από metereologos.gr
Τετάρτη 23 Μαΐου 2018
 
 

Συνένοχοι στον μεγάλο ύπνο

Ο πρόσφατος θάνατος ενός διαβόητου δολοφόνου θύμισε ένα σύνδρομο συλλογικής αφασίας
εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Μέσα στον ορυμαγδό της εγχώριας και διεθνούς ειδησεογραφίας πέρασε στα ψιλά. Ο θάνατος πριν από λίγες ημέρες του 81χρονου Γουίνστον Μόουζλι στις φυλακές υψίστης ασφαλείας Clinton Correctional Facility, στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης, στα σύνορα με τον Καναδά, δεν πολυαπασχόλησε τον ξένο Τύπο. Ενα κάθαρμα λιγότερο - που θα ψηθεί, θα βραστεί ή θα προτηγανιστεί στα καζάνια της Κόλασης - ήταν η πρώτη, «ανθρώπινη» αντίδραση για το επίγειο τέλος ενός εκ των μακροβιότερων τροφίμων (52 χρόνια είναι αυτά) των αμερικανικών φυλακών. Και όμως, ο Μόουζλι, ο οποίος στις 13 Μαρτίου του 1964 δολοφόνησε την 28χρονη Κάθριν («Κίτι») Τζενοβέζε (φωτό) ενώ επέστρεφε στο σπίτι της σε έναν σκοτεινό δρόμο του Κουίνς, παραμένει, μισό αιώνα μετά, αδιαμφισβήτητoς celebrity στους ομιχλώδεις διαδρόμους της κοινωνικής ψυχολογίας.

Εκείνη τη χρονιά έλαβαν χώρα 636 δολοφονίες στη Νέα Υόρκη. Αυτή, όμως, είχε κάτι το ιδιαίτερο. Διότι οι πολυάριθμοι αυτόπτες μάρτυρες, όλοι ένοικοι των γύρω πολυκατοικιών, άκουσαν τις κραυγές απόγνωσης της κοπέλας («Θεέ μου, με μαχαίρωσε! Βοήθεια! Βοήθεια!») αλλά ποσώς ενδιαφέρθηκαν. Οπως θα γράψουν δύο εβδομάδες αργότερα στο πρωτοσέλιδό τους οι «Νew York Times»: «Για περισσότερο από μισή ώρα, 38 αξιοσέβαστοι, νομοταγείς πολίτες παρακολουθούσαν έναν δολοφόνο να καταδιώκει και να μαχαιρώνει μια γυναίκα σε τρεις ξεχωριστές επιθέσεις στη συνοικία Κew Gardens... Δύο φορές οι φωνές τους αλλά και τα φώτα που άναβαν απότομα στα σπίτια τους τον διέκοψαν (σ.σ.: τον Μόουζλι) και παραλίγο να τον αποτρέψουν. Κάθε φορά, όμως, επέστρεφε, την κυνηγούσε και τη μαχαίρωνε ξανά και ξανά. Ούτε ένας δεν τηλεφώνησε στην αστυνομία καθ' όλη τη διάρκεια της επίθεσης. Μόνο ένας μάρτυρας τηλεφώνησε όταν πια η γυναίκα είχε αφήσει την τελευταία της πνοή».

Ο μαρτυρικός θάνατος της «Κίτι» (αφού τη μαχαίρωσε 17 φορές, τη βίασε ενώ κειτόταν αιμόφυρτη) συντάραξε την αμερικανική κοινή γνώμη. Η αστυνομία περισυνέλεξε μουδιασμένη τις καταθέσεις των γειτόνων που είχαν στη διάθεσή τους περί τα 35 λεπτά να επέμβουν ή να ειδοποιήσουν τις Αρχές. «Ακουσα τρεις φορές μια κραυγή για βοήθεια. Είδα μια κοπέλα ξαπλωμένη στο πεζοδρόμιο και έναν άνδρα σκυμμένο από πάνω της να τη χτυπάει». «Για να πούμε την αλήθεια, φοβόμασταν». «Προσπάθησα... Πραγματικά προσπάθησα, αλλά μου είχε κοπεί η ανάσα και δεν μπορούσα να μιλήσω στο τηλέφωνο». «Ημουν κουρασμένος. Γύρισα στο κρεβάτι μου». «Πήγαμε με τη γυναίκα μου στο παράθυρο να δούμε τι συμβαίνει, αλλά το φως στην κρεβατοκάμαρά μας μάς εμπόδιζε να δούμε καλύτερα». Η πιο συγκλονιστική όλων, βέβαια, ήταν ενός άνδρα που απλώς είπε: «Δεν ήθελα να ανακατευτώ».

Η αιματοβαμμένη ιστορία της «Κίτι» εξελίχθηκε σε αμερικανική ψύχωση, ανυψώθηκε σε διαχρονικό σύμβολο της «αστικής απάθειας» απέναντι στα εκκωφαντικά ειδεχθή εγκλήματα. Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, μισό αιώνα αργότερα, εξακολουθεί να στοιχειώνει βιβλία, ταινίες, συμπεριφοριστικές σπουδές, ψυχιατρικούς και νομικούς κύκλους κ.ο.κ. Από πολύ νωρίς, πάντως, δύο καπάτσοι κοινωνικοί ψυχολόγοι, ο Μπιμπ Λατανέ και ο Τζον Ντάρλεϊ, εμφύσησαν ζωή στη θεωρία του «συνδρόμου του θεατή» (the bystander effect), γνωστού και ως «σύνδρομο Τζενοβέζε». Με απλά λόγια, όσο περισσότεροι οι μάρτυρες ενός εγκλήματος ή ατυχήματος, τόσο λιγότερες οι πιθανότητες κάποιος από αυτούς να επέμβει («διάχυση της ευθύνης»).  

Λέγεται ότι ο Γουίνστον Μόουζλι δεν ήταν ένας συνηθισμένος δολοφόνος. Γλυκομίλητος, ευφυής, με λευκό ποινικό μητρώο, πατέρας δύο παιδιών, χειριστής μηχανημάτων, πτυχιούχος Κοινωνιολογίας κ.ο.κ. Οι απαθείς μάρτυρες του εγκλήματος του Μόουζλι, όμως, ήταν απόλυτα συνηθισμένοι. Κοιτάξτε γύρω σας. Μέσα σε τόσο πόνο, κραυγές και ξεβρασμένα πτώματα παιδιών στο Αιγαίο, οι περισσότεροι ρίχνουν καμιά κλεφτή ματιά από τα παντζούρια τους και πάνε για ύπνο. Αντί να ανάβουν - όπως θα έλεγε ο σερ Εντουαρντ Γκρέι - «τα φώτα σβήνουν σε ολόκληρη την Ευρώπη».

* Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino την Κυριακή 17 Απριλίου 2016





ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (9)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Ρε ΣΥ Λένα ..ωραια τα γραφής .. | 23/04/2016 21:07
    Αδιαφορία σημενη συμμετοχή ..λοιπόν τον επόμενο που θα δω μα αναβη τσιγάρο ..του το αρπαω απο το στόμα ..βρε ηλίθιε του λέω τι κανης;;;η νικοτίνη θα σε λιώσει ..και μετα να δω πως θα ξεκαθαρίσω απο το ξύλο που θα φάω ..
    Christos
    απάντηση02
     
     
    Xalkeumeno arthro | 22/04/2016 23:14
    to arthro auto pou egine protoselido stous NYT apodeixtike argotera oti itan xalkeumeno apo to dimosiografo kai apeixe polu apo ta pragmatika gegonota.
    Lund
    απάντηση00
     
     
    Σοβαρά? | 22/04/2016 03:02
    Πίστευα ότι είχα ακούσει τα χειρότερα ξεβράσματα του λαϊκισμού πριν σας διαβάσω. Η φτήνια της σύνδεσης που κάνετε είναι απλά χυδαία. Ανοίξτε εσείς το παράθυρό σας και αποτρέψτε τον δολοφόνο. ΥΓ. Εάν θέλατε να παρομοιάσετε την κυβέρνηση με τον δολοφόινο δεν τα καταφλερατε καθόλου
    Vi.Ma
    απάντηση610
     
     
     
    Εγω | 21/04/2016 02:25
    αν ημουν εργοδοτης σου θα σε απελυα αμεσως λογω αγνοιας γεγονοτων
    Να γινεις για λιγο κατοικος Ειδομενης κυρια μου
    απάντηση2013
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Κυρια Παπαδημητριου | 20/04/2016 15:07
    γρηγορα στον ψυχιατρο. Στην περιπτωση σου η αφασια ειναι πολυ συγκεκριμενη. Τι σχεση εχει το ενα με το αλλο? Απλα καμμια! Το οτι οι συγχρονοι Ουννοι χρησιμοποιουν αλλα οπλα για να εκπορθησουν και να λεηλατησουν την Ευρωπη, τι σχεση μπορει να εχει με την δολοφονια στην Νεα Υορκη. Αλλα οταν ζεις σε μια χωρα με κυβερνηση Συριζανελ και πρωθυπουργο τον Τσιπρα, λογικο μου φαινεται. Που αλλου να παει το μυαλο σου. Το μονο φαρμακο νομιζω ειναι να τα μαζευεις και να φευγεις απο το ψυχιατρειο που ζεις. Αντε και περαστικα.
    Θεατης
    απάντηση2521
     
     
     
    Ξύπνα κοπέλλα μου... | 20/04/2016 11:02
    Οι συναισθηματικές κορώνες δεν πιάνουν πλέον!!!
    Ιορδάνης
    απάντηση3220
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Πλανάσθε πλάνην οικτρότατην. | 20/04/2016 06:42
    "Μέσα σε τόσο πόνο, κραυγές και ξεβρασμένα πτώματα παιδιών στο Αιγαίο, οι περισσότεροι ρίχνουν καμιά κλεφτή ματιά από τα παντζούρια τους και πάνε για ύπνο". Κ. αρθρογράφε ζείτε σε άλλον πλανήτη εάν πιστεύετε ότι ενδιαφέρει καθ΄οιονδήποτε τρόπο την πλειονότητα των ευρωπαίων πολιτών το ζήτημα των θανάτων ανθρώπων (στην προσπάθειά τους να "μπουκάρουν" παράνομα στην Ευρώπη...), στο Αιγαίο πέλαγος ή οπουδήποτε αλλού!!!
    Δημήτρης
    απάντηση4011