από metereologos.gr
Σάββατο 26 Μαΐου 2018
 
 

Ελληνική νοοτροπία: Κρίσεις και οράματα

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Συλλογιζόμενος τα διαχρονικά χαρακτηριστικά της νοοτροπίας μας - που κάποια κρατούν από τα πανάρχαια χρόνια - θα επιχειρήσω να συνοψίσω τα πιο ουσιώδη:

· Υπερβάλλων κομματισμός και λαϊκισμός, με τα κυβερνώντα κόμματα συχνά προσωποπαγή, και με πρακτικές οικογενειοκρατίας, πελατειακών σχέσεων, κηδεμονευόμενων συντεχνιών, παρατάξεων και μερίδας των ΜΜΕ, καθώς και με προεκλογικές εξαγγελίες που συνήθως ανατρέπονται στην πράξη, αφού αυτοσχέδια έκτακτα μέτρα ατυχώς μονιμοποιούνται και παραμένουν (ΕΝΦΙΑ..).

· Υπέρμετρος τοπικισμός, συνυφασμένος με ιδιοτελή και άκρατο ατομικισμό και περιφρόνηση νόμων, οι οποίοι υπερβαίνουν το ‘εγώ’ μας, που γράφει πάντα τα δικαιώματά του με κεφαλαία, αλλά τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντά του δεν παραλείπει να τα καταχωρεί εσαεί σε υστερόγραφα και υποσημειώσεις, με δυσδιάκριτους αστερίσκους. Ας μην ξεχνάμε την ασυδοσία π.χ.με την οποία η αφεντιά μας φράζει ρέματα - χτίζοντας αυθαίρετα - ή δρόμους και πεζοδρόμια - παρκάροντας παράνομα...

· Η παιδεία όλων των βαθμίδων βρίσκεται σε κώμα, ενώ η αρχή της ήσσονος προσπάθειας κυριαρχεί. Δεν είναι, έτσι, τυχαίο ότι το Πανεπιστημιακό άσυλο γίνεται τακτικά αντικείμενο κατάχρησης και παραβίασης από στοιχεία έξω - ακαδημαϊκά, αφού τα ΑΕΙ εξακολουθούν να στερούνται στοιχειωδών έργων υποδομής, περιφρούρησης, ελέγχου και προστασίας.

· Οι διανοούμενοι, αντί να αναμετρηθούν με το κατεστημένο, καθίστανται συνήθως κομματικοί ημέτεροι και τα ‘ελεύθερα’ πνεύματα των περισσότερων ευθυγραμμίζονται ατυχώς με τον δογματισμό της κομματικής ‘ορθότητας’, απαξιώνοντας την ουσιαστική κριτική, που θα εμπνεύσει αυτοκριτική και αναστοχασμό της κοινωνίας.

· Ο περιβόητος δικομματισμός μας (ΝΔ με ΠΑΣΟΚ και τώρα με ΣΥΡΙΖΑ) ευθύνεται για την τριακονταετή υπερχρέωση της χώρας, ενώ ο νεοπαγής ΣΥΡΙΖΑ, συγκυβερνήτης με τους ΑΝΕΛ, σε πείσμα των εξαγγελιών του, διαχειρίζεται κι αυτός πειθήνια τις εντολές των Θεσμών και εφαρμόζει τα Μνημόνια, στα οποία εκ των πραγμάτων βαλτώσαμε, με τη μονόπλευρη λιτότητα, ανεργία, αφαίμαξη και περιθωριοποίηση μέχρις απελπισίας. Τα επιβληθέντα υπερβολικά πρωτογενή πλεονάσματα, σε συνδυασμό με το σκληρότατο για μας Ευρώ, μας έχουν αποδεκατίσει, ενώ ο εθνικός μας πλούτος - προϊόν μακραίωνων θυσιών και ιδρώτα - υποθηκεύεται πλέον ταπεινωτικά για έναν αιώνα, από τους ανηλεείς δανειστές - δυνάστες και όχι αλληλέγγυους εταίρους του εξηκονταετούς Ευρωπαϊκού οράματος της Ρώμης. Όλα αυτά, απότοκα εν πολλοίς της νοοτροπίας μας, σε συνδυασμό με το προσφυγικό πρόβλημα, οξυμμένο λόγω των συγκυριών γειτόνων και εταίρων, έχουν ήδη οδηγήσει την κατάσταση στο αμήν! Και το χειρότερο όλων: όσοι πρόσφυγες μας κατακλύζουν, άλλοι τόσοι και περισσότεροι λαμπροί νεολαίοι μας εγκαταλείπουν για την Εσπερία. Οποία αλλοίωση της φυλής...

· Είναι, λοιπόν άραγε, τυχαίο ότι στη χώρα όπου ανθεί η φαιδρά πορτοκαλέα, ικανοποιώντας τα ρωμαίικα πάθη, μικροπρέπειες και συμφέροντά μας, πρωτίστως κομματικά, συντελέσαμε ανεπανόρθωτα στο ‘γαία (Ιωνία, Θράκη, Κύπρος) πυρί μιχθήτω’; Αύριο δε, με τις διεκδικήσεις της γείτονος και τις οχαδερφικές άναρθρες κραυγές του στοχαστή Υφυπουργού Παιδείας, τι μέλλει γενέσθαι; Αλλά στη νοοτροπία μας ως προς την Παιδεία αναφέρθηκα ήδη.

· Η αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων του Κράτους και οι αιρετοί Νομάρχες και Ο.Τ.Α.από το 1994 δεν έλυσαν το πρόβλημα της ιστορικά εδραιωμένης απόστασης μεταξύ νεοέλληνα πολίτη και Κράτους, αλλά μετατόπισαν απλά το ζήτημα σε επίπεδο Περιφέρειας ή Δήμου. Οι Δήμοι, στην πλειονότητά τους, υφίστανται συχνά πλημμελή διαχείριση και χωλαίνουν με υπερβάσεις προϋπολογισμών, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων του κανόνα (π.χ.στο Λεκανοπέδιο Αττικής, οι Δήμοι Περιστερίου, Αμαρουσίου, κ.α.).Η ουσία είναι μία: ο πολίτης, ο δημότης, ο κρατικός λειτουργός, είναι φορείς της ίδιας αυτής ρωμαίικης νοοτροπίας, που μας διέπει από αιώνες και είναι σαρξ εκ της σαρκός μας, αφού ουδείς είναι ουρανοκατέβατος ή αναμάρτητος.

· Σ’ αυτόν τον φαύλο κύκλο, οι προ πενταετίας αγανακτισμένοι πολίτες της Πλατείας Συντάγματος - πρωτοστατούντων των νυν Υπουργών Τσακαλώτου, Κατρούγκαλου, Βαρουφάκη, κ.α. - έχουν αποθαρρυνθεί, συμβιβασθεί και εξαφανισθεί, ενώ οι απεργιακές κινητοποιήσεις έχουν συρρικνωθεί σημαντικά. Την ίδια στιγμή, η ηττοπάθεια, ο οχαδερφισμός κι η μετατόπιση ευθυνών είναι φαινόμενα συμφυή και συνυφασμένα με έναν παρασιτικό, υπερκαταναλωτικό ευδαιμονισμό, όπου μας ώθησε ο ασύδοτος δανεισμός του δικομματικού μας συστήματος. Αποχτήσαμε ύφος δίχως ήθος και γεμίσαμε το στομάχι μας, αδειάζοντας τις ψυχές μας! Τώρα όμως τι, άραγε, να πρωτομπαλώσουμε;

· Επειδή όμως δεν τα φάγαμε όλοι μαζί και εξίσου, αφού άλλωστε το ψάρι βρομάει απ’ το κεφάλι, οι πολιτικοί μας ταγοί έχουν πλέον ευθύνη, αύριο κιόλας ή μάλλον χθες, να προτάξουν μιαν ευέλικτη και κυρίως διορατική στρατηγική, να πραγματοποιήσουν έγκαιρα ρεαλιστικές υπερβάσεις και να προβούν, επιτέλους, σε εθνικό διάλογο, με πνεύμα συναίνεσης, συνεργασίας, σύμπνοιας και αλληλεγγύης. Μόνον εφόσον υποτάξουν παραδειγματικά το κομματικό τους συμφέρον ενώπιον του συμφέροντος του λαού, δίνοντας επιτέλους τα χέρια, θα στέρξουν να συγκροτήσουν ένα μέτωπο αρραγές, το οποίο αυτό και μόνο θα κατορθώσει να διαχειριστεί την κρίση. Μόνον έτσι θα μεταλαμπαδεύσουν στον πολίτη την ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας και συμπεριφοράς, εμπεδώνοντας φορολογική συνείδηση και αξιοπιστία, εφόσον όμως προηγουμένως περιορίσουν παραδειγματικά τη χρηματοδότηση κομμάτων, βουλευτών, συμβούλων, παρατρεχάμενων και υμετέρων πάσης φύσεως, προασπίζοντας δε παράλληλα την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και των θεσμών. Μόνον έτσι θα αναζωογονηθεί η παραγωγικότητα, θα τονωθούν επενδύσεις και εξαγωγές, θα μειωθούν η ανεργία και τα σκάνδαλα, ενώ θα επισπευσθεί η ποθητή ανάκαμψη και η επάνοδος στις Αγορές: όταν το ‘εγώ’ υποχωρήσει αμετάκλητα ενώπιον του ‘εμείς’. Ειδάλλως, θα διαιωνίζονται οι παθογένειες της Ρωμιοσύνης που μας έφεραν ως εδώ! Το παράδειγμα θα έρθει μόνον από την κορυφή μιας αναγεννημένης πολιτικής πυραμίδας που θα εμπνεύσει όραμα, με τολμηρά μεταρρυθμιστικά μέτρα και όχι με αποσπασματικές και στιγμιαίες χειρονομίες που μας βυθίζουν στο τέλμα.

· Η σημερινή μετέωρη Ελλάδα παραπαίει και κλυδωνίζεται, πληρώνοντας πλέον το τίμημα αλλεπάλληλων σφαλμάτων και παραλείψεων του παρελθόντος, απότοκων της κομματικής, ατομικιστικής και εγωπαθούς νοοτροπίας μας. Κάποτε, ‘το του Μιλτιάδου τρόπαιον’ (Νίκη Μαραθώνα), ενώ το ζήλεψε καλοπροαίρετα ο φιλόδοξος Θεμιστοκλής, του ενέπνευσε ταυτόχρονα ενθουσιασμό και τον παρότρυνε στη δική του νίκη (Ναυμαχία Σαλαμίνας). Σήμερα επικρατεί, δυστυχώς, φθόνος δηλητηριώδης, που δεν συνιστά κίνητρο ευγενούς άμιλλας, αφού στην πλειονότητά μας είμαστε εκφραστές του «homo hominis lupus». [Σημείωση 1 στο τέλος του κειμένου].

· Ας μη λησμονούμε λοιπόν ποτέ ότι «αν επιζήσαμε σαν έθνος, αν κρατήσαμε Πέρσες, Σλάβους, Αγαρηνούς, Φράγκους, Τούρκους, αν φράσσαμε μέχρι τον Ινδό, αν προετοιμάσαμε τον δρόμο για να διαδοθεί ο λόγος του Θεού, αν εξελληνίσαμε το Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος, αυτά κι άλλα πολλά δεν τα κατορθώσαμε ούτε με αριθμητική υπεροχή (μια χούφτα είμαστε πάντα), ούτε με χρήμα ή υλικά μέσα, αλλά με την πνευματική μας υπεροχή και το σθένος, την οξυδέρκεια, την ευθυκρισία, τη στρατηγική και τη μεγαλοσύνη της ψυχής μας, αυτής της Ελληνικής Ψυχής που βαλθήκαμε να πουλήσουμε στους ξένους». [Σημείωση 2 στο τέλος του κειμένου].

· Άλλωστε, ο Πλούταρχος αναφέρει ρητώς τα λόγια του Θεμιστοκλή: «Καλόν δε πάσι τα οικεία κοσμείν και σώζειν». [Σημείωση 3 στο τέλος του κειμένου].

· Εις επίρρωσιν των ανωτέρω, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ποτέ τις υποθήκες του Εθνάρχη Ελευθέριου Βενιζέλου, πριν από έναν αιώνα: «Είναι αδύνατον να ζήσουν τα μικρά έθνη και να προαχθούν και να μεγαλυνθούν άνευ διηνεκούς αγώνος». [Σημείωση 4 στο τέλος του κειμένου].

· Η εθνική ομοψυχία απαιτεί υπέρβαση, καθότι συνιστά ύψιστο δίλημμα για τον νεοέλληνα με τον εαυτό του, το εγώ του, τις ρίζες και τα γονίδιά του. Κι όμως, το δίλημμα αυτό προηγείται κάθε άλλου, όπως η παραμονή μας στην ευρωζώνη ή η απόφαση για το νόμισμα, των οποίων η επίλυση προϋποθέτει την ομοφροσύνη ως όρο εκ των ων ουκ άνευ!

Το ζητούμενο, συνεπώς, για τον λαό μας είναι ένα σύσσωμο, ανανεωμένο πολιτικό σύστημα που θα αφυπνίσει τις αγκυλώσεις της Ρωμαίικης ιδιοσυγκρασίας μας και που με το παράδειγμά του θα εμπνεύσει επανάσταση συνείδησης και δράση. Ένα υγιές πολιτικό σώμα, ανασυγκροτημένο εκ βάθρων από δραστήριους φορείς νέων αξιών, αξιόπιστους και ευρύνοες, άξιο να υποστηριχθεί με καθολική σύμπνοια, πρωτοστατούντος κάθε ρηξικέλευθου πνευματικού ταγού, ώστε - με διαδικασίες νηφαλιότητας και σωφροσύνης - να αναλάβει τα ηνία και να χαράξει μια πολυπόθητη, ρεαλιστική πορεία μας, μέσα σ’ ένα τόσο ρευστό κόσμο, που μας περιβάλλει ασφυκτικά και απρόβλεπτα!


Σημειώσεις

[1] Διατυπώθηκε από τον Ρωμαίο Πλαύτο, και σημαίνει ότι ‘ο άνθρωπος είναι λύκος για τους συνανθρώπους του’ (Asinaria, II, 4, 88).

[2] Ανδρέας Καπογιαννόπουλος, Διαλογισμοί, Αθήνα, 1981, Σελ. 41

[3] Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Θεμιστοκλής, XXVII

[4] Ελευθέριος Βενιζέλος, Ελληνικό Κοινοβούλιο, 21 - 10 - 1915.



Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (26)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Απλά πράγματα..... | 08/01/2017 12:05
    Δεν χρειάζεται να το φιλοσοφούμε τόσο , μια βόλτα στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας θα σας πείσει για την ανομία και την διαφθορά του πολιτικού συστήματος . Οι κλειστοί πεζόδρομοι από τα μηχανάκια και τις πινακίδες καταστημάτων δείχνουν την τριτοκοσμική μας κατάσταση ...!! Όσα τηλέφωνα και να κάνεις, ως απλός πολίτης, σε δήμο και τροχαία , παντελής αδιαφορία...Εάν όμως γνωρίζεις κάποιον , τα πράγματα αλλάζουν . Πολλές φορές κάνοντας βόλτες στο ιστορικό κέντρο εκνευρίζομαι και σκέφτομαι ότι η τόση αδιαφορία του κράτους στα συγκεκριμένα ζητήματα σημαίνει ότι λεφτά υπάρχουν...... P.P
    P.P
    απάντηση60
     
     
    ΦΥΡΔΗΝ-ΜΙΓΔΗΝ | 04/01/2017 23:50
    Είναι καταπληκτικό πως μόνο ένα άρθρο αποκαλύπτει το "μεγαλείο" της φυλής. Αλήθειες μαζί με παραμύθια στοιβάζονται κι εκλιπαρούν ενότητα πάνω σε ποια βάση άραγε; Να ανοιχτούμε στους έξω που θέλουν να μας φάνε; Να κλειστούμε και να φτιάξουμε το δικό μας Κούγκι; Δεν έβγαλα συμπέρασμα. Και αυτό είναι το δράμα της ελληνικής ελίτ. Η σκέψη της δεν έχει αρχή, μέση, τέλος. Αιωρείται όπως το εκκρεμές.
    Αντώνης Ρ.
    απάντηση35
     
     
    πάλι η δραχμή; | 03/01/2017 20:10
    ...και μόνον που βάζει πάλι στο τραπέζι θέμα νομίσματος,ήταν αρκετό για να μη διαβάσω παρακάτω.Απορώ δε πως και το Βήμα φιλοξενεί τον κύριο αυτό με τις φοβερές του απόψεις.Νόμιζα ότι για την εφημερίδα αυτή,το θέμα νόμισμα είχε κλείσει.
    Ακόμα τρέχω.
    απάντηση37
     
     
    Νεοελληνική Νοοτροπία | 03/01/2017 19:37
    Νεοελληνική Νοοτροπία (Επιγραμματικά) : α)Προσόντα: Αγάπη στην ελευθερία, αυτοπεποίθηση, υπερηφάνεια, φιλότιμο, πνευματικη διαύγεια ( ευστροφία ), δημιουργική φαντασία, επικοινωνικότητα, ενθουσιασμός , ανεκτικότητα, αισθητικότητα, αγάπη στην οικογένεια, σεβασμός των ηλικιωμένων, εξελιγμένη σεξουαλικότητα και αισθησιασμός, τεμπεραμέντο, υπεραναπτυγμένη φιλοξενία.β)Ελαττώματα :Τάση στην απειθαρχία, στον χαοτισμό και στην φυγοπονία ( αρχή της ήσσονος προσπάθειας , δηλαδή φυγοπονία) , έλλειψη της δυναμικότητας , της αντοχής και της αίσθησης του συμφέροντος του συνόλου, ατομικισμός και εγωϊσμός, έλλειψη της κοινωνικής, της κρατικής, της νομικής και της φορολογικής συνείδησης, παραλογικά υπεραναπτυγμένη εθνική συνείδηση, προτεραιότητα του συναισθήματος έναντι της λογικής, σύγχιση των φαντασιώσεων με την πραγματικότητα, εθισμός στις σπέκουλες, στις υπόνειες, στην συνωμοσιολογία , στην κινδυνολογία, στον βολονταρισμό και στον ενοχλητικό υπερεξυπνακισμό, υποανάπτυκτη ικανότητα της οργάνωσης, δυνατή ροπή στην δημαγωγία, στον λαϊκισμό και στην επιπολαιότητα, αναξιοπιστία, απόρριψη της κριτικής, τελεία έλλειψη της αυτοκριτικής, υποανάπτυκτο αίσθημα της υπευθυνότητας, υπερευαισθησία, υπεραυτοεκτίμηση, οικογενειοκρατία, νεποτισμός και δυνατή ροπή στην διαφθορά (πρωταθλητές στην Ευρώπη).
    Panos Terz
    απάντηση70
     
     
    ΨΔημόφιλος, όχι Plautus | 03/01/2017 19:31
    Το homo homini lupus είναι σύμφωνα με τον Plautus (Arsinaria) παρμένο από τον Ελληνα Δημόφιλο. ράφει , ότι το μετέφρασε από τα Ελληνικά στα "βαρβαρικά", δηλαδή στα Λατινικά !
    Panos Terz
    απάντηση03
     
     
     
    Φαυλοι πολιτες εκλεγουν φαυλους πολιτικους | 03/01/2017 15:37
    Εν ταξει, το ειπα και ξαλαφρωσα. Αλλα η ουσια είναι, τι κανουμε για να ευημερισουμε? Με αναθεματα ελληνων του εξωτερικου και τις γνωστες επισημανσεις γηγενών, τι εχουμε καταφερει? Η ουσια είναι ότι οι ανίκανοι εχουν βολευτει στη εξιουσια και οι ικανοι εχουν απομονωθεί. Εδώ και πολλα χρονια και όχι τωρα με την κριση. Η αλλαγη είναι αδυνατο να ελθει από την πλειοψηφια, αλλα μπορει να ελθει μονο από τους ικανους. Όχι τιποτα επαναστάσεις και πρασινα αλλογα, αλλα μεσα από αγωνα για διακριση, αξιοκρατια, ατομικες θυσιες και υπομονη. Και κυριως στηριξη από αυτους που θελουν και μπορουν να πανε μπροστα. Αν αυτοι επιτυχουν, οι αλλοι οι πολλοι, θα ακολουθησουν, γιατι η επιβίωση είναι νομος της φυσης.
    Enas metanastis
    απάντηση182
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Ανοίξτε στον κόσμο | 03/01/2017 14:26
    Το άρθρο σας αποπνέει μιζέρια, εσωστρέφεια, επαρχιωτισμό και αφόρητο συντηρητισμό εθνικοπατριωτού κλεόυς. Αλλά δεν εκπλήσομαι, γιατί αυτή είναι η ελληνική κοινωνία εν γένει. Αυτοί είναι οι λόγοι που οι " άξιοι νεολαίοι" σας σάς εγκαταλείπουν και όχι οι "απεχθείς" δανειστές που τους "ταπεινώνουν". Και θα συνεχίσουν οι άξιοι κ φιλόδοξοι να σας εγκαταλείπουν και να ρίχνουν μαύρη πέτρα πίσω τους, γιατί πνίγονται απο τη μιζέρια, την εσωστρέφεια, τον επαρχιωτισμό και τον αφόρητο συντηριτισμό εθνικοπατριωτικού κλέους που αναδύει κάθε πόρος του σώματός σας. Φιλικά και κοιτάξτε να ανοίξετε στον κόσμο συμπεριλαμβανομένων των "ανηλεών δανειστών - δειναστών" μπας και δείτε άσπρη μέρα.
    Κατερίνα Δ. από εξωτερικό
    απάντηση1918
    Απαντήσεις  3 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Υπέροχο άρθρο | 03/01/2017 12:01
    Σωστά τα λέτε. Η πολιτική τάξη, μαζί με τις άλλες ηγέτιδες δυνάμεις της κοινωνίας μας να μπούν μπροστά ενωμένοι για να ακολουθήσει και ο ελληνικός λαός.
    α.κ.
    απάντηση174
     
     
     
    Γιατί Τώρα ? | 03/01/2017 11:17
    Αυτά Δεν έπρεπε να είχαν επισημανθεί πριν από 10 χρόνια, όταν γλεντάγαμε, ξοδεύαμε, υποθηκεύαμε, κλέβαμε, ΔΕΝ ΔΟΥΛΕΥΑΜΕ, Αγοράζαμε τα πάντα, φοροδιαφεύγαμε, προσπαθούσαμε να εξασφαλίσουμε και τα δισέγγονά μας, τρώγαμε τις σάρκες των συνανθρώπων μας, εγκληματούσαμε σε βάρος των επομένων γενεών φορτώνοντάς τους τα βάρη μας, και τελικά σαπίσαμε. Είμαστε όλοι, πλην της νέας γενιάς, για την Σιβηρία και να πεθάνουμε εκεί και να μας μνημονεύουν μόνο για παράδειγμα προς αποφυγή. Μόνο έτσι θα ξεβρωμίσει η Ελλάδα. Ακόμη κι αυτοί που δεν έκαναν κανένα από τα παραπάνω, αλλά τα έβλεπαν στους από γύρω τους και δεν τους σταμάτησαν, φέρουν ακεραία την ευθύνη, ως παθητικοί συνεργοί στην καταστροφή της χώρας.
    Ελληνας πολίτης
    απάντηση355
    Απαντήσεις  2 | Εμφάνιση όλων