσο. και Γκονταρ...
    Stoned
    απάντηση01
     
     
    democracy in America | 17/07/2017 11:49
    Το θεατρικό εργο του Ιταλού θεατρικού συγγραφέα και σκηνοθέτη Ρομέο Καστελούτσι,εμπνευσμένο ελεύθερα απο το εργο του ΑΛΕΞΙΣ ΝΤΕ ΤΟΚΒΙΛ,ανέβηκε πρόσφατα στο θέατρο του Αβινιόν κατά τη διάρκεια των πολιτιστικών εκδηλώσεων PRINTEMPS DES COMEDIENS.Οι παραστάσεις διήρκεσαν μεχρι 1-7.Διάρκεια 2 ώρες.Οι τιμές των εισιτηρίων ήταν μάλλον αλμυρούτσικες για τα σημερινά μας οικονομικά δεδομένα.Το κανονικό εισιτήριο κόστιζε 32 ευρώ,το μειωμένο 27 και το παιδικό 10.Βρήκα και την υπόθεση του εργου.Εκτεταμένη παρουσίαση του αβανγκαρντίστα θεατρανθρώπου, σκηνοθέτη,σκηνογράφου κλπ και του εργου του υπάρχει για όποιον ενδιαφέρεται στη ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ.Αυτά τα επεξηγηματικά τα γράφω για να γίνει κατανοητό το αρθρο.
    όλα τα βρίσκεις στο άτιμο το ιντερνέτ
    απάντηση41